Memorandum o współpracy z Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy - Instytut Pileckiego
Memorandum o współpracy z Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy
11 września 2024 roku Instytut Pileckiego oraz Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy podpisały „Memorandum o współpracy”.
Uwzględniając wagę badań historycznych, muzealnych oraz rozumiejąc ich znaczenie w zakresie upowszechniania i wzmacniania pamięci historycznej dotyczącej reżimów totalitarnych i skutków następstw ich rządów, obie instytucje podjęły pierwsze kroki w kierunku szeroko pojętej współpracy.
W spotkaniu, w Warszawie, wzięli udział:
dr Arūnas Bubnys, dyrektor Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców;
dr Artūras Grickevičius, Działu Badań i Rozpowszechnienia wiedzy o Działaniach Reżimów Okupacyjnych, Departament Badań nad Ludobójstwem i Ruchem Oporu;
Inga Irena Bumažnikova, Dział Badań i Rozpowszechnienia wiedzy o Działaniach Reżimów Okupacyjnych;
dr Wojciech Kozłowski, p.o dyrektor Instytutu Pileckiego;
Krzysztof Wiśniewski, Monika Maniewska, Paulina Kotowska, Paweł Lesisz, Ewelina Czarnowska, Departament Projektów Archiwalnych w Instytucie Pileckiego;
dr Bartłomiej Kapica, dr Jerzy Rohoziński, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami, Instytut Pileckiego.
W trakcie spotkania dyskutowano m.in na temat wspólnych projektów archiwalnych, naukowych, publikacji i współpracy pomiędzy badaczami zatrudnionymi w obydwu instytucjach. Poruszono także kwestię przeciwdziałania dezinformacji i manipulacji historią, których dokonuje Federacja Rosyjska.
Strona litewska została poinformowana o dotychczasowej dobrej współpracy Instytutu Pileckiego z instytucjami litewskimi w ramach zbierania materiału do filmu "Łagier 0331". Produkcja zrealizowana w 2022 r. opowiada o tragicznych losach mieszkańców Wileńszczyzny „wyzwalanych” przez Armię Czerwoną, przyszłych więźniów obozu kontrolno-filtracyjnego NKWD nr 0331 w Kutaisi (reż. Grzegorz Czerniak, Jerzy Rohoziński, Wojciech Saramonowicz). Podczas spotkania omawiano także tematy będące przedmiotem wystąpień naukowców, w ramach II Kongresu Badaczy Historii Polski, Litwy, Ukrainy i Białorusi pt. „Wspólnota historyczna czterech narodów– dziedzictwo idei i perspektywy na przyszłość” odbywającego się w dn. 13-16.09 .2024 w Warszawie (zaprezentowane zostanie wystąpienie nt. litewskich ofiar operacji polskiej NKWD w 1937).
Podczas spotkania strona litewska wyraziła zainteresowanie materiałami z Bundesarchiv dotyczącymi pracy przymusowej mieszkańców Litwy. Omawiano także propozycje współpracy naukowo-wydawniczej.
Informacje o Centrum
Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy to instytut naukowo-badawczy zajmujący się „badaniem ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni wojennych na Litwie; badaniem prześladowań lokalnych mieszkańców przez reżimy okupacyjne; badaniem zbrojnego i nieuzbrojonego oporu wobec reżimów okupacyjnych; inicjowaniem oceny prawnej działań organizatorów i wykonawców ludobójstwa; oraz upamiętnianiem bojowników o wolność i ofiar ludobójstwa”
Jednym z jego długoterminowych projektów badawczych jest wielotomowa publikacja nazwisk i biografii ofiar sowieckich i nazistowskich prześladowań, pt. „Ludobójstwo ludności litewskiej”.
W 2020 roku uruchomiono dostęp do bazy danych represjonowanych Litwinów z lat 1940-1953 [www.lietuviaisibire.lt]. Baza zawiera najważniejsze informacje o osobie represjonowanej: imię, nazwisko, rok urodzenia, miejsce zamieszkania w czasie represji, charakter doświadczanych represji, rok, region wygnania lub uwięzienia w ZSRR, losy osoby: wrócił, nie wrócił, zginął na miejscu represji.
Tworząc bazę Centrum korzystało z ankiet dotyczących deportacji rozdawanych przez Komisję Sajudios do zbadania zbrodni stalinowskich. W sumie zgromadzono ponad 150 000 dokumentów dotyczących represji doświadczanych przez ludność litewską, zbrojnego i cywilnego oporu wobec sowieckiego reżimu okupacyjnego.
W Centrum działa także Muzeum Okupacji i Walk o Wolność, mieszczące się w dawnym więzieniu KGB w Wilnie.
Zobacz także
- Jak opowiadać o Polakach ratujących Żydów? Debata w Muzeum Niepodległości
Aktualności
Jak opowiadać o Polakach ratujących Żydów? Debata w Muzeum Niepodległości
Debata pt. „Kultura pamięci o Polakach ratujących Żydów”, która odbyła się 27 marca 2026 r. w Muzeum Niepodległości w Warszawie, stanowiła element obchodów III Dni Dziedzictwa Błogosławionej Rodziny Ulmów oraz 10. rocznicy otwarcia wystawy stałej w Muzeum w Markowej.
