Pokaz filmu „Odyseja polska” w Rzymie | 81. rocznica bitwy o Monte Cassino - Instytut Pileckiego
16.05.2025 (PT)
Pokaz filmu „Odyseja polska” w Rzymie | 81. rocznica bitwy o Monte Cassino
W Instytucie Polskim w Rzymie w środę, 14 maja, uczczono zbliżającą się 81. rocznicę bitwy o Monte Cassino. Spotkanie poświęcone było historii 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa.
Wydarzenie w polskiej placówce w Wiecznym Mieście zostało zorganizowane przez Instytut Pileckiego we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej oraz rzymską Fundacją im. Margrabiny Janiny Umiastowskiej.
Zaprezentowano dwa filmy dokumentalne: „Odyseja polska” w reżyserii Grzegorza Czerniaka, Michała Miziołka i Wojciecha Saramonowicza oraz „Była sobie piosenka” w reżyserii Mateusza Kołduna.
Wydarzenie otworzył m.in. dyrektor Instytutu Pileckiego, prof. Krzysztof Ruchniewicz, który powiedział:
Po zakończeniu wojny żołnierze polskich jednostek walczących po stronie aliantów zachodnich, w tym dowodzeni przez gen. Andersa, stanęli przed niezwykle trudną decyzją – czy wracać do ojczyzny zdominowanej już przez komunistów, ryzykując być może nie tylko wolnością, ale i życiem, czy szukać szansy na dalsze życie na emigracji. Większość zdecydowała się na pozostanie na Zachodzie […]. Ci, którzy wrócili do Polski, doświadczyli nieufności ze strony władz komunistycznych, a często i represji. O ich zasługach wojennych na frontach zachodnich długo nie wolno było mówić. Film »Odyseja polska« przedstawia zatem mało znany – nie tylko poza Polską – epizod dziejów żołnierzy 2 Korpusu Polskiego […]. Mam nadzieję, że nasz film wzmocni pamięć o polskim udziale w wyzwoleniu Monte Cassino, Rzymu i powojennych losach polskich żołnierzy […]. Dla Instytutu Pileckiego, którego patron w swym niezwykłym życiu miał epizod służby w 2 Korpusie Polskim, przygotowanie tego filmu było ważnym i bardzo ciekawym zadaniem.
Prof. Rafał Wnuk, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, zaznaczył:
Ilekroć opowiadamy o bitwie o Monte Cassino i 2 Korpusie, wszyscy wiedzą tylko o jednym »żołnierzu« – sierżancie Wojtku, niedźwiedziu. To jest najlepiej znany żołnierz […]. Młodzi ludzie dziś sprowadzają całą swoją wiedzę o Monte Cassino właśnie do jego historii. To nie jest dobre – i nie jest to żart.
Pokazom filmów towarzyszyła dyskusja z udziałem dr. Bartłomieja Kapicy z Instytutu Pileckiego, dr. Jana Szkudlińskiego z Muzeum II Wojny Światowej oraz dziennikarza i historyka, prezesa Fundacji im. Janiny Umiastowskiej, Paolo Morawskiego.
Pan Kapica podkreślił, że żołnierze 2 Korpusu nie stanowili zwykłej armii – walczyli o wolną Polskę, jako byli więźniowie NKWD mieli poglądy antysowieckie, a po wojnie układali sobie życie w komunizujących Włoszech: […] Losy filmu »Wielka droga« obrazują trudną sytuację, w jakiej znaleźli się polscy żołnierze. Polska wersja filmu powstała już w 1946 roku, natomiast jego włoska wersja dopiero w latach 50. Obie wersje znacznie różniły się scenariuszem: w polskiej bohater został aresztowany przez NKWD, w włoskiej – przez Gestapo. Z włoskiej wersji usunięto wszystkie fragmenty krytyczne wobec Związku Radzieckiego i Stalina, a rolę gen. Andersa zmarginalizowano. W tamtych latach Włoska Partia Komunistyczna była koalicjantem w rządzie, więc filmowcy próbowali dostosować przekaz do wyobrażeń przeciętnego Włocha o wojnie.
Film obejrzało kilkadziesiąt osób – mieszkańców Rzymu, potomków polskich żołnierzy i przedstawicieli polonii włoskiej.
Program wydarzenia w języku włoskim na stronie Instytutu Polskiego w Rzymie (kliknij).
W niedzielę, 18 maja, na polskim cmentarzu wojennym na Monte Cassino odbędą się uroczystości rocznicowe: msza święta oraz apel poległych.
