Emil Vogl - Instytut Pileckiego

Medal "Virtus et Fraternitas" / Odznaczeni

Emil Vogl (1901–1977)

Odznaczony w 2026 roku.

Emil Vogl

Czeski lekarze żydowskiego pochodzenia, który leczył chorych w getcie łódzkim i obozach koncentracyjnych. Po wojnie zaangażowany w pomoc dzieciom ocalałym z obozów.

Pochodził z osiadłej w Czechach niemieckiej rodziny żydowskiego pochodzenia. Został lekarzem i prowadził własną praktykę w rodzinnej Pradze. Gdy III Rzesza zajęła Czechosłowację i pozbawiła go prawa wykonywania zawodu, utrzymywał się z pracy fizycznej. Potajemnie i bezpłatnie leczył żydowskich pacjentów.

Jesienią 1941 roku razem z żoną i teściową trafił do łódzkiego getta. Jako lekarz został przydzielony do obozu romskiego, gdzie przeżył epidemię tyfusu. Dzięki temu w listopadzie 1943 roku uniknął deportacji do obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. Skierowano go do niemieckiego obozu dla polskich dzieci przy ul. Przemysłowej w Łodzi (Polen-Jugendverwahrlager der Sicherheitspolizei in Litzmannstadt), gdzie szerzył się tyfus. Dzięki ofiarnej pracy Emila Vogla choroba została opanowana. Z narażeniem życia organizował przemyt brakujących leków. W sierpniu 1944 roku został wywieziony do KL Auschwitz, a stamtąd do kolejnych obozów.

Po zakończeniu wojny wrócił do Pragi, gdzie dowiedział się o śmierci żony i najbliższej rodziny. W tym samym czasie Přemysl Pitter i Olga Fierzová zainicjowali tzw. Akce Zámky, przedsięwzięcie humanitarne, którego celem była pomoc dzieciom różnych narodowości powracającym z obozów koncentracyjnych. Specjalistyczne wsparcie otrzymało ponad 800 dzieci, w tym około 25 dzieci żydowskich, będących polskimi obywatelami. „Akce Zámky” trwała do 1947 roku. Emil Vogl zaangażował się w te działania już w czerwcu 1945 roku i przez kolejne dwa lata pomagał dzieciom, lecząc je w ośrodkach zlokalizowanych w pobliżu Pragi.

Do 1969 roku pracował jako lekarz w państwowych ośrodkach zdrowia. Poświęcał się także badaniom muzycznym, zwłaszcza dotyczącym gry na lutni. Dzięki jego pracy przetrwało wiele dawnych kompozycji lutniczych. Zmarł 3 czerwca 1977 roku w Pradze.

Mój brat Jerzy, gdy leżał w obozie na izbie chorych, to po kryjomu leczył go
doktor Fogel [Vogl], przynosił mu lekarstwa z getta, które podawał mu chłopiec, więzień [...]. Gdyby nas na tym schwytali, to bym razem z doktorem i więźniem o nazwisku Kijas Edmund została zastrzelona albo zginęlibyśmy na innych torturach.

Relacja Gertrudy Skrzypczak z d. Nowak z dnia 28 stycznia 1968 roku, Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, GK 165/379 t. 11, Obóz koncentracyjny dla młodocianych w Łodzi, k. 124v

Zdjęcie Emila Vogla na górze strony: Archiwum prywatne rodziny Teichmann. 

Zobacz także

  • Anna Bielkiewicz
    Anna Bielkiewicz

    odznaczeni

    Anna Bielkiewicz
    (1877–1936)

    Anna Bielkiewicz działaczka społeczna, założycielka i kierowniczka Polskiego Komitetu Ratunkowego Dzieci Dalekiego Wschodu.

  • Wołodymyr Kryżuk

    odznaczeni

    Wołodymyr Kryżuk

    Od początku lat dwutysięcznych pomagał Polakom, którzy przyjeżdżali porządkować mogiły ofiar mordu dokonanego 30 sierpnia 1943 roku przez członków OUN-UPA we wsiach Ostrówki i Wola Ostrowiecka.

  • Antoni Nagórka (1901—1977)

    odznaczeni

    Antoni Nagórka (1901—1977)

    Żydzi z Otwocka zostali przesiedleni do utworzonego w mieście getta. Podczas akcji likwidacyjnej z 1942 r. tysiące z nich zostało zamordowanych lub trafiło do obozu zagłady w Treblince. Nagórkowie przyjęli do swojego domu i uratowali pięciu Żydów.