Zawieszenie polskiej flagi na Kolumnie Zwycięstwa w Berlinie - Instytut Pileckiego
02.05.2025 (PT)
Zawieszenie polskiej flagi na Kolumnie Zwycięstwa w Berlinie
1 Dywizja Piechoty im. Tadeusza Kościuszki była częścią armii generała Zygmunta Berlinga utworzonej w Związku Sowieckim w 1943 roku decyzją Józefa Stalina. Jej dowództwo oraz korpus polityczno-wychowawczy zdominowane były przez oficerów sowieckich, polskich komunistów i ich współpracowników, szykowanych do objęcia władzy nad Polską. Szeregowych żołnierzy początkowo rekrutowano głównie pośród Polaków deportowanych przez Sowietów w głąb Związku Sowieckiego z okupowanych polskich ziem wschodnich. Byli to ludzie, dla których walka w szeregach armii Berlinga była szansą wydostania się z ZSRS oraz podjęcia zbrojnego oporu wobec III Rzeszy. Za tę możliwość płacili często cenę życia, ginąc tysiącami w piekle frontu wschodniego.
Udział Polaków w zdobyciu Berlina był pożądany przez dowództwo Armii Czerwonej. Chciano w ten sposób zademonstrować polsko-sowieckie braterstwo broni i wzmocnić legitymizację powstającej komunistycznej Polski w oparciu o wspólną z ZSRS walkę z nazizmem. Jednocześnie w oczach szeregowych żołnierzy walka o Berlin oznaczała symboliczne zakończenie działań wojennych w stolicy reżimu, który odpowiedzialny był za agresję na ich ojczyznę sześć lat wcześniej.
Rankiem 2 maja 1945 roku grupa polskich żołnierzy z 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki zawiesiła biało-czerwoną flagę na szczycie Kolumny Zwycięstwa. Akt ten symbolicznie podkreślił wkład Polski w pokonanie nazistowskich Niemiec. Zawieszając polską flagę w zdobytym Berlinie, szeregowi polscy żołnierze jednocześnie spełniali marzenia wielu rodaków walczących od 1939 roku na wszystkich frontach II wojny światowej. Przez lata ustalenie kto dokładnie dokonał tego czynu budziło dyskusje, jednakże najprawdopodobniej byli to ppor. Mikołaj Troicki, plut. Kazimierz Otap, kpr. Antoni Jabłoński, kan. Eugeniusz Mierzejewski i kan. Aleksander Karpowicz. Ich doświadczenia, w tym deportacje do ZSRS i udział w walkach obronnych we wrześniu 1939 roku, uosabiały losy części polskiego społeczeństwa w czasie wojny.
W 1945 r. polscy żołnierze walczyli w Berlinie, na zachód i północny zachód od Bramy Brandenburskiej: w dzielnicach Charlottenburg i Tiergarten, m.in. w rejonie Uniwersytetu Technicznego, stacji S-Bahn Tiergarten, Bramy Charlottenburskiej, Opery Niemieckiej i Karl-August-Platz.
Po wojnie ich udział w walkach o stolicę Niemiec bardzo długo nie był upamiętniany. Dopiero 1 września 2021 r. na Ernst-Reuter-Platz, przy kampusie Uniwersytetu Technicznego, odsłonięto Pomnik ku czci polskich wyzwolicieli, honorujący żołnierzy i żołnierki 1 Armii Wojska Polskiego biorących udział w bitwie o Berlin.
Wcześniej, w okresie zimnej wojny, powstał w ówczesnej stolicy NRD, we wschodniej części Berlina, Pomnik Polskiego Żołnierza i Niemieckiego Antyfaszysty. Odsłonięto go w 1972 r. w parku Friedrichshain. Tak rządy NRD i PRL chciały przypomnieć komunistycznych bojowników walczących z III Rzeszą. W 1995 r. przy monumencie dodano o tablicę stwierdzającą, że upamiętnia on wszystkich polskich żołnierzy toczących walki na różnych frontach II wojny światowej oraz wszystkich uczestników niemieckiego ruchu oporu.
Na zdjęciu polska flaga w Berlinie 2 maja 1945 roku na Kolumnie Zwycięstwa. Armia Czerwona i Ludowe Wojsko Polskie razem zdobyły Berlin po ciężkich walkach z niemieckimi nazistami. Widoczny Zamek Bellevue. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Polish_flag_1945_Berlin.jpg (Polish Army, Public domain, via Wikimedia Commons).
Zobacz także
- Michał Kosiorek objął stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Historii w Przestrzeni Publicznej
Aktualności
Michał Kosiorek objął stanowisko Zastępcy Dyrektora ds. Historii w Przestrzeni Publicznej
Nowy dyrektor będzie sprawował nadzór nad Działem Wystaw, Działem Historii Mówionej i Produkcji Filmowych, Działem Serwisów Streamingowych i Podcastów, Działem Edukacji, Działem Upamiętnień oraz Galerią Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów.