- Rocznica śmierci Katarzyny i Sebastiana Kazaków. Zginęli za pomoc Żydom
Aktualności
Rocznica śmierci Katarzyny i Sebastiana Kazaków. Zginęli za pomoc Żydom
Mija 83. rocznica zbrodni w Brzózie Królewskiej. Tego dnia w 1943 roku zginęli Katarzyna i Sebastian Kazakowie. Zostali zamordowani przez niemieckich żandarmów za pomoc niesioną Żydom w czasie okupacji. Małżeństwo zostało uhonorowane w ramach programu „Zawołani po Imieniu”.
- Wystawa „Warszawa na nowo” w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego
Aktualności
Wystawa „Warszawa na nowo” w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego
24 marca w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego (IP) odbył się się wernisaż wystawy „Warszawa na nowo. Fotografie reporterskie 1945–1949" przygotowanej we współpracy IP i DSH (Domu Spotkań z Historią). Wystawę można zwiedzać do końca sierpnia 2026 roku.
- Ogłoszenie | Konkurs na stypendia finansowe na badania naukowe pn. „Pochodzenie dóbr kultury utraconych w okresie okupacji niemieckiej w Polsce” (PL, DE)
Aktualności
Ogłoszenie | Konkurs na stypendia finansowe na badania naukowe pn. „Pochodzenie dóbr kultury utraconych w okresie okupacji niemieckiej w Polsce” (PL, DE)
Ogłoszenie o konkursie na stypendia finansowe na badania naukowe w Instytucie Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, oddział zamiejscowy w Berlinie.
- „Niemi świadkowie” - inauguracja projektu Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
Aktualności
„Niemi świadkowie” - inauguracja projektu Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
W środę 25 marca Instytut Pileckiego zainaugurował nowy projekt: cykl pokazów „Niemi świadkowie”. W warszawskiej galerii w Domu Bez Kantów zaprezentowano zwiedzającym i dziennikarzom gabloty z historycznymi przedmiotami – pamiątkami po „Zawołanych po imieniu” z rodzin Ulmów i Stawarskich – zamordowanych za niesienie pomocy Żydom.
- „Zawołani po Imieniu”. Upamiętniono rodziny Stawarskich i Singerów
Aktualności
„Zawołani po Imieniu”. Upamiętniono rodziny Stawarskich i Singerów
W Sieniawie na Podkarpaciu odbyło się uroczyste upamiętnienie rodzin Stawarskich i Singerów. W czasie II wojny światowej Wiktoria i Mateusz Stawarscy zginęli z rąk niemieckich okupantów za ukrywanie żydowskiej rodziny. To kolejna odsłona sztandarowego programu Instytutu „Zawołani po Imieniu”.
- Druga debata z cyklu „Berlin w Warszawie”. Rozmowa o reparacjach i zadośćuczynieniu [wideo]
Aktualności
Druga debata z cyklu „Berlin w Warszawie”. Rozmowa o reparacjach i zadośćuczynieniu [wideo]
„Zadośćuczynienie, odszkodowania, reparacje: co jest realne, co jest symboliczne?" - pod takim tytułem odbyła się druga debata w cyklu „Berlin w Warszawie”. Znawcy tematyki polsko-niemieckiej przedstawili różne punkty widzenia na trudne relacje między oboma narodami.
- Rocznica śmierci Franciszka Andrzejczyka. Zginął za pomoc Żydom w czasie okupacji
Aktualności
Rocznica śmierci Franciszka Andrzejczyka. Zginął za pomoc Żydom w czasie okupacji
20 marca mija 83. rocznica zbrodni w Czyżewie (woj. podlaskie). Za pomoc Żydom w czasie wojny zginął z rąk niemieckich żandarmów Franciszek Andrzejczyk.
- 24 marca | Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką
Aktualności
24 marca | Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką
W 2018 roku Prezydent RP ustanowił dzień 24 marca Narodowym Dniem Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. To upamiętnienie wszystkich obywateli polskich, którzy z narażeniem życia udzielali Żydom pomocy podczas niemieckiej okupacji.
- Komunikat. Rada Pamięci Instytutu Pileckiego
Aktualności
Komunikat. Rada Pamięci Instytutu Pileckiego
Zasady działania i organizacji Rady Pamięci Instytutu Pileckiego.
- Pilecki w Nowym Jorku. Debata „Lessons from Nuremberg for the 21st Century”
Aktualności
Pilecki w Nowym Jorku. Debata „Lessons from Nuremberg for the 21st Century”
Debata „Lessons from Nuremberg for the 21st Century” skupiała się na dziedzictwie procesów norymberskich oraz ich rzeczywistym oddziaływaniu na rozwój współczesnego prawa międzynarodowego i metody pociągania do odpowiedzialności zbrodniarzy wojennych.
- Pomnik Katyński w Jersey City. Uroczyste złożenie kwiatów
Aktualności
Pomnik Katyński w Jersey City. Uroczyste złożenie kwiatów
16 marca Karol Madaj, p.o. dyrektor Instytutu Pileckiego, złożył kwiaty pod Pomnikiem Katyńskim w Jersey City. Uroczystość ta stanowiła symboliczne dopełnieniem wydarzeń związanych z oficjalną inauguracją stałej siedziby Oddziału Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku, która odbyła się w dniach 14-15 marca.