Konferencja „Formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku” | Podsumowanie - Instytut Pileckiego
18.10.2025 (SOB)
Konferencja „Formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku” | Podsumowanie
Formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku - Polska na europejskim tle porównawczym (1919-1989)
Instytut Pileckiego, 14-15 października 2025 r.
Konferencja zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, reprezentujących kilkanaście ośrodków badawczych w Polsce. Jej celem było omówienie, w ujęciu porównawczym, spectrum postaw kobiet wobec reżimów autorytarnych i totalitarnych (od oporu, przez adaptację po współtworzenie systemów opresji). Prelegentki i prelegenci łączyli analizy mikrohistoryczne z szerokimi porównaniami transnarodowymi, opierając swoje ustalenia na różnorodnych źródłach (m.in. egodokumenty, archiwa prywatne i archiwa instytucjonalne, bazy cyfrowe). W panelu otwierającym konferencję dyskutowano o pamięci (przykładem pamięć kobiet o Obławie Augustowskiej) i upamiętnianiu doświadczeń kobiet (m.in. analizując przypadki więźniarek politycznych, sióstr zakonnych, pisarek), wskazując na wielowarstwowość świadectw i ich osadzenie w lokalnych i ponad loklanych historiach. Osobny blok tematyczny poświęcono doświadczeniom wojennym- od ukazania poruszających historii Kindertransportów i losów matek z Zamojszczyzny, przez udział kobiet w konspiracji syndykalistycznej. Zwrócono również uwagę na sposoby kreowania wizerunku kobiet bojowniczek w rosyjskich archiwach cyfrowych. Analizowano biografie kobiet funkcjonujących blisko centrów władzy (np. Emmy Göring) i w organizacjach reżimowych (Fasci Femminili), a także kolaborantek i współpracowniczek gestapo. Sporo uwagi poświęcono kobietom niedostatecznie obecnym w dzisiejszym dyskursie naukowym- m.in. intelektualistkom związanym ze środowiskami artystycznymi. Omawiano ich postawy osobowe i twórcze wobec obowiązującej ideologii. Podjęto również temat konieczności szerszego dyskursu i kształtowania wleoobszarowej pamięci o polskich kobietach, którym wyniku zbrodniczej polityki Rzeszy Niemieckiej odebrano życie w berlińskich więzieniach.
Drugi dzień obrad zapoczątkowały referaty dotyczące strategii przetrwania w nazistowskich i sowieckich obozach, na które spojrzano nie przez pryzmat bezosobowej przemocy, ale jako historie konkretnych osób: kobiet- ich cielesności, emocji i wyborów. Na wybranych przykładach ukazano ich codzienność i dramaty, z którymi każdego dnia musiały się mierzyć, a także postawy, które wybierały - od przystosowania, oporu do rezygnacji. Końcowy panel dotyczył funkcjonowania kobiet w rzeczywistości Polski Ludowej, gdzie zaprezentowano wybrane losy strażniczek aresztów MBP/Kds.BP, ukazano strategie działania kobiet obecnych w kulturze i filmie (na przykładzie Polskiej Kroniki Filmowej), polityce, nauce, organizacjach młodzieżowych.
Uczestnicy konferencji podczas dwudniowej debaty, poszczególnych prelekcji tematycznych i dyskusji wykazali wagę podnoszonej problematyki i potrzebę kontynuacji badań naukowych nad historią kobiet XX wieku. Z wniesionych przez Uczestniczki i Uczestników postulatów i wniosków można wywieźć na temat dotychczasowych ustaleń jak i „białych plam” w zakresie miejsca kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych, także potrzebie dalszych pogłębionych badań naukowych w tym zakresie, w tym o zasięgu międzynarodowym.
Artykuły konferencyjne, po uzyskaniu pozytywnych recenzji, zostaną opublikowane w monografii wieloautorskiej w 2026 r. (Wydawnictwo Instytutu Pileckiego).
Zobacz także
- Pozdrowienia waszemu Czarzastemu!!!
Aktualności
Pozdrowienia waszemu Czarzastemu!!!
Polskie kurwy, przekażcie pozdrowienia waszemu Czarzastemu. Obejrzyjcie film na stronie i zapoznajcie się z historią. Miłego oglądania. Chwała Ukrainie!
- „Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
Aktualności
„Żadnego ludobójstwa nie można postrzegać jako tematu wyłącznie lokalnego” – Karol Madaj o Obławie Augustowskiej dla „Mówią Wieki”
W najnowszym numerze magazynu historycznego „Mówią Wieki” (nr 6/2026), w całości poświęconym Obławie Augustowskiej – największej zbrodni popełnionej na Polakach po II wojnie światowej, Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego, opowiedział o misji Instytutu Pileckiego i otwartego w lipcu 2025 roku Domu Pamięci Obławy Augustowskiej.