- Cykl spotkań SZLAKI OCALENIA. ŚLADEM ODWAGI I BRATERSTWA
Aktualności
Cykl spotkań SZLAKI OCALENIA. ŚLADEM ODWAGI I BRATERSTWA
Cykl poświęcony osobom odznaczonym medalem Virtus et Fraternitas za to, że pomagały Polakom, stawały w ich obronie lub pielęgnowały pamięć o nich w najtrudniejszych momentach historii. Spotkaniom będą towarzyszyć koncerty muzyki klasycznej.
- „Rosja powraca do sowieckich narracji” – relacja z debaty o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
Aktualności
„Rosja powraca do sowieckich narracji” – relacja z debaty o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
W rocznicę sowieckiej agresji 17 września 1939 roku w Instytucie Pileckiego odbyła się debata ekspercka poświęcona mechanizmom propagandowym towarzyszącym zbrojnej napaści Związku Sowieckiego na Polskę oraz ich współczesnym kontynuacjom w polityce Federacji Rosyjskiej.
- Złożenie kwiatów pod pomnikiem Witolda Pileckiego na warszawskim Żoliborzu
Aktualności
Złożenie kwiatów pod pomnikiem Witolda Pileckiego na warszawskim Żoliborzu
W 86. rocznicę wydarzeń, podczas których Witold Pilecki celowo dał się schwytać w łapance na warszawskim Żoliborzu, z zamiarem przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, złożono kwiaty pod jego pomnikiem, blisko miejsca łapanki.
- „Zamelduj, gdzie trzeba, że rozkaz wykonałem” | Mija 86 lat od rozpoczęcia misji Witolda Pileckiego w Auschwitz
Aktualności
„Zamelduj, gdzie trzeba, że rozkaz wykonałem” | Mija 86 lat od rozpoczęcia misji Witolda Pileckiego w Auschwitz
19 września 1940 roku Witold Pilecki celowo dał się schwytać w łapance na warszawskim Żoliborzu, z zamiarem przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz.
- Instytut Pileckiego w Nowym Jorku | Seminarium poświęcone pamięci o Holokauście
Aktualności
Instytut Pileckiego w Nowym Jorku | Seminarium poświęcone pamięci o Holokauście
W dniach 8–9 września dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj odbył w Nowym Jorku szereg ważnych spotkań dotyczących rozwoju działalności Instytutu w Stanach Zjednoczonych oraz upowszechniania wiedzy o polskiej historii i dziedzictwie Witolda Pileckiego.
- Instytut Pileckiego i Fundacja Brama Cukermana łączą siły na rzecz edukacji i dialogu polsko-izraelskiego
Aktualności
Instytut Pileckiego i Fundacja Brama Cukermana łączą siły na rzecz edukacji i dialogu polsko-izraelskiego
Dyrektor Instytutu Solidarności i Męstwa im. rtm. Witolda Pileckiego Karol Madaj oraz Prezeska Zarządu Fundacji „Brama Cukermana” Karolina Jakoweńko podpisali list intencyjny o współpracy. Porozumienie otwiera drogę do realizacji wspólnych przedsięwzięć badawczych, edukacyjnych, wystawienniczych oraz multimedialnych.
- Sowiecka Azja Centralna – podsumowanie międzynarodowej konferencji w Instytucie Pileckiego [FOTO]
Aktualności
Sowiecka Azja Centralna – podsumowanie międzynarodowej konferencji w Instytucie Pileckiego [FOTO]
Trzy dni, kilkadziesiąt wystąpień i badacze z Polski oraz zagranicy – tak w skrócie można podsumować międzynarodową konferencję naukową, która odbyła się w dniach 2–4 września w Instytucie Pileckiego Warszawie.
- Nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika z okupowanej Polski trafiły do Instytutu Pileckiego
Aktualności
Nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika z okupowanej Polski trafiły do Instytutu Pileckiego
Do zbiorów archiwum Instytutu Pileckiego trafił wyjątkowy dokument: niepublikowane dotąd i nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika, który podczas II wojny światowej pracował w administracji cywilnej Generalnego Gubernatorstwa.
- Zło wpisane w codzienność | Dr Joanna Nikel komentuje wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
Aktualności
Zło wpisane w codzienność | Dr Joanna Nikel komentuje wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
„Rzadko zdarza się, by do zbiorów archiwalnych trafiał dokument, w którym głos samego funkcjonariusza aparatu okupacyjnego — spisany bez intencji oskarżenia, a wręcz z pozycji poczucia własnej normalności — staje się jednym z najbardziej wymownych świadectw zbrodniczości systemu, któremu służył” – pisze dr Joanna Nikel w pierwszym komentarzu do otrzymanych przez Instytut Pileckiego materiałów.
- Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!
Aktualności
Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!
W sobotę 5 września na Jesiennych Targach Książki w Warszawie Instytut Pileckiego ogłosił tytuły i autorów 14 książek nominowanych do tegorocznej Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego.
- „Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej
Aktualności
„Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej
„Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” Debata pod takim tytułem odbędzie się 12 września w Gdańsku. Weźmie w niej udział m.in. Karol Madaj, dyrektor Instytutu Pileckiego, który jest autorem edukacyjnych gier planszowych.