Zobacz także
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”
Aktualności
Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”
Do 29 października w Instytucie Pileckiego w Nowym Jorku można oglądać wystawę o ludziach, którzy ryzykowali własne życie, aby ratować Żydów podczas Holokaustu – oraz tych, którzy przeżyli dzięki ich odwadze.
- Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
Aktualności
Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
W ostatnich latach nakładem Wydawnictwa Czarne ukazały się trzy wybitne reportaże mierzące się z sowieckim dziedzictwem Azji Centralnej. O tym, jak postsowieckie dziedzictwo wpływa na współczesny Kazachstan i Kirgistan, dlaczego ślady totalitaryzmów bywają nieoczywiste oraz czym ta historia inspiruje współczesnych reportażystów, porozmawiają autorzy książek: Wojciech Górecki, Joanna Czeczott, Emilia Sułek oraz krytyczka literacka Aurelia Szwajkowska (Uniwersytet Rzeszowski). Spotkanie poprowadzi dr Dmitrij Panto – historyk, który dzieciństwo i młodość spędził w północnym Kazachstanie.
- „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
Aktualności
„Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” organizowana w dniach 2-4 września przez Instytut Pileckiego w Warszawie jest pierwszym w Polsce przedsięwzięciem podsumowującym interdyscyplinarne badania nad sowiecką Azją Centralną w XX wieku – regionem o wyjątkowo skomplikowanej historii totalitaryzmu, o dramatycznych doświadczeniach ludności poddawanej masowym represjom i przymusowym deportacjom, w tym ludności polskiej.
- Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego uczcił pamięć obrońców Polski we wrześniu i październiku 1939 roku
W 87. rocznicę wybuchu II wojny światowej przedstawiciele Instytutu Pileckiego wzięli udział w uroczystościach upamiętniających obrońców Ojczyzny oraz cywilne ofiary niemieckiej agresji. Kwiaty złożono zarówno podczas ogólnopolskich obchodów na Westerplatte, jak i lokalnych miejscach pamięci w Warszawie.
- Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
Aktualności
Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
Zachęcamy do odwiedzenia stoiska Instytutu Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie! Będzie to znakomita okazja do zapoznania się z naszą ofertą wydawniczą.
- „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
Aktualności
„Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947” - otwarcie wystawy
W piątek, 28 sierpnia, w rocznicę śmierci Rafała Lemkina i tuż po 35. rocznicy odzyskania niepodległości przez Mołdawię Instytut Pileckiego, wspólnie z Centrum Mieroszewskiego, otworzył na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wystawę „Foametea. Wielki Głód w sowieckiej Mołdawii 1946–1947”.
- Karol Madaj dyrektorem Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
Aktualności
Karol Madaj dyrektorem Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego
Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego, powołała Karola Madaja na stanowisko dyrektora Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego w Warszawie. Pięcioletnia kadencja dyrektora rozpocznie się 30 sierpnia br.
- Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Aktualności
Atak hakerski na strony Instytutu Pileckiego w Warszawie, Berlinie i Augustowie
Szanowni Państwo, w związku z poważnym atakiem hakerskim, w nocy z 13 na 14 sierpnia, na stronę internetową Instytutu oraz oddziałów w Berlinie i Augustowie informujemy, że na stronach Instytutu, opublikowane zostały materiały noszące znamiona rosyjskiej propagandy i dezinformacji. Treści te wymierzone były w polską historię i wzmacniały narracje antyukraińskie.
- Rocznica zwycięstwa Polaków nad Armią Czerwoną i Święto Wojska Polskiego
Aktualności
Rocznica zwycięstwa Polaków nad Armią Czerwoną i Święto Wojska Polskiego
To jedno z kluczowych militarnych starć w dziejach świata! 15 sierpnia obchodzimy rocznicę Bitwy Warszawskiej, określanej też zwyczajowo „Cudem nad Wisłą”. To również Święto Wojska Polskiego.
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W najnowszym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]
Aktualności
Sprawa Reinefartha. Jak sprawca Rzezi Woli uniknął kary? | Siódme spotkanie „Berlin w Warszawie” [wideo i foto]
6 sierpnia – w 82. rocznicę Rzezi Woli, w Instytucie Pileckiego odbyło się siódme spotkanie cyklu „Berlin w Warszawie”. Debata poświęcona była jednemu z najbardziej bolesnych przykładów powojennej bezkarności – historii Heinza Reinefartha, byłego generała Waffen-SS i jednego z dowódców odpowiedzialnych za zbrodnie popełnione podczas tłumienia Powstania Warszawskiego, w tym masakrę ludności cywilnej na warszawskiej Woli.