Hans Dahl (1917–2007) Adolf Dahl (1913–2007) - Instytut Pileckiego
Hans Dahl (1917–2007) Adolf Dahl (1913–2007)
Odznaczeni w 2026 roku.
Dwaj bracia, którzy latem 1942 roku dwukrotnie wsparli polskich jeńców wojennych w przedostaniu się do Szwecji.
W czerwcu 1940 roku Norwegia została zajęta przez Niemców. Rząd i król udali się do Londynu, gdzie do końca II wojny światowej działały emigracyjne, legalne norweskie władze. W kraju rządy sprawował marionetkowy rząd, którego premierem od 1942 roku był Vidkun Quisling. Znaczna część Norwegów wyrażała swój sprzeciw wobec okupanta, angażując się w różne formy oporu. Wśród tych, którzy nie chcieli stać obojętni, byli dwaj bracia – Adolf i Hans Dahlowie. Zostali współpracownikami organizacji XU – tajnej siatki wywiadowczej działającej w Norwegii na rzecz aliantów.
Bracia, wraz ze swoim przyjacielem Nielsem Jørgensenem, działali w Namsos, miejscowości położonej w środkowej części kraju. Wspólnie zbierali informacje o działalności okupanta w mieście i jego okolicach, a także udzielali wsparcia uciekinierom z niemieckich obozów pracy i jenieckich. Latem 1942 roku dwukrotnie pomogli polskim jeńcom zbiegłym z obozów w próbie przedostania się do Szwecji. Za pierwszym razem byli to najprawdopodobniej Zygmunt Kozłowski i Franciszek Konieczny, którzy dzięki ich wsparciu w sierpniu 1942 roku bezpiecznie dotarli do celu. Kolejna próba zakończyła się jednak niepowodzeniem. Dwaj Polacy, przypuszczalnie Władysław Sitko i Albert Kowalewski, zostali schwytani przez Niemców we wrześniu 1942 roku, zaledwie kilka dni po ucieczce. Niedługo potem Norwegów aresztowano. Bracia Dahl zostali osadzeni w obozie w Falstad,
położonym około 80 kilometrów na północ od Trondheim. Po sześciu miesiącach zwolniono ich i powrócili do Namsos, gdzie kontynuowali służbę wywiadowczą. W połowie grudnia 1943 roku, wobec groźby dekonspiracji, uciekli do Szwecji. Nie zaprzestali pracy dla ruchu oporu.
Po zakończeniu wojny powrócili do Norwegii i zamieszkali w Namsos. Obaj
założyli tam rodziny. Adolf prowadził sklep i był instruktorem narciarskim.
Hans pracował w firmie budowlanej, a następnie w miejscowym szpitalu jako
administrator i dyrektor finansowy. Zmarli w tym samym 2007 roku: Adolf
10 stycznia, a Hans 2 lipca.
Było dwóch Polaków, którzy uciekli. [...] Ustaliliśmy, jak ich wydostać
dalej, i udało się nam ich podwieźć w górę poza Namsen, [...] gdzie były już
przygotowane rowery dla nas i dwa dodatkowe. Następnie pojechaliśmy na
rowerach do Homstad. [...] Udało się nam zdobyć mały kieszonkowy kompas,
który przynajmniej wskazywał kierunki północ-południe, oraz szkic mapy
lub część mapy, która pokazywała, gdzie jest Szwecja, do której udało się im
dotrzeć. Nakreśliliśmy dla nich trasę, którędy mają się tam przedostać. [...]
W końcu dotarli do Szwecji.
Wywiad z Hansem Dahlem z 6 czerwca 1997 roku, Centrum Falstad
Na zdjęciu u góry strony bracia Alfons i Hans Dahl. Żródło: Archiwum prywatne Ole Pettera Dahla.
Zobacz także
- Jenő Etter (1889–1973)

odznaczeni
Jenő Etter (1889–1973)
Burmistrz węgierskiego Ostrzyhomia otrzymał dziesiątki listów napisanych po polsku. O wdzięczności polskich uchodźców świadczyły już same nagłówki: „Kochany Panie Kapitanie!”, „Drogi Panie Doktorze!”. Jenő Etter rozumiał je wszystkie.
- Herasym Łukiańczuk

odznaczeni
Herasym Łukiańczuk
(1890–1953)Szedł wolno i dyskretnie mówił do mnie: «Nie ruszaj się stąd, może cię nie zauważą. Wieczorem przyjdę po ciebie. Twój brat jest już u mnie» - wspomina słowa Harasyma uratowana przez niego Leokadia Skowrońska.
- Ecaterina Olimpia Caradja (1893–1993)

odznaczeni
Ecaterina Olimpia Caradja (1893–1993)
Wydawany w Bukareszcie „Kurier Polski” z 3 grudnia 1939 roku był pełen niepokojących nagłówków: „Atak Sowietów na Finlandię”, „Cierpienia Polski. Rozstrzeliwania i deportacje”. Otuchy dodawał jeden tytuł: „Pod opieką ks. Caragea. Dom dla dzieci i matek”.


