Śmierć za bochenek chleba... | Scenariusze lekcji i materiały edukacyjne - Instytut Pileckiego
Śmierć za bochenek chleba... | Scenariusze lekcji i materiały edukacyjne
Zapraszamy do realizacji scenariuszy lekcyjnych powstałych w ramach programu „Zawołani po imieniu”. Mamy nadzieję, że dzięki tym scenariuszom oraz skorelowanym z nimi materiałom źródłowym, zostanie utrwalona pamięć o Polakach, którzy za ratowanie Żydów od zagłady zapłacili życiem własnym i swoich najbliższych, a których pamięć szczególnie obchodzimy 24 marca – w Narodowym Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów.
Od 2019 r. Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, w ramach programu „Zawołani po Imieniu” dąży do upamiętnienia Polaków, którzy w czasie okupacji niemieckiej oddali życie ratując Żydów. Dzięki staraniom Instytutu oraz władz samorządowych w wielu miejscowościach w Polsce stanęły symboliczne kamienie pamięci, uwieczniające te postaci oraz osoby, dla ratowania których oddały one swoje życie. W czasie uroczystości odsłonięcia pomników obecni na nich nauczyciele i samorządowcy wielokrotnie poruszali kwestię przygotowania odpowiednich materiałów edukacyjnych, które pomogłyby przybliżyć uczniom tragiczny czas Holokaustu oraz sylwetki tych, którzy w tym okresie z narażeniem życia nieśli pomoc potrzebującym. Ten pakiet jest odpowiedzią na to zapotrzebowanie.
Zagadnienie Holokaustu oraz postaw Polaków wobec tragedii Żydów są obecne w podręcznikach szkolnych oraz w licznych materiałach przygotowanych m.in. przez Instytut Pamięci Narodowej, Muzeum Polin czy Żydowski Instytut Historyczny. Niniejszy materiał różni się jednak tym, że w całości jest poświęcony wyłącznie osobom, które poniosły śmierć za ratowanie zagrożonych żydowskich współobywateli. Wybór, jakiego dokonali, i cena, którą zapłacili, zasługują na szacunek, pamięć oraz przywołanie ich postaci w podręcznikach i materiałach edukacyjnych. Proponowane scenariusze nie tylko przyczynią się do poznania losu tych