Emil Vogl - Instytut Pileckiego

Medal "Virtus et Fraternitas" / Odznaczeni

Emil Vogl (1901–1977)

Odznaczony w 2026 roku.

Emil Vogl

Czeski lekarze żydowskiego pochodzenia, który leczył chorych w getcie łódzkim i obozach koncentracyjnych. Po wojnie zaangażowany w pomoc dzieciom ocalałym z obozów.

Pochodził z osiadłej w Czechach niemieckiej rodziny żydowskiego pochodzenia. Został lekarzem i prowadził własną praktykę w rodzinnej Pradze. Gdy III Rzesza zajęła Czechosłowację i pozbawiła go prawa wykonywania zawodu, utrzymywał się z pracy fizycznej. Potajemnie i bezpłatnie leczył żydowskich pacjentów.

Jesienią 1941 roku razem z żoną i teściową trafił do łódzkiego getta. Jako lekarz został przydzielony do obozu romskiego, gdzie przeżył epidemię tyfusu. Dzięki temu w listopadzie 1943 roku uniknął deportacji do obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. Skierowano go do niemieckiego obozu dla polskich dzieci przy ul. Przemysłowej w Łodzi (Polen-Jugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Litzmannstadt), gdzie szerzył się tyfus. Dzięki ofiarnej pracy Emila Vogla choroba została opanowana. Z narażeniem życia organizował przemyt brakujących leków. W sierpniu 1944 roku został wywieziony do KL Auschwitz, a stamtąd do kolejnych obozów.

Po zakończeniu wojny wrócił do Pragi, gdzie dowiedział się o śmierci żony i najbliższej rodziny. W tym samym czasie Přemysl Pitter i Olga Fierzová zainicjowali tzw. Akce Zámky, przedsięwzięcie humanitarne, którego celem była pomoc dzieciom różnych narodowości powracającym z obozów koncentracyjnych. Specjalistyczne wsparcie otrzymało ponad 800 dzieci, w tym około 25 dzieci żydowskich, będących polskimi obywatelami. „Akce Zámky” trwała do 1947 roku. Emil Vogl zaangażował się w te działania już w czerwcu 1945 roku i przez kolejne dwa lata pomagał dzieciom, lecząc je w ośrodkach zlokalizowanych w pobliżu Pragi.

Do 1969 roku pracował jako lekarz w państwowych ośrodkach zdrowia. Poświęcał się także badaniom muzycznym, zwłaszcza dotyczącym gry na lutni. Dzięki jego pracy przetrwało wiele dawnych kompozycji lutniczych. Zmarł 3 czerwca 1977 roku w Pradze.

Mój brat Jerzy, gdy leżał w obozie na izbie chorych, to po kryjomu leczył go
doktor Fogel [Vogl], przynosił mu lekarstwa z getta, które podawał mu chłopiec, więzień [...]. Gdyby nas na tym schwytali, to bym razem z doktorem i więźniem o nazwisku Kijas Edmund została zastrzelona albo zginęlibyśmy na innych torturach.

Relacja Gertrudy Skrzypczak z d. Nowak z dnia 28 stycznia 1968 roku, Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, GK 165/379 t. 11, Obóz koncentracyjny dla młodocianych w Łodzi, k. 124v

Zdjęcie Emila Vogla na górze strony: Archiwum prywatne rodziny Teichmann. 

Zobacz także

  • Ann Jacques
    Zdjęcie Anny Jacques: Archiwa Miejskie im. Iana Mathesona w Palmerston North.

    odznaczeni

    Ann Jacques
    (1893–1994)

    Sekretarz Polish Army League (Ligi Armii Polskiej) w Nowej Zelandii, organizacji wspierającej polskich żołnierzy w czasie II wojny światowej. Razem z mężem Williamem wspierała m.in. działalność ośrodka dla polskich sierot w Pahiatua.

  • Aristides de Sousa Mendes do Amaral e Abranches

    odznaczeni

    Aristides de Sousa Mendes do Amaral e Abranches
    (1885–1954)

    W pierwszych miesiącach II wojny światowej Bordeaux w południowej Francji wydawało się bezpiecznym miejscem – na głębokim zapleczu frontu, z dala od granicy III Rzeszy. Sukces ofensywy Wehrmachtu w maju i czerwcu 1940 roku zmienił wszystko.

  • Svensson Bernacka Walborg

    odznaczeni

    Svensson Bernacka Walborg
    (1921–2005)

    Obywatelka Norwegii, pomagała przetrwać jeńcom wojennym osadzonym w niemieckim obozie w Sandnes, a w latach 80. angażowała się w pomoc humanitarną wysyłaną do Polski z Norwegii. Jest to pierwsza osoba dostająca Medal za pomoc Polakom w latach 80.