13 kwietnia | Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej - Instytut Pileckiego
13 kwietnia | Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej
13 kwietnia 1943 r. niemieckie radio nadało komunikat o odkryciu masowych grobów polskich oficerów w Lesie Katyńskim.
W preambule uchwały Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej, z dnia 14 listopada 2007 roku ustanawiającej wspomnienie, czytamy:
W hołdzie Ofiarom Zbrodni Katyńskiej oraz dla uczczenia pamięci wszystkich wymordowanych przez NKWD na mocy decyzji naczelnych władz Związku Sowieckiego z 5 marca 1940 roku, Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanawia dzień 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.
Katyń stał się symbolem stalinowskich zbrodni przeciwko ludzkości, dokonanych na polskich jeńcach wojennych. W kwietniu i maju 1940 roku NKWD zamordowało 15 tys. oficerów Wojska Polskiego i Policji Państwowej przetrzymywanych w obozach jenieckich w Kozielsku, Ostaszkowie i Starobielsku oraz ok. 7 tys. osób więzionych we Lwowie i Drohobyczu. Ofiary zabijano strzałem w tył głowy, a zwłoki grzebano w zbiorowych mogiłach w Lesie Katyńskim, w Miednoje, Charkowie i Bykowni. Miejsce pochówku zabitych z tzw. listy białoruskiej jest dotąd nieznane. Historia zbrodni była fałszowana przez komunistyczny reżim w ZSRR i Polsce przez niemal pół wieku, a jej świadkowie byli rugowani ze zbiorowej pamięci. Rodziny zamordowanych wywieziono w głąb ZSRS podczas drugiej deportacji 13 kwietnia 1940 r. Ich członkowie nie wiedzieli nic o losie swoich mężów, ojców i braci.
Zapraszamy do obejrzenia rozmowy, w której o Zbrodni Katyńskiej, o kłamstwie, prawdzie i pamięci mówią dr Bartłomiej Bydoń – kustosz dyplomowany, kierownik Sekcji Naukowej Muzeum Katyńskiego w Warszawie – i dr hab. Andrzej Zawistowski z Instytutu Pileckiego.
W archiwum historii mówionej Instytutu Pileckiego „Świadkowie Epoki” na YouTube znajdą Państwo relacje świadków i członków rodzin ofiar Zbrodni Katyńskiej. Poniżej kilka z nich.
Henryk Troszczyński (ur. 1923 w Warszawie), świadek ekshumacji ofiar Zbrodni Katyńskiej. Jesienią 1942 został przez Niemców skierowany na roboty przymusowe w okolice Katynia. Od miejscowych chłopów dowiedział się, że w 1940 miała tutaj miejsce wielka zbrodnia i niedaleko znajdują się groby polskich żołnierzy. Jeden z Rosjan odważył się i pewnego dnia zaprowadził polskich robotników na miejsce masowych grobów. Po chwili pracy udało im się odkopać oficerów aresztowanych przez Rosjan w 1939.
Teresa Gwara z domu Chołocińska (ur. 1939 w Szwagrowie koło Połańca), córka Tadeusza Macieja Chołocińskiego. Jej ojciec jako oficer rezerwy został zmobilizowany we wrześniu 1939 do jednostki w Lublinie. Aresztowany przez Sowietów trafił do obozu w Starobielsku i zginął w Charkowie. Teresa Gwara nigdy nie poznała swojego ojca. Wyszedł z domu 3 września 1939, kiedy w radiu leciała piosenka Mieczysława Fogga "Ta ostatnia niedziela". Faktycznie, Tadeusz Maciej Chołociński widział wtedy swoją ciężarną żonę po raz ostatni.
Ludmiła Seredyńska-Iwaniuk (ur. 1937 we Lwowie), córka Michała Seredyńskiego i Marii Heleny z domu Sobolak. Jej ojciec był nauczycielem w Tarnopolu oraz oficerem rezerwy Wojska Polskiego. We wrześniu 1939 został aresztowany przez NKWD i umieszczony w obozie Starobielsku. Zamordowano go wiosną 1940 w Charkowie.
Zobacz także
- Nowość | Zapisy terroru, t. 11. Represje niemieckie wobec Kościoła katolickiego w Warszawie 1939–1944
Aktualności
Nowość | Zapisy terroru, t. 11. Represje niemieckie wobec Kościoła katolickiego w Warszawie 1939–1944
Najnowszy tom serii Zapisy Terroru przybliża świadectwa duchownych pod okupacją niemiecką.
