Obchody 85. rocznicy wybuchu II wojny światowej w Łańcucie - Instytut Pileckiego

Instytut / Aktualności

09.09.2024 (PN)

Obchody 85. rocznicy wybuchu II wojny światowej w Łańcucie

7 września 2024 r. odbyły się obchody 85. rocznicy wybuchu drugiej wojny światowej i 85. rocznicy bitwy o Łańcut współorganizowane przez Instytut Pileckiego.

Uroczystości rozpoczęły się od Apelu Pamięci w kwaterze wojskowej na cmentarzu komunalnym w Łańcucie. Przybyłe delegacje złożyły kwiaty pod Mogiłą Zbiorową Żołnierzy Poległych w Obronie Łańcuta. Instytut Pileckiego reprezentowała Anna Gutkowska, z-ca dyrektora. Odczytano list p.o. dyrektora Wojciecha Kozłowskiego skierowany do Uczestników obchodów:
 
Każde pokolenie staje wobec nowych wyzwań. Mierzymy się z nimi sami, ale przykład, inspirację i uzasadnienie możemy czerpać od naszych przodków. Ich ofiara wyjaśnia, dlaczego my nie możemy być obojętni. Przypomina również, jak istotne znaczenie dla bezpieczeństwa ma sprawna, nowoczesna i dobrze dowodzona armia o wysokim morale. Niestety, sytuacja za naszą wschodnią granicą dobitnie to podkreśla. Mając świadomość znaczenia pamięci o przeszłości, Instytut Pileckiego wskazuje na jeszcze jeden rodzaj walki za Ojczyznę – w formie oporu wobec totalitarnego terroru. Zaczął się on 85 lat temu i trwał przez następne mroczne lata okupacji. W ramach programu Zawołani po Imieniu przypominamy o tych, którzy ratując życie swych żydowskich współobywateli zapłacili najwyższą cenę: jak Aniela Nizioł, mieszkanka tego miasta, czy rodzina Ulmów z pobliskiej Markowej oraz blisko stu Zawołanych z całej Polski. Patrząc na postawę naszych przodków, odnajdźmy w sobie wdzięczność za to co zrobili i niech będzie ona inspiracją dla nas do okazywania męstwa i odpowiedzialności tam, gdzie będzie to najbardziej potrzebne.
 
v>
Do godz. 17:00 w Parku Angielskim, w pobliżu Miejskiego Domu Kultury w Łańcucie trwał piknik historyczny z licznymi atrakcjami. 

Wychowankowie Niepublicznego Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego w Łańcucie, przygotowali wojskową grochówkę. W ramach wydarzenia odbyły się zajęcia z udzielania pierwszej pomocy. Na pikniku wzieli udział żołnierze Wojsk Ochrony Terytorialnej, przestawiciele Straży Pożarnej z Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Łańcucie, Policji z Komendy Powiatowej Policji w Łańcucie, 10. Brygady Kawalerii Pancernej, Koła 10 Pułku Strzelców Konnych, Jednostki Strzeleckiej z Łańcuta, ZHP Łańcuta.

Odbyło się spotkanie z wyjątkowymi świadkami historii, podporucznikiem Franciszkiem Batorym (kurierem konspiracyjnych dokumentów podczas okupacji) oraz z podpułkownikiem Stefanem Michalczakiem (żołnierzem Armii Krajowej, obecnie prezesem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej w Rzeszowie). Po południu odbyła się uroczysta msza święta w kościele pw. św. Stanisława Biskupa w Łańcucie.

Zwieńczeniem tego wyjątkowego dnia był plenerowy pokaz filmu „A więc wojna!” i spotkanie z jednym z jego twórców, Wojciechem Saramonowiczem. Film zrealizowany przez Instytutu Pileckiego, powstał z wykorzystaniem unikatowych, nie publikowanych wcześniej zdjęć z lat 1935-39 należących do Polskiej Agencji Telegraficznej zestawionych z materiałami niemieckich ekip filmowych z 1939 roku. Narrację filmu prowadzą świadkowie tamtych wydarzeń (między innymi reżyserzy - Jerzy Hoffmann i Janusz Majewski, scenarzysta - Andrzej Mularczyk, kompozytor - Romuald Twardowski), którzy obrazy wojny zapisywali w swojej pamięci jako dzieci i po ośmiu dekadach, dzielą się swoimi wspomnieniami.

Organizatorzy Pikniku historycznego: Instytut Pileckiego, Powiat Łańcut, Miasto Łańcut, Muzeum-Zamek w Łańcucie.

Partnerzy wydarzenia: Miejski Ośrodek Kultury w Łańcucie, Miejska Biblioteka Publiczna w Łańcucie, Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Łańcucie, Komenda Powiatowa Policji w Łańcucie, 21. Brygada Strzelców Podhalańskich, 10. Brygada Kawalerii Pancernej, Koło 10 Pułku Strzelców Konnych, Jednostka Strzelecka Łańcut, Hufiec Związku Harcerstwa Polskiego Hufiec im. płk. Leopolda Lisa-Kuli w Łańcut, 4 Łańcucka Drużyna Harcerzy "KARACENA" im. 10 Pułku Strzelców Konnych, Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia w Łańcucie, Niepubliczny Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy w Łańcucie, Wojska Obrony Terytorialnej, Muzeum Ulmów w Markowej.

Obrona Łańcuta prowadzona była przez 10 Brygadę Kawalerii płk. Stanisława Maczka i oparta na 10 Pułku Strzelców Konnych, który od 1921 roku stacjonował w mieście. Jej przebieg był fuzją działań zarówno brawurowych jak i dramatycznych, a postawa żołnierzy i dowódców była imponująca i pod względem przemyślanych strategii i wielkiego bohaterstwa. Wincenty Henryk Pawłowski – kapitan artylerii, w 1939 roku dowodzący dywizjonem artylerii motorowej 10 Brygady Kawalerii, odznaczony Krzyżem Wojennym „Virtuti Militari” klasy V za czyny wojenne w Polsce, tak wspomina bitwę:

Mimo silnego ognia na nasze stanowiska artylerii, kanonierzy po prostu nie widzą wybuchających wśród nich pocisków i ani na moment nie przerywają obsługiwania swych armat, a trafny ogień zadaje poważne straty przeciwnikowi. W walce tej nasza artyleria nie poniosła żadnych strat. Pewne straty ponosi 24 Pułk Ułanów. Zacięta walka 10 Pułku Strzelców Konnych, oraz pojedynek artyleryjski trwają do zapadnięcia nocy. Przed zapadnięciem nocy nadeszły wiadomości, że niemieckie jednostki pancerno- motorowe obeszły Łańcut od południa i posuwały się w kierunku na Przeworsk i Jarosław. Cel tego manewru był jasny, uprzedzić naszą brygadę w Przeworsku lub Jarosławiu i odciąć ją od Sanu, na linii którego miała być przygotowana dalsza obrona. (źródło: portal LANCUT4U)

Zobacz także

  • Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim

    Aktualności

    Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim

    Weź udział w wyjątkowej grze terenowej i odkryj losy Rotmistrza w Powstaniu Warszawskim!

  • Każda droga zaczyna się w domu | Festiwal z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza
    plakat festiwalu

    Aktualności

    Każda droga zaczyna się w domu | Festiwal z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza

    W 125. rocznicę urodzin Witolda Pileckiego

  • Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego
    Książka na tle zasłony.

    Aktualności

    Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego

    Wydawnictwo źródłowe pod redakcją prof. Tadeusza Pawła Rutkowskiego „Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich”, wydane przez Instytut Pileckiego, otrzymało nominację do Nagród Historycznych „Polityki” im. Mariana Turskiego za 2025 rok w kategorii Źródła.

  • Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!

    Aktualności

    Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!

    Do końca czerwca Instytut Pileckiego przyjmuje zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego. Konkurs, już po raz szósty, organizowany jest przy udziale Rodziny Patrona i w partnerstwie z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.

  • Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
    Sala w Instytucie Polskim w Düsseldorfie. Na zdjęciu trzech panelistów i publiczność.

    Aktualności

    Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego

    28 kwietnia 2026 r. w Instytucie Polskim w Dusseldorfie odbyła się dyskusja z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego (1945-1946) pt. „Procesy Norymberskie z perspektywy polskiej i niemieckiej“ (Die Nürnberger Prozesse in polnischer und deutscher Perspektive).

  • Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
    Polscy weterani wojenni.

    Aktualności

    Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie

    W sobotę, 2 maja, w Berlinie odbyły się uroczystości upamiętniające rocznicę kapitulacji miasta w 1945 roku z udziałem polskich weteranów. Przypomniano, że na Kolumnie Zwycięstwa – obok czerwonej flagi – powiewała wówczas także biało-czerwona, symbolizująca udział polskich żołnierzy w zdobyciu Berlina.

  • On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”

    Aktualności

    On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”

    The international conference “The Roots of Crimes Against Humanity: Bridging the Normative Gap” successfully concluded at the Pilecki Institute in Warsaw. Organized on the 20th and 21st of April 2026, in cooperation with the Polish Ministry of Foreign Affairs, the event aimed to provide historical and academic foundations for the first-ever United Nations Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity.

  • Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
    Zdjęcie statuetki nagrody.

    Aktualności

    Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS

    Publikacja dr Joanny Nikel z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego znalazła się wśród pięciu finalistów konkursu na najlepszą książkę o Siedlcach i regionie HOMO – VERBUM – LOCUS.

  • 76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
    Wicedyrektor Łukasz Mieszkowski składa wieniec na grobie Kazimierza Pużaka.

    Aktualności

    76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka

    30 kwietnia przypada 76. rocznica tragicznej śmierci Kazimierza Pużaka – jednego z najważniejszych liderów Polskiej Partii Socjalistycznej, Marszałka Polski Podziemnej i symbolu niezłomnej walki o wolną i sprawiedliwą Polskę.

  • April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention
    Na zdjęciu w fotelach siedzą prof. Stefanie Bock, Prof. Karolina Wierczyńska, dr Krystian Wiciarz.

    Aktualności

    April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention

    Beginning with today’s (April 30) deadline for all nations to submit their official comments to the United Nations on the draft of the proposed Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity, Poland has made an aggressive bid to become one of the leaders representing the globe’s most vulnerable victims.

  • Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
    Pełniący obowiązki zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego dr Krystian Wiciarz oraz Naczelnik Wydziału Edukacji Historycznej GKGP, podinsp. Marcin Lasota na ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Wojenne i powojenne losy funkcjonariuszy Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego”.

    Aktualności

    Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji

    28 kwietnia 2026 r. p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego dr Krystian Wiciarz, na zaproszenie Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia, wziął udział w ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Wojenne i powojenne losy funkcjonariuszy Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego”.

  • Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
    plakat konferencji

    Aktualności

    Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)

    Tegoroczna konferencja online poświęcona była dekadzie powojennej 1945–1955 – czasowi odbudowy zniszczonych krajów, początków zimnej wojny i narodzin nowego ładu międzynarodowego.