Nie żyje Walenty Jabłoński - sybirak ocalony przed laty przez Tassybaja Abdikarimowa - Instytut Pileckiego
15.04.2021 (CZW)
Nie żyje Walenty Jabłoński - sybirak ocalony przed laty przez Tassybaja Abdikarimowa
Dotarła do nas bardzo smutna wiadomość: zmarł Walenty Jabłoński – sybirak, lekarz, aktywny działacz Związku Sybiraków w Białymstoku. W 1952 roku został wywieziony do kołchozu w Kazachstanie, gdzie od śmierci głodowej uratował go Tassybaj Abdikarimow.
Walenty Jabłoński (ur. 1930 w Kozłowiczach koło Grodna) pochodził z zamożnej rodziny, jego rodzice mieli 55 hektarów ziemi. Z tego powodu rodzina Jabłońskich była represjonowana przez Sowietów i Niemców. Po 1944 roku Jabłońscy zostali w swoim domu, który znalazł się w granicach ZSRS. Ojciec Walentego został w 1948 aresztowany przez NKWD (proces rozpoczął się dopiero w 1951). Trafił na Syberię, a reszta rodziny została wywieziona przez Sowietów w 1952 do południowego Kazachstanu. Walenty Jabłoński był wówczas studentem medycyny na uniwersytecie w Witebsku, właśnie tam 17 kwietnia 1952 został aresztowany i trafił do transportu na wschód. Na początku maja dojechał do kołchozu w Kazachstanie, przy obecnej granicy z Uzbekistanem. Tam rozpoczęła się ciężka, niewolnicza praca.
Rodzina Jabłońskich była w niezwykle trudnej sytuacji – nie mieli wystarczającej ilości pożywienia ani niezbędnych do życia rzeczy. Z pomocą przyszedł im 14-letni Kazach – Tassybaj Abdikarimow. Chociaż jego sytuacja też nie była najlepsza, dzielił się z potrzebującą rodziną jedzeniem oraz opiekował się chorym Walentym. Dzięki niemu rodzina Jabłońskich przetrwała w trudnych warunkach i doczekała amnestii – w 1956 roku część z nich wróciła do Polski. Tassybaj opiekował się grobami ojca i rodzeństwa Walentego i innych Polaków, którym nie dane było wrócić do ojczyzny.
Tassybaj Abdikarimow i Walenty Jabłoński mieli okazję spotkać się ponownie w 2019 roku w Warszawie, kiedy Tassybaj został odznaczony przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę, na wniosek Instytutu Pileckiego, medalem Virtus et Fraternitas. Odznaczenie wręczane jest jako symbol pamięci i wdzięczności osobom, które niosły pomoc obywatelom polskim i tym, którzy poza granicami naszego kraju, spontanicznie i dobrowolnie, pielęgnują pamięć o naszych rodakach, którym nie było dane przeżyć wojny lub przymusowych deportacji.
Walenty Jabłoński wprowadził do obiegu naukowego informacje o sowieckich deportacjach Polaków z Grodzieńszczyzny w latach pięćdziesiątych. W 2013 r. zainicjował i współorganizował wyjazd członków Związku Sybiraków do Kazachstanu w poszukiwaniu grobów deportowanych. Przyczynił się do oznaczenia polskich mogił krzyżami oraz do umieszczenia tablic memoratywnych w miejscach zesłania. Był laureatem Nagrody Honorowej „Świadek Historii” – Białystok 2017.
Zobacz także
- Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim
Aktualności
Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim
Weź udział w wyjątkowej grze terenowej i odkryj losy Rotmistrza w Powstaniu Warszawskim!
- Każda droga zaczyna się w domu | Kalendarium festiwalu z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza
Aktualności
Każda droga zaczyna się w domu | Kalendarium festiwalu z okazji 125. rocznicy urodzin Rotmistrza
W 125. rocznicę urodzin Witolda Pileckiego
- Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego
Aktualności
Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego
Wydawnictwo źródłowe pod redakcją prof. Tadeusza Pawła Rutkowskiego „Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich”, wydane przez Instytut Pileckiego, otrzymało nominację do Nagród Historycznych „Polityki” im. Mariana Turskiego za 2025 rok w kategorii Źródła.
- Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!
Aktualności
Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!
Do końca czerwca Instytut Pileckiego przyjmuje zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego. Konkurs, już po raz szósty, organizowany jest przy udziale Rodziny Patrona i w partnerstwie z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.
- Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
Aktualności
Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
28 kwietnia 2026 r. w Instytucie Polskim w Dusseldorfie odbyła się dyskusja z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego (1945-1946) pt. „Procesy Norymberskie z perspektywy polskiej i niemieckiej“ (Die Nürnberger Prozesse in polnischer und deutscher Perspektive).
- Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
Aktualności
Berlin dziękuje polskim zdobywcom, którzy w 1945 roku wyzwolili miasto | Uroczystości upamiętniające z udziałem polskich weteranów w Berlinie
W sobotę, 2 maja, w Berlinie odbyły się uroczystości upamiętniające rocznicę kapitulacji miasta w 1945 roku z udziałem polskich weteranów. Przypomniano, że na Kolumnie Zwycięstwa – obok czerwonej flagi – powiewała wówczas także biało-czerwona, symbolizująca udział polskich żołnierzy w zdobyciu Berlina.
- On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”
Aktualności
On better protection against crimes against humanity: Summary of the international conference “The Roots of Crimes Against Humanity”
The international conference “The Roots of Crimes Against Humanity: Bridging the Normative Gap” successfully concluded at the Pilecki Institute in Warsaw. Organized on the 20th and 21st of April 2026, in cooperation with the Polish Ministry of Foreign Affairs, the event aimed to provide historical and academic foundations for the first-ever United Nations Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity.
- Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
Aktualności
Książka dr Joanny Nikel w finale konkursu HOMO – VERBUM – LOCUS
Publikacja dr Joanny Nikel z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego znalazła się wśród pięciu finalistów konkursu na najlepszą książkę o Siedlcach i regionie HOMO – VERBUM – LOCUS.
- 76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
Aktualności
76. rocznica śmierci Kazimierza Pużaka
30 kwietnia przypada 76. rocznica tragicznej śmierci Kazimierza Pużaka – jednego z najważniejszych liderów Polskiej Partii Socjalistycznej, Marszałka Polski Podziemnej i symbolu niezłomnej walki o wolną i sprawiedliwą Polskę.
- April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention
Aktualności
April 30 Deadline: Poland Proposes "Child-Sensitive Approach" for New UN Convention
Beginning with today’s (April 30) deadline for all nations to submit their official comments to the United Nations on the draft of the proposed Convention on the Prevention and Punishment of Crimes Against Humanity, Poland has made an aggressive bid to become one of the leaders representing the globe’s most vulnerable victims.
- Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
Aktualności
Instytut Pileckiego na konferencji Komendy Głównej Policji
28 kwietnia 2026 r. p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych w Instytucie Pileckiego dr Krystian Wiciarz, na zaproszenie Komendanta Głównego Policji gen. insp. Marka Boronia, wziął udział w ogólnopolskiej konferencji naukowej pt. „Wojenne i powojenne losy funkcjonariuszy Policji Państwowej i Policji Województwa Śląskiego”.
- Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
Aktualności
Podsumowanie 5. edycji Pilecki Institute International Teachers and Educators Program (ITEP)
Tegoroczna konferencja online poświęcona była dekadzie powojennej 1945–1955 – czasowi odbudowy zniszczonych krajów, początków zimnej wojny i narodzin nowego ładu międzynarodowego.