Pokaz filmu „Odyseja polska” w Rzymie | 81. rocznica bitwy o Monte Cassino - Instytut Pileckiego
16.05.2025 (PT)
Pokaz filmu „Odyseja polska” w Rzymie | 81. rocznica bitwy o Monte Cassino
W Instytucie Polskim w Rzymie w środę, 14 maja, uczczono zbliżającą się 81. rocznicę bitwy o Monte Cassino. Spotkanie poświęcone było historii 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa.
Wydarzenie w polskiej placówce w Wiecznym Mieście zostało zorganizowane przez Instytut Pileckiego we współpracy z Muzeum II Wojny Światowej oraz rzymską Fundacją im. Margrabiny Janiny Umiastowskiej.
Zaprezentowano dwa filmy dokumentalne: „Odyseja polska” w reżyserii Grzegorza Czerniaka, Michała Miziołka i Wojciecha Saramonowicza oraz „Była sobie piosenka” w reżyserii Mateusza Kołduna.
Wydarzenie otworzył m.in. dyrektor Instytutu Pileckiego, prof. Krzysztof Ruchniewicz, który powiedział:
Po zakończeniu wojny żołnierze polskich jednostek walczących po stronie aliantów zachodnich, w tym dowodzeni przez gen. Andersa, stanęli przed niezwykle trudną decyzją – czy wracać do ojczyzny zdominowanej już przez komunistów, ryzykując być może nie tylko wolnością, ale i życiem, czy szukać szansy na dalsze życie na emigracji. Większość zdecydowała się na pozostanie na Zachodzie […]. Ci, którzy wrócili do Polski, doświadczyli nieufności ze strony władz komunistycznych, a często i represji. O ich zasługach wojennych na frontach zachodnich długo nie wolno było mówić. Film »Odyseja polska« przedstawia zatem mało znany – nie tylko poza Polską – epizod dziejów żołnierzy 2 Korpusu Polskiego […]. Mam nadzieję, że nasz film wzmocni pamięć o polskim udziale w wyzwoleniu Monte Cassino, Rzymu i powojennych losach polskich żołnierzy […]. Dla Instytutu Pileckiego, którego patron w swym niezwykłym życiu miał epizod służby w 2 Korpusie Polskim, przygotowanie tego filmu było ważnym i bardzo ciekawym zadaniem.
Prof. Rafał Wnuk, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, zaznaczył:
Ilekroć opowiadamy o bitwie o Monte Cassino i 2 Korpusie, wszyscy wiedzą tylko o jednym »żołnierzu« – sierżancie Wojtku, niedźwiedziu. To jest najlepiej znany żołnierz […]. Młodzi ludzie dziś sprowadzają całą swoją wiedzę o Monte Cassino właśnie do jego historii. To nie jest dobre – i nie jest to żart.
Pokazom filmów towarzyszyła dyskusja z udziałem dr. Bartłomieja Kapicy z Instytutu Pileckiego, dr. Jana Szkudlińskiego z Muzeum II Wojny Światowej oraz dziennikarza i historyka, prezesa Fundacji im. Janiny Umiastowskiej, Paolo Morawskiego.
Pan Kapica podkreślił, że żołnierze 2 Korpusu nie stanowili zwykłej armii – walczyli o wolną Polskę, jako byli więźniowie NKWD mieli poglądy antysowieckie, a po wojnie układali sobie życie w komunizujących Włoszech: […] Losy filmu »Wielka droga« obrazują trudną sytuację, w jakiej znaleźli się polscy żołnierze. Polska wersja filmu powstała już w 1946 roku, natomiast jego włoska wersja dopiero w latach 50. Obie wersje znacznie różniły się scenariuszem: w polskiej bohater został aresztowany przez NKWD, w włoskiej – przez Gestapo. Z włoskiej wersji usunięto wszystkie fragmenty krytyczne wobec Związku Radzieckiego i Stalina, a rolę gen. Andersa zmarginalizowano. W tamtych latach Włoska Partia Komunistyczna była koalicjantem w rządzie, więc filmowcy próbowali dostosować przekaz do wyobrażeń przeciętnego Włocha o wojnie.
Film obejrzało kilkadziesiąt osób – mieszkańców Rzymu, potomków polskich żołnierzy i przedstawicieli polonii włoskiej.
Program wydarzenia w języku włoskim na stronie Instytutu Polskiego w Rzymie (kliknij).
W niedzielę, 18 maja, na polskim cmentarzu wojennym na Monte Cassino odbędą się uroczystości rocznicowe: msza święta oraz apel poległych.
Zobacz także
- Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim
Aktualności
Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim
Weź udział w wyjątkowej grze terenowej i odkryj losy Rotmistrza w Powstaniu Warszawskim!
- Każda droga zaczyna się w domu | Kalendarium festiwalu z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza
Aktualności
Każda droga zaczyna się w domu | Kalendarium festiwalu z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza
W 125. rocznicę urodzin Witolda Pileckiego
- Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego
Aktualności
Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego
Wydawnictwo źródłowe pod redakcją prof. Tadeusza Pawła Rutkowskiego „Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich”, wydane przez Instytut Pileckiego, otrzymało nominację do Nagród Historycznych „Polityki” im. Mariana Turskiego za 2025 rok w kategorii Źródła.
- Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!
Aktualności
Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!
Do końca czerwca Instytut Pileckiego przyjmuje zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego. Konkurs, już po raz szósty, organizowany jest przy udziale Rodziny Patrona i w partnerstwie z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.
- Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
Aktualności
Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
28 kwietnia 2026 r. w Instytucie Polskim w Dusseldorfie odbyła się dyskusja z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego (1945-1946) pt. „Procesy Norymberskie z perspektywy polskiej i niemieckiej“ (Die Nürnberger Prozesse in polnischer und deutscher Perspektive).
- Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
Aktualności
Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
W sobotę, 2 maja, w Berlinie odbyły się uroczystości upamiętniające rocznicę kapitulacji miasta w 1945 roku z udziałem polskich weteranów. Przypomniano, że na Kolumnie Zwycięstwa – obok czerwonej flagi – powiewała wówczas także biało-czerwona, symbolizująca udział polskich żołnierzy w zdobyciu Berlina.
- On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”
Aktualności
On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”
The international conference “The Roots of Crimes Against Humanity: Bridging the Normative Gap” successfully concluded at the Pilecki Institute in Warsaw. Organized on the 20th and 21st of April 2026, in cooperation with the Polish Ministry of Foreign Affairs, the event aimed to provide historical and academic foundations for the first-ever United Nations Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity.
- Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
Aktualności
Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
Publikacja dr Joanny Nikel z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego znalazła się wśród pięciu finalistów konkursu na najlepszą książkę o Siedlcach i regionie HOMO – VERBUM – LOCUS.
- 76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
Aktualności
76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
30 kwietnia przypada 76. rocznica tragicznej śmierci Kazimierza Pużaka – jednego z najważniejszych liderów Polskiej Partii Socjalistycznej, Marszałka Polski Podziemnej i symbolu niezłomnej walki o wolną i sprawiedliwą Polskę.
- April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention
Aktualności
April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention
Beginning with today’s (April 30) deadline for all nations to submit their official comments to the United Nations on the draft of the proposed Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity, Poland has made an aggressive bid to become one of the leaders representing the globe’s most vulnerable victims.
- Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
Aktualności
Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
28 kwietnia 2026 r. p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego dr Krystian Wiciarz, na zaproszenie Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia, wziął udział w ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Wojenne i powojenne losy funkcjonariuszy Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego”.
- Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
Aktualności
Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
Tegoroczna konferencja online poświęcona była dekadzie powojennej 1945–1955 – czasowi odbudowy zniszczonych krajów, początków zimnej wojny i narodzin nowego ładu międzynarodowego.