Śmierć za bochenek chleba... | Scenariusze lekcji i materiały edukacyjne - Instytut Pileckiego
Śmierć za bochenek chleba... | Scenariusze lekcji i materiały edukacyjne
Zapraszamy do realizacji scenariuszy lekcyjnych powstałych w ramach programu „Zawołani po imieniu”. Mamy nadzieję, że dzięki tym scenariuszom oraz skorelowanym z nimi materiałom źródłowym, zostanie utrwalona pamięć o Polakach, którzy za ratowanie Żydów od zagłady zapłacili życiem własnym i swoich najbliższych, a których pamięć szczególnie obchodzimy 24 marca – w Narodowym Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów.
Od 2019 r. Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, w ramach programu „Zawołani po Imieniu” dąży do upamiętnienia Polaków, którzy w czasie okupacji niemieckiej oddali życie ratując Żydów. Dzięki staraniom Instytutu oraz władz samorządowych w wielu miejscowościach w Polsce stanęły symboliczne kamienie pamięci, uwieczniające te postaci oraz osoby, dla ratowania których oddały one swoje życie. W czasie uroczystości odsłonięcia pomników obecni na nich nauczyciele i samorządowcy wielokrotnie poruszali kwestię przygotowania odpowiednich materiałów edukacyjnych, które pomogłyby przybliżyć uczniom tragiczny czas Holokaustu oraz sylwetki tych, którzy w tym okresie z narażeniem życia nieśli pomoc potrzebującym. Ten pakiet jest odpowiedzią na to zapotrzebowanie.
Zagadnienie Holokaustu oraz postaw Polaków wobec tragedii Żydów są obecne w podręcznikach szkolnych oraz w licznych materiałach przygotowanych m.in. przez Instytut Pamięci Narodowej, Muzeum Polin czy Żydowski Instytut Historyczny. Niniejszy materiał różni się jednak tym, że w całości jest poświęcony wyłącznie osobom, które poniosły śmierć za ratowanie zagrożonych żydowskich współobywateli. Wybór, jakiego dokonali, i cena, którą zapłacili, zasługują na szacunek, pamięć oraz przywołanie ich postaci w podręcznikach i materiałach edukacyjnych. Proponowane scenariusze nie tylko przyczynią się do poznania losu tych postaci, ale również umożliwią rozmowy wychowawcze o wartościach, którymi się kierowały: miłosierdziu, odwadze, współczuciu, o przeciwstawianiu się złu i solidarności z tymi, którzy tego zła doświadczają.
Umieszczone w pakiecie scenariusze przygotowane przez ekspertów z Instytutu Pileckiego i Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych można realizować nie tylko na lekcjach historii, ale również na lekcjach wychowawczych, na lekcjach języka polskiego i etyki. W każdym z nich znajdą Państwo odwołania do aktualnej podstawy programowej. Przeznaczone są przeważnie na jedną jednostkę lekcyjną, ale to nauczyciel najlepiej wie, ile czasu potrzebuje na realizację zaproponowanych celów lekcji.
W pierwszej kolejności prezentujemy zestaw pięciu scenariuszy (po pobrania poniżej):
- Scenariusz I: Holocaust - zagłada Żydów w czasie II wojny światowej
- Scenariusz II: "Za bochenek chleba..." Sadowne, 13 sycznia 1943
- Scenariusz III: Zawołani po imieniu
- Sceariusz IV: "...mieliśmy odrobinę koniecznej odwagi..." - ludzie i wartości w trudnych czasach
- Sceariusz V: "Po bezkresach historii krąży widmo nieokreśloności…" – poetycka „rozprawa" Zbigniewa Herberta z historią w wierszu "Pan Cogito o potrzebie ścisłości"
Do pobrania
Wydarzenia
- Konferencja: Laboratoria innowacji. AI w archiwach. Twierdza Archiwum.
konferencja
Konferencja: Laboratoria innowacji. AI w archiwach. Twierdza Archiwum.
W dobie rewolucji cyfrowej instytucje archiwalne stają przed koniecznością przedefiniowania swojej roli – ze strażników pamięci przeobrażają się w laboratoria innowacji. Najważniejszym obecnie elementem tej transformacji jest sztuczna inteligencja, której pierwsze wdrożenia skłaniają do pogłębionej refleksji nad rolą archiwisty i charakterem udostępniania zbiorów.
- „Niemiecka pamięć a Powstanie Warszawskie: dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym?”
debata
„Niemiecka pamięć a Powstanie Warszawskie: dlaczego okupacja Polski pozostaje w Niemczech tematem nieobecnym?”