- Pozdrowienia waszemu Czarzastemu!!!
Aktualności
Pozdrowienia waszemu Czarzastemu!!!
Polskie kurwy, przekażcie pozdrowienia waszemu Czarzastemu. Obejrzyjcie film na stronie i zapoznajcie się z historią. Miłego oglądania. Chwała Ukrainie!
- Obchody 82. rocznicy Rzezi Woli
Aktualności
Obchody 82. rocznicy Rzezi Woli
5 sierpnia 2026 roku odbyły się uroczystości upamiętniające 82. rocznicę Rzezi Woli. W wydarzeniu wzięło udział kierownictwo Instytutu Pileckiego.
- Rewolucja strachu i nadziei: Polskie społeczeństwo po II wojnie światowej
Aktualności
Rewolucja strachu i nadziei: Polskie społeczeństwo po II wojnie światowej
Zobacz zapis debaty pt. „Rewolucja strachu i nadziei – polskie społeczeństwo po II wojnie światowej” o życiu i nastrojach Polaków w latach 40. i 50. XX wieku.
- Hołd Bohaterom 1944 roku!
Aktualności
Hołd Bohaterom 1944 roku!
1 sierpnia, w sobotnie popołudnie, w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego Dyrekcja Instytutu Pileckiego uczestniczyła w państwowych uroczystościach, które odbyły się przy Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej, nieopodal Sejmu RP oraz przy Pomniku Polegli Niepokonani na Cmentarzu Powstańców Warszawy na Woli.
- Instytut Pileckiego uczcił pamięć ofiar obozu zagłady w Treblince
Aktualności
Instytut Pileckiego uczcił pamięć ofiar obozu zagłady w Treblince
W niedzielę 2 sierpnia odbyły się obchody 83. rocznicy buntu więźniów w niemieckim nazistowskim obozie zagłady Treblinka II, zorganizowane przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma we współpracy z Muzeum Treblinka. W uroczystości upamiętniającej ofiary uczestniczył Łukasz Mieszkowski, Zastępca Dyrektora Instytutu Pileckiego ds. historii w przestrzeni publicznej.
- Malowany raport z Powstania Warszawskiego | Wernisaż wystawy akwarel i rysunków Waleriana Bieleckiego
Aktualności
Malowany raport z Powstania Warszawskiego | Wernisaż wystawy akwarel i rysunków Waleriana Bieleckiego
28 lipca w siedzibie Instytutu Pileckiego odbył się wernisaż wystawy prezentującej po raz pierwszy w Warszawie mało znane akwarele i rysunki dokumentujące Powstanie Warszawskie. Ich autorem był Walerian Bielecki ps. „Inżynier Jan” – żołnierz Zgrupowania „Krybar”, architekt i konstruktor słynnego samochodu pancernego „Kubuś”.
- Spotkanie z Powstańcami Warszawskimi
Aktualności
Spotkanie z Powstańcami Warszawskimi
Z okazji przypadającej 1 sierpnia rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego odbyło się spotkanie z Bohaterami tamtego zrywu.
- Co wiedzieli Niemcy? – o świadomości zbrodni i mechanizmach wyparcia. 6. spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”
Aktualności
Co wiedzieli Niemcy? – o świadomości zbrodni i mechanizmach wyparcia. 6. spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”
Czy można żyć tuż obok miejsca masowej zagłady i nie wiedzieć, co się dzieje? Co oznacza „wiedzieć” – widzieć, słyszeć, domyślać się, a może świadomie wypierać rzeczywistość? Wokół tych pytań koncentrowało się kolejne spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”, które odbyło się w siedzibie Instytucie Pileckiego.
- Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Aktualności
Konferencja naukowa ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w.” [fotorelacja]
Druga konferencja naukowa z cyku ,,Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX w. – Polska na europejskim tle porównawczym (1919–1989)” zgromadziła przedstawicieli różnych dyscyplin nauk humanistycznych i społecznych, reprezentujących wiele ośrodków badawczych z Polski i zagranicy.
- Zderzenie dwóch pamięci. Polityka historyczna Polski wobec Ukrainy
Aktualności
Zderzenie dwóch pamięci. Polityka historyczna Polski wobec Ukrainy
Ukraińska pamięć państwowa zabrnęła w ślepy zaułek, co podyktowane było nie do końca refleksyjnym podejściem do wybranych kart przeszłości własnego narodu. Niestety, jak zwykle w podobnych sytuacjach, kiedy historia zostaje zakładnikiem polityki, rachunek za to przyjdzie jednak zapłacić nie politykom, a państwu ukraińskiemu i jego społeczności – ocenił profesor Instytutu Pileckiego, dr. hab. Damian Markowski.