Spotkanie autorskie wokół książki „Dzieje gospodarcze ziem polskich w latach 1939–1945” - Instytut Pileckiego
01.04.2026 (ŚR)
Spotkanie autorskie wokół książki „Dzieje gospodarcze ziem polskich w latach 1939–1945”
– Historia pozbawiona wątku ekonomii, wątku gospodarczego zawsze będzie opowieścią ułomną i niepełną – mówił podczas spotkania prof. Damian Markowski.
31 marca w siedzibie Instytutu Pileckiego odbyło się spotkanie poświęcone monografii wydanej przez Instytut – „Dzieje gospodarcze ziem polskich w latach 1939–1945”. W rozmowie uczestniczyli jej autorzy: prof. Mirosław Kłusek z Uniwersytetu Łódzkiego oraz dr hab. Damian Markowski, prof. Instytutu Pileckiego. Spotkanie poprowadził dr hab. Andrzej Zawistowski, prof. SGH i Instytutu Pileckiego.
Analiza, której brakowało
Monografia wypełnia białą plamę w polskiej historiografii. Autorzy pokazują, że historia II wojny światowej to nie tylko ruchy wojsk i wielka polityka – równie ważna jest historia codzienności ludności cywilnej eksploatowanej ekonomicznie przez okupantów.
Polityka eksploatacji
Polityka gospodarcza oznaczała dla ziem polskich przymusowe i wyniszczające przekształcenia: okupacja niemiecka na ziemiach zachodnich i północnych oraz dwie okupacje sowieckie i okupacja niemiecka na ziemiach wschodnich przyniosły przepadek materialnego dorobku wielu pokoleń i kształtowały codzienne wybory milionów ludzi. To właśnie te mechanizmy książka opisuje po raz pierwszy w sposób całościowy.
Praca prof. Markowskiego i prof. Mirosława Kłuska pokazuje różnorodne postawy wobec okupantów.
– Totalitarne imperia okupujące Polskę w jednej ręce miały kij, ale w drugiej była marchewka. Ta marchewka była dla pewnych jednostek i grup społecznych na tyle atrakcyjna, że trudno mówić o obrazie czarno-białym, ale o wielu odcieniach szarości – mówił prof. Markowski.
Autorzy zastrzegli przy tym, że ich celem było opisanie tych zjawisk możliwie obiektywnie. – Jest wiele niuansów życia gospodarczego. Nie staraliśmy się oceniać zachowań i decyzji gospodarczych, tylko je pokazywać – dodał prof. Kłusek.
Polityka gospodarcza okupantów
Autorzy przeanalizowali m.in. plany ekonomiczne III Rzeszy i Związku Sowieckiego wobec zajętych ziem polskich, politykę okupantów w poszczególnych działach gospodarki: rolnictwie, przemyśle, handlu, zatrudnieniu, komunikacji i transporcie, handlu oraz bankowości. Czytelnik znajdzie tu również rozdziały poświęcone tak istotnym kwestiom jak: życie codzienne ludności czy straty wojenne.
Książka dostępna dla czytelników
Monografia ukazała się nakładem wydawnictwa Instytutu Pileckiego i jest dostępna w księgarni internetowej Instytutu (kliknij).
Zobacz także
- Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Aktualności
Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.
- Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
Aktualności
Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
– To dla Instytutu Pileckiego niezwykle ważny moment. Badając totalitaryzmy, dokumentujemy również zbrodnie popełnione w okresie stalinowskim – podkreślał prof. Andrzej Zawistowski podczas spotkania poświęconego prezentacji nowej kolekcji w internetowej bazie świadectw Instytutu Pileckiego ZapisyTerroru.pl.
- 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
Aktualności
86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.
- Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
Aktualności
Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.
- Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).
- Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
Aktualności
Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.
- Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
Aktualności
Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.
- Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
Aktualności
Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.
- Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
Aktualności
Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.
- Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Aktualności
Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski.
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.