- Nowość | Korespondencja Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie, t. III. 1943
Aktualności
Nowość | Korespondencja Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie, t. III. 1943
Do rąk czytelników trafia trzeci tom edycji źródłowej obejmującej depesze Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie, ukazujący zaangażowania placówki oraz różnorodnych form pomocy niesionej przez nią w czasie II wojny światowej.
- 82. rocznica zamordowania Leokadii Piątkowskiej. To jedna z „Zawołanych po imieniu”
Aktualności
82. rocznica zamordowania Leokadii Piątkowskiej. To jedna z „Zawołanych po imieniu”
82 lata temu, 27 stycznia 1944 roku Niemcy zamordowali Leokadię Piątkowską. Kobieta zginęła za pomoc okazaną Żydom w czasie okupacji. 26 października 2021 roku Instytut Pileckiego uhonorował Leokadię Piątkowską w ramach programu „Zawołani po imieniu”.
- „Przeżyłam, bo miałam obowiązek" | Spotkanie upamiętniające rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau
Aktualności
„Przeżyłam, bo miałam obowiązek" | Spotkanie upamiętniające rocznicę wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau
– Jak tylko w nocy mi jest zimno, trochę się odkryję, to od razu śni mi się, że idę tym marszem i jest 20 stopni mrozu – wspominała pani Janina Iwańska była więźniarka obozów Auschwitz-Birkenau, Ravensbrück i Neustadt-Glewe.
- Instytut Pileckiego ma nową Radę Naukową
Aktualności
Instytut Pileckiego ma nową Radę Naukową
Została ona powołana zgodnie z obowiązującą Ustawą z dnia 9 listopada 2017 r. o Instytucie Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego oraz Statutem Instytutu.
- Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Wydarzenia w Instytucie Pileckiego
Aktualności
Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Wydarzenia w Instytucie Pileckiego
27 stycznia przypada 81. rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau. Instytut Pileckiego przygotował w dniach 24-28 stycznia szereg wydarzeń w Warszawie i Berlinie.
- Dzieje gospodarcze ziem polskich w latach 1939–1945. Nowość wydawnicza Instytutu Pileckiego
Aktualności
Dzieje gospodarcze ziem polskich w latach 1939–1945. Nowość wydawnicza Instytutu Pileckiego
Najważniejsze aspekty gospodarcze w okupowanej Polsce i w pierwszych miesiącach po zakończeniu wojny prezentuje najnowsza publikacja Instytutu Pileckiego „Dzieje gospodarcze ziem polskich w latach 1939–1945”.
- Projekt Domu Pamięci Obławy Augustowskiej z szansą na prestiżową nagrodę. Trwa głosowanie
Aktualności
Projekt Domu Pamięci Obławy Augustowskiej z szansą na prestiżową nagrodę. Trwa głosowanie
Siedziba Instytutu Pileckiego w Augustowie może zdobyć nagrodę główną World Architecture Festival. Realizacja pracowni projektowej Tremend jest w finale prestiżowego konkursu. Głosować można do 31 stycznia.
- Rocznica zabójstwa Aleksandry i Hieronima Skłodowskich. Przypomina o nich program „Zawołani po imieniu”
Aktualności
Rocznica zabójstwa Aleksandry i Hieronima Skłodowskich. Przypomina o nich program „Zawołani po imieniu”
Mijają 82 lata od dokonania zbrodni na Aleksandrze i Hieronimie Skłodowskich. Zamordowali ich niemieccy żandarmi 20 stycznia 1944 roku za pomoc Żydom.
- PORTRETY | Adam Bałdych Quintet
Aktualności
PORTRETY | Adam Bałdych Quintet
„Portrety” to poruszająca opowieść dźwiękiem, w której jazz spotyka się z historią, a indywidualne losy splatają się z doświadczeniem zbiorowym.
- Otwarte konsultacje w Bibliotece IP | Ferie zimowe z Instytutem Pileckiego
Aktualności
Otwarte konsultacje w Bibliotece IP | Ferie zimowe z Instytutem Pileckiego
Wszystkich spędzających ferie zimowe w Warszawie zapraszamy na otwarte konsultacje do Biblioteki Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 w Warszawie.
- Konkurs na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych
Aktualności
Konkurs na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych
Konkurs na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych w Zakładzie badań nad nazizmem i okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej w Instytucie Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego.