Nie żyje Walenty Jabłoński - sybirak ocalony przed laty przez Tassybaja Abdikarimowa - Instytut Pileckiego
15.04.2021 (CZW)
Nie żyje Walenty Jabłoński - sybirak ocalony przed laty przez Tassybaja Abdikarimowa
Dotarła do nas bardzo smutna wiadomość: zmarł Walenty Jabłoński – sybirak, lekarz, aktywny działacz Związku Sybiraków w Białymstoku. W 1952 roku został wywieziony do kołchozu w Kazachstanie, gdzie od śmierci głodowej uratował go Tassybaj Abdikarimow.
Walenty Jabłoński (ur. 1930 w Kozłowiczach koło Grodna) pochodził z zamożnej rodziny, jego rodzice mieli 55 hektarów ziemi. Z tego powodu rodzina Jabłońskich była represjonowana przez Sowietów i Niemców. Po 1944 roku Jabłońscy zostali w swoim domu, który znalazł się w granicach ZSRS. Ojciec Walentego został w 1948 aresztowany przez NKWD (proces rozpoczął się dopiero w 1951). Trafił na Syberię, a reszta rodziny została wywieziona przez Sowietów w 1952 do południowego Kazachstanu. Walenty Jabłoński był wówczas studentem medycyny na uniwersytecie w Witebsku, właśnie tam 17 kwietnia 1952 został aresztowany i trafił do transportu na wschód. Na początku maja dojechał do kołchozu w Kazachstanie, przy obecnej granicy z Uzbekistanem. Tam rozpoczęła się ciężka, niewolnicza praca.
Rodzina Jabłońskich była w niezwykle trudnej sytuacji – nie mieli wystarczającej ilości pożywienia ani niezbędnych do życia rzeczy. Z pomocą przyszedł im 14-letni Kazach – Tassybaj Abdikarimow. Chociaż jego sytuacja też nie była najlepsza, dzielił się z potrzebującą rodziną jedzeniem oraz opiekował się chorym Walentym. Dzięki niemu rodzina Jabłońskich przetrwała w trudnych warunkach i doczekała amnestii – w 1956 roku część z nich wróciła do Polski. Tassybaj opiekował się grobami ojca i rodzeństwa Walentego i innych Polaków, którym nie dane było wrócić do ojczyzny.
Tassybaj Abdikarimow i Walenty Jabłoński mieli okazję spotkać się ponownie w 2019 roku w Warszawie, kiedy Tassybaj został odznaczony przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę, na wniosek Instytutu Pileckiego, medalem Virtus et Fraternitas. Odznaczenie wręczane jest jako symbol pamięci i wdzięczności osobom, które niosły pomoc obywatelom polskim i tym, którzy poza granicami naszego kraju, spontanicznie i dobrowolnie, pielęgnują pamięć o naszych rodakach, którym nie było dane przeżyć wojny lub przymusowych deportacji.
Walenty Jabłoński wprowadził do obiegu naukowego informacje o sowieckich deportacjach Polaków z Grodzieńszczyzny w latach pięćdziesiątych. W 2013 r. zainicjował i współorganizował wyjazd członków Związku Sybiraków do Kazachstanu w poszukiwaniu grobów deportowanych. Przyczynił się do oznaczenia polskich mogił krzyżami oraz do umieszczenia tablic memoratywnych w miejscach zesłania. Był laureatem Nagrody Honorowej „Świadek Historii” – Białystok 2017.
Zobacz także
- [Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Aktualności
[Wideo] Archiwa jako źródło danych dla nowych technologii – spotkanie z cyklu „Twierdza Archiwum”
Uczestnicy spotkania dyskutowali o szansach i zagrożeniach związanych z dostępem sztucznej inteligencji do zasobów archiwalnych. Rozmowa koncentrowała się wokół trzech kluczowych pojęć: pamięci, prawa i przyszłości.
- „Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać…” – relacja z wykładu Aleksandry Kaiper-Miszułowicz i koncertu muzyki poważnej [foto]
Aktualności
„Ja zostanę, wszyscy nie mogą stąd wyjechać…” – relacja z wykładu Aleksandry Kaiper-Miszułowicz i koncertu muzyki poważnej [foto]
Dlaczego po wojnie rotmistrz Witold Pilecki zdecydował się wrócić do kraju, mimo ogromnego ryzyka? Jak wyglądała jego działalność konspiracyjna po 1945 roku i co doprowadziło do aresztowania jednego z największych bohaterów polskiego podziemia?
- Finał I edycji projektu edukacyjnego „Pamięć miejsca, miejsca pamięci"
Aktualności
Finał I edycji projektu edukacyjnego „Pamięć miejsca, miejsca pamięci"
Dziś w warszawskiej siedzibie Instytutu podsumowaliśmy kilka miesięcy wytężonej pracy 39 grup projektowych z całej Polski. Gościem honorowym wydarzenia był Andrzej Poczobut.