24 września zapraszamy do Instytutu Pileckiego na ósme spotkanie z udziałem polskich i niemieckich ekspertów, w ramach cyklu „Berlin w Warszawie”. Tematem spotkania będzie pamięć o Powstaniu Warszawskim w niemieckiej kulturze pamięci.
- Spacer śladami Powstania Warszawskiego
Wydarzenie
Spacer śladami Powstania Warszawskiego
19 września br. zapraszamy na spacer po Starym Mieście śladami Powstania Warszawskiego, poprowadzony przez dr. Łukasza Mieszkowskiego – wicedyrektora Instytutu Pileckiego ds. Historii w Przestrzeni Publicznej.
- Fałszywy obraz „wyzwolenia”. Debata o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
Wydarzenie
Fałszywy obraz „wyzwolenia”. Debata o sowieckiej dezinformacji wokół 17 września 1939 roku
17 września, w rocznicę rosyjskiej agresji na Polskę w Instytucie Pileckiego w Warszawie odbędzie się debata ekspercka poświęcona mechanizmom propagandowym towarzyszącym zbrojnej napaści Związku Sowieckiego na Polskę w 1939 roku oraz ich współczesnym kontynuacjom w polityce Federacji Rosyjskiej.
- Orszak Dziejów 2026 „Piękne. Dobre. Mądre"
Wydarzenie
Orszak Dziejów 2026 „Piękne. Dobre. Mądre"
12 września Krakowskim Przedmieściem w Warszawie po raz szósty przejdzie Orszak Dziejów. Tegoroczna edycja nawiązuje do wyjątkowych kobiet, które odegrały ważną rolę w historii Polski, inspirowały kolejne pokolenia i współtworzyły dzieje naszego kraju. Instytut Pileckiego jest partnerem wydarzenia.
- Redressing Wartime Violations: How can individuals claim their right to reparation?
Wydarzenie
Redressing Wartime Violations: How can individuals claim their right to reparation?
War inflicts profound damage on nations, non-state actors, and individuals alike—affecting both combatants and civilians. Since the end of World War II, Poland has consistently advocated for individual compensation regarding wartime violations.
- Seminarium „Memory in Transition: A Transatlantic Perspective on Holocaust Education i spotkanie z Evą Paddock"
Wydarzenie
Seminarium „Memory in Transition: A Transatlantic Perspective on Holocaust Education i spotkanie z Evą Paddock"
9 września Instytut Pileckiego w Nowym Jorku zaprasza na międzynarodowe seminarium eksperckie poświęcone pamięci o Holokauście. Następnego dnia (10 września) odbędzie się spotkanie z ocalałą z Holocaustu Evą Paddock. Wydarzenia towarzyszą wystawie „Między życiem a śmiercią. Historie pomocy w czasie Zagłady", którą można obejrzeć do 29 października 2026 r.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Wydarzenie
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
Wydarzenie
Instytut Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie
Zachęcamy do odwiedzenia stoiska Instytutu Pileckiego na Jesiennych Targach Książki w Warszawie! Będzie to znakomita okazja do zapoznania się z naszą ofertą wydawniczą.
- Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
Wydarzenie
Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
W ostatnich latach nakładem Wydawnictwa Czarne ukazały się trzy wybitne reportaże mierzące się z sowieckim dziedzictwem Azji Centralnej. O tym, jak postsowieckie dziedzictwo wpływa na współczesny Kazachstan i Kirgistan, dlaczego ślady totalitaryzmów bywają nieoczywiste oraz czym ta historia inspiruje współczesnych reportażystów, porozmawiają autorzy książek: Wojciech Górecki, Joanna Czeczott, Emilia Sułek oraz krytyczka literacka Aurelia Szwajkowska (Uniwersytet Rzeszowski). Spotkanie poprowadzi dr Dmitrij Panto – historyk, który dzieciństwo i młodość spędził w północnym Kazachstanie.
- Nabór tekstów do IX tomu rocznika „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX”
Wydarzenie
Nabór tekstów do IX tomu rocznika „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX”
Redakcja Rocznika „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX” ogłasza nabór tekstów do kolejnego, specjalnego numeru czasopisma za lata 2025-2026. Zapraszamy badaczy różnych dyscyplin: historii, politologii, prawa oraz socjologii do nadsyłania artykułów naukowych, edycji materiałów źródłowych oraz recenzji zgodnych z profilem naszego czasopisma.
- Planszówkowe Piątki | Wakacje w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
Wydarzenie
Planszówkowe Piątki | Wakacje w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
W wakacyjne piątki zapraszamy na spotkania z grami planszowymi, karcianymi i bitewnymi!