Memorandum o współpracy z Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy - Instytut Pileckiego
11.09.2024 (ŚR)
Memorandum o współpracy z Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy
11 września 2024 roku Instytut Pileckiego oraz Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy podpisały „Memorandum o współpracy”.
Uwzględniając wagę badań historycznych, muzealnych oraz rozumiejąc ich znaczenie w zakresie upowszechniania i wzmacniania pamięci historycznej dotyczącej reżimów totalitarnych i skutków następstw ich rządów, obie instytucje podjęły pierwsze kroki w kierunku szeroko pojętej współpracy.
W spotkaniu, w Warszawie, wzięli udział:
dr Arūnas Bubnys, dyrektor Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców;
dr Artūras Grickevičius, Działu Badań i Rozpowszechnienia wiedzy o Działaniach Reżimów Okupacyjnych, Departament Badań nad Ludobójstwem i Ruchem Oporu;
Inga Irena Bumažnikova, Dział Badań i Rozpowszechnienia wiedzy o Działaniach Reżimów Okupacyjnych;
dr Wojciech Kozłowski, p.o dyrektor Instytutu Pileckiego;
Krzysztof Wiśniewski, Monika Maniewska, Paulina Kotowska, Paweł Lesisz, Ewelina Czarnowska, Departament Projektów Archiwalnych w Instytucie Pileckiego;
dr Bartłomiej Kapica, dr Jerzy Rohoziński, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami, Instytut Pileckiego.
W trakcie spotkania dyskutowano m.in na temat wspólnych projektów archiwalnych, naukowych, publikacji i współpracy pomiędzy badaczami zatrudnionymi w obydwu instytucjach. Poruszono także kwestię przeciwdziałania dezinformacji i manipulacji historią, których dokonuje Federacja Rosyjska.
Strona litewska została poinformowana o dotychczasowej dobrej współpracy Instytutu Pileckiego z instytucjami litewskimi w ramach zbierania materiału do filmu "Łagier 0331". Produkcja zrealizowana w 2022 r. opowiada o tragicznych losach mieszkańców Wileńszczyzny „wyzwalanych” przez Armię Czerwoną, przyszłych więźniów obozu kontrolno-filtracyjnego NKWD nr 0331 w Kutaisi (reż. Grzegorz Czerniak, Jerzy Rohoziński, Wojciech Saramonowicz). Podczas spotkania omawiano także tematy będące przedmiotem wystąpień naukowców, w ramach II Kongresu Badaczy Historii Polski, Litwy, Ukrainy i Białorusi pt. „Wspólnota historyczna czterech narodów– dziedzictwo idei i perspektywy na przyszłość” odbywającego się w dn. 13-16.09 .2024 w Warszawie (zaprezentowane zostanie wystąpienie nt. litewskich ofiar operacji polskiej NKWD w 1937).
Podczas spotkania strona litewska wyraziła zainteresowanie materiałami z Bundesarchiv dotyczącymi pracy przymusowej mieszkańców Litwy. Omawiano także propozycje współpracy naukowo-wydawniczej.
Informacje o Centrum
Centrum Badań Ludobójstwa i Ruchu Oporu Mieszkańców Litwy to instytut naukowo-badawczy zajmujący się „badaniem ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni wojennych na Litwie; badaniem prześladowań lokalnych mieszkańców przez reżimy okupacyjne; badaniem zbrojnego i nieuzbrojonego oporu wobec reżimów okupacyjnych; inicjowaniem oceny prawnej działań organizatorów i wykonawców ludobójstwa; oraz upamiętnianiem bojowników o wolność i ofiar ludobójstwa”
Jednym z jego długoterminowych projektów badawczych jest wielotomowa publikacja nazwisk i biografii ofiar sowieckich i nazistowskich prześladowań, pt. „Ludobójstwo ludności litewskiej”.
W 2020 roku uruchomiono dostęp do bazy danych represjonowanych Litwinów z lat 1940-1953 [www.lietuviaisibire.lt]. Baza zawiera najważniejsze informacje o osobie represjonowanej: imię, nazwisko, rok urodzenia, miejsce zamieszkania w czasie represji, charakter doświadczanych represji, rok, region wygnania lub uwięzienia w ZSRR, losy osoby: wrócił, nie wrócił, zginął na miejscu represji.
Tworząc bazę Centrum korzystało z ankiet dotyczących deportacji rozdawanych przez Komisję Sajudios do zbadania zbrodni stalinowskich. W sumie zgromadzono ponad 150 000 dokumentów dotyczących represji doświadczanych przez ludność litewską, zbrojnego i cywilnego oporu wobec sowieckiego reżimu okupacyjnego.
W Centrum działa także Muzeum Okupacji i Walk o Wolność, mieszczące się w dawnym więzieniu KGB w Wilnie.
Zobacz także
- Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Aktualności
Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.
- Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
Aktualności
Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
– To dla Instytutu Pileckiego niezwykle ważny moment. Badając totalitaryzmy, dokumentujemy również zbrodnie popełnione w okresie stalinowskim – podkreślał prof. Andrzej Zawistowski podczas spotkania poświęconego prezentacji nowej kolekcji w internetowej bazie świadectw Instytutu Pileckiego ZapisyTerroru.pl.
- 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
Aktualności
86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.
- Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
Aktualności
Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.
- Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).
- Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
Aktualności
Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.
- Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
Aktualności
Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.
- Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
Aktualności
Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.
- Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
Aktualności
Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.
- Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Aktualności
Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski.
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.