- Monografia Wydawnictwa Instytutu Pileckiego z prestiżową nagrodą Homo-Verbum-Locus
Aktualności
Monografia Wydawnictwa Instytutu Pileckiego z prestiżową nagrodą Homo-Verbum-Locus
Książka dr Joanny Nikel „Terror niemiecki w powiecie Mińsk Mazowiecki 1939–1944. Wojna i rozliczenia”, opublikowana nakładem Wydawnictwa Instytutu Pileckiego, wygrała drugą edycję Konkursu Homo-Verbum-Locus. Spośród finałowej piątki nominowanych tytułów publikacja ta otrzymała najwyższe uznanie jury konkursowego.
- Czego Niemcy uczą się o polskiej historii? Relacja ze spotkania cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Aktualności
Czego Niemcy uczą się o polskiej historii? Relacja ze spotkania cyklu „Berlin w Warszawie” [wideo]
Czego młodzi Niemcy mogą dowiedzieć się o historii Polski – zarówno w szkole, jak i poza nią? To pytanie stanowiło oś dyskusji podczas kolejnego spotkania z cyklu „Berlin w Warszawie”. Uczestnicy debatowali nad obecnością i sposobem prezentowania historii Polski oraz niemieckiej okupacji w niemieckim systemie edukacji i nie tylko.
- Brytyjski „The Times”: Hanna Radziejowska i Eva Yakubovska o sowieckich pomnikach w Berlinie
Aktualności
Brytyjski „The Times”: Hanna Radziejowska i Eva Yakubovska o sowieckich pomnikach w Berlinie
5 czerwca 2026 r. na łamach brytyjskiego „The Times” – zarówno w wersji internetowej, jak i w skróconej formie drukowanej – ukazała się rozmowa Elisabeth Rushton z Hanną Radziejowską i Evą Yakubovską poświęcona kontrowersjom wokół sowieckich pomników w Berlinie.
- Prof. Markowski dla Onet.pl: Ukraina może się obawiać, jak to wszystko zostanie odkryte
Aktualności
Prof. Markowski dla Onet.pl: Ukraina może się obawiać, jak to wszystko zostanie odkryte
— Po stronie ukraińskiej jest obawa przed pokazywaniem fotografii dołów śmierci z polskimi ofiarami tamtej zbrodni. To są pola śmierci — komentuje w rozmowie z Onetem prof. Damian Markowski z Instytutu Pileckiego, po tym jak prezydent Wołodymyr Zełenski podjął decyzję o uhonorowaniu Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).
- Książka wydana przez Instytut Pileckiego nagrodzona w prestiżowym Konkursie ACADEMIA 2026!
Aktualności
Książka wydana przez Instytut Pileckiego nagrodzona w prestiżowym Konkursie ACADEMIA 2026!
„Korespondencja Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Bernie, t. III. 1943” w opracowaniu Aleksandry Kmak-Pamirskiej i Barbary Świtalskiej-Starzeńskiej została wyróżniona w 19. edycji Konkursu na najlepszą książkę akademicką i naukową ACADEMIA 2026.
- „Instytut Pileckiego bierze pod lupę niemieckie podręczniki do historii” | Marek Kozubal w „Rzeczpospolitej”
Aktualności
„Instytut Pileckiego bierze pod lupę niemieckie podręczniki do historii” | Marek Kozubal w „Rzeczpospolitej”
Jaką opowieść o Polsce otrzymują młodzi Niemcy: od tragicznego roku 1939 i brutalnej okupacji, przez dylematy granic, aż po współczesne problemy? Co dla niemieckiego odbiorcy jest oczywistością, a w Polsce wciąż budzi sprzeciw lub poczucie zniekształcenia historii? - Marek Kozubal zaprasza na kolejną debatę "Berlin w Warszawie" na łamach "Rzeczpospolitej".
- „Moje miejsce na ziemi” | Wystawa prac powstałych podczas pleneru malarskiego Festiwalu Pileckiego
Aktualności
„Moje miejsce na ziemi” | Wystawa prac powstałych podczas pleneru malarskiego Festiwalu Pileckiego
Do 9 czerwca w foyer Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej w Warszawie można oglądać wystawę prac powstałych podczas pleneru malarskiego „Moje miejsce na ziemi”, zorganizowanego w ramach Festiwalu Pileckiego z okazji 125. rocznicy urodzin Witolda Pileckiego.
- Dziękujemy, że byliście z nami! Tak upłynął nam Festiwal Pileckiego
Aktualności
Dziękujemy, że byliście z nami! Tak upłynął nam Festiwal Pileckiego
Festiwal Rotmistrza dobiegł końca, jednak towarzyszące mu spotkania, rozmowy i emocje zostaną z nami na długo.
- Karol Madaj o albumie „Witold Pilecki (1901–1948)”
Aktualności
Karol Madaj o albumie „Witold Pilecki (1901–1948)”
– Od początku wyróżniały go duża samoświadomość i silna wewnątrzsterowność – mówi o Witoldzie Pileckim Karol Madaj, p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego.