Jak opowiadać o Polakach ratujących Żydów? Debata w Muzeum Niepodległości - Instytut Pileckiego
30.03.2026 (PN)
Jak opowiadać o Polakach ratujących Żydów? Debata w Muzeum Niepodległości
Debata pt. „Kultura pamięci o Polakach ratujących Żydów”, która odbyła się 27 marca 2026 r. w Muzeum Niepodległości w Warszawie, stanowiła element obchodów III Dni Dziedzictwa Błogosławionej Rodziny Ulmów oraz 10. rocznicy otwarcia wystawy stałej w Muzeum w Markowej.
Spotkanie, prowadzone przez dr. Jacka Konika (kierownik Działu Historii i Badań Naukowych Muzeum Niepodległości), zgromadziło ekspertów reprezentujących kluczowe instytucje pamięci: dr. Mateusza Szpytmę (wiceprezes Instytutu Pamięci Narodowej), Karola Madaja (p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego) oraz Waldemara Rataja (dyrektor Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej). Dyskusja koncentrowała się na ewolucji pamięci o Sprawiedliwych oraz jej znaczeniu w budowaniu współczesnej kultury narodowej i postaw obywatelskich.
Rola instytucji w kształtowaniu pamięci
Dr Mateusz Szpytma odnosił się do dokumentacyjnej i naukowej roli IPN, wspominając o badaniach nad stratami i upamiętnianiu konkretnych ofiar (m.in. poprzez systematyczne uzupełnianie nazwisk na Ścianie Pamięci w Markowej). Waldemar Rataj akcentował misję Muzeum w Markowej jako centrum edukacyjnego i „szkoły etyki”, która uczy młode pokolenia najtrudniejszych lekcji człowieczeństwa. Karol Madaj skupił się na potrzebie umiędzynarodowienia polskiej narracji oraz wdrażaniu nowoczesnych form upamiętniania.
Dwa tygodnie temu otworzyliśmy oddział w Nowym Jorku. Obecny tam dr Mordechaj Paldiel, który był szefem Departamentu Sprawiedliwych w Yad Vashem, pięknie mówił o Grupie Ładosia. O polskich dyplomatach i żydowskich współpracownikach. Oni razem ratowali Żydów przez dawanie im paszportów
Dyrektor zwrócił uwagę, że IPN zrobił na ten temat film, a Instytut Pileckiego wystawę. Dostępna jest ona nie tylko w Nowym Jorku, ale i na Krakowskim Przedmieściu 11, w galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów.
To jest temat w jakiś sposób znany, więc wychodzimy z tymi tematami za granicę. Wystawa o Ulmach była we wszystkich placówkach MSZ za granicą. Niedawno, 24 marca, Instytut Pileckiego przekazał Ministerstwu Spraw Zagranicznych materiały graficzne dotyczące grupy Ładosia, które również zostały szeroko rozpowszechnione – od Izraela po Stany Zjednoczone. Dystrybucja odbywała się za pośrednictwem polskiego MSZ – podkreślił.
Dziedzictwo jako zobowiązanie
Prelegenci podkreślali, że historia rodziny Ulmów i innych Polaków ratujących Żydów nie jest jedynie zamkniętym rozdziałem przeszłości, lecz „żywym depozytem” i zobowiązaniem do kontynuacji dialogu o godności człowieka. Hasło tegorocznych obchodów – „Dialog w sprawie człowieka” – przewijało się jako motyw przewodni rozmowy o uniwersalnych wartościach płynących z heroizmu.
Zobacz także
- Za nami pierwszy dzień finałowych manewrów VI Turnieju Szkół Rotmistrza
Aktualności
Za nami pierwszy dzień finałowych manewrów VI Turnieju Szkół Rotmistrza
W Ostrowi Mazowieckiej i okolicznych terenach wystartował długo wyczekiwany, trzeci etap ogólnopolskiego Turnieju Szkół im. rtm. Witolda Pileckiego. To wyjątkowa rywalizacja dedykowana szkołom podstawowym i ponadpodstawowym noszącym imię Rotmistrza.
- Przedwojenny szyk i argentyńskie emocje! Tak świętowaliśmy urodziny Rotmistrza
Aktualności
Przedwojenny szyk i argentyńskie emocje! Tak świętowaliśmy urodziny Rotmistrza
Co to był za wieczór! Za nami wyjątkowa, urodzinowa potańcówka, która na kilka godzin przeniosła nas w klimat dwudziestolecia międzywojennego. Niesamowita energia i uśmiechy uczestników stworzyły niezapomnianą atmosferę.
- Relacja z wydarzenia: „Blask i Ból” – spotkanie poświęcone bł. Elżbiecie Róży Czackiej
Aktualności
Relacja z wydarzenia: „Blask i Ból” – spotkanie poświęcone bł. Elżbiecie Róży Czackiej
Za nami wyjątkowy wieczór w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów. W czwartek, 14 maja, w ramach nowego cyklu „Blask i Ból”, odbyło się spotkanie, które pokazało, że o historii XX wieku można opowiadać w sposób niezwykle bliski człowiekowi.
- Melchior za realizację dźwiękową serialu „Sala 600 – Świadkowie Norymbergi”
Aktualności
Melchior za realizację dźwiękową serialu „Sala 600 – Świadkowie Norymbergi”
Nagrody Dziennikarskie Polskiego Radia – Melchiory 2026 – prestiżowe wyróżnienia Polskiego Radia przyznane.
- Publikacja wydana przez Instytut Pileckiego otrzymała Nagrodę Historyczną „Polityki”
Aktualności
Publikacja wydana przez Instytut Pileckiego otrzymała Nagrodę Historyczną „Polityki”
Wydawnictwo źródłowe pod redakcją prof. Tadeusza Pawła Rutkowskiego „Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich”, wydane przez Instytut Pileckiego, otrzymało Nagrodę Historyczną „Polityki” im. Mariana Turskiego za 2025 rok w kategorii Źródła.
- Witold Pilecki (1901-1948) | 125. rocznica urodzin
Aktualności
Witold Pilecki (1901-1948) | 125. rocznica urodzin
13 maja 1901 roku urodził się Witold Pilecki. Człowiek, który rzucił wyzwanie dwóm totalitaryzmom: nazistowskiemu i komunistycznemu. Dzięki swojej niezłomności i odwadze stał symbolem patriotyzmu, odwagi, umiłowania wolności i solidarności z prześladowanymi – uniwersalnych wartości wspólnych wszystkim ludziom, fundamentalnych dla tradycji Zachodu.
- Ekspozycja „Każda droga zaczyna się domu”
Aktualności
Ekspozycja „Każda droga zaczyna się domu”
Hasło „Każda droga zaczyna się w domu” nawiązuje nie tylko do drogi, którą każdy przechodzi w swoim życiu, lecz także do domu, rozumianego na wiele sposobów: jako ojczyzna, budynek mieszkalny, przestrzeń formowania charakteru oraz systemu wartości.
- Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim
Aktualności
Quest: Witold Pilecki w Powstaniu Warszawskim
Weź udział w wyjątkowej grze terenowej i odkryj losy Rotmistrza w Powstaniu Warszawskim!
- FESTIWAL PILECKIEGO | Kalendarium
Aktualności
FESTIWAL PILECKIEGO | Kalendarium
- Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego
Aktualności
Nominacja do Nagród Historycznych „Polityki” dla publikacji Instytutu Pileckiego
Wydawnictwo źródłowe pod redakcją prof. Tadeusza Pawła Rutkowskiego „Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich”, wydane przez Instytut Pileckiego, otrzymało nominację do Nagród Historycznych „Polityki” im. Mariana Turskiego za 2025 rok w kategorii Źródła.
- Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!
Aktualności
Zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego tylko do końca czerwca!
Do końca czerwca Instytut Pileckiego przyjmuje zgłoszenia do Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego. Konkurs, już po raz szósty, organizowany jest przy udziale Rodziny Patrona i w partnerstwie z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau.
- Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
Aktualności
Debata w Instytucie Polskim w Düsseldorfie z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego
28 kwietnia 2026 r. w Instytucie Polskim w Dusseldorfie odbyła się dyskusja z okazji 80. rocznicy Procesu Norymberskiego (1945-1946) pt. „Procesy Norymberskie z perspektywy polskiej i niemieckiej“ (Die Nürnberger Prozesse in polnischer und deutscher Perspektive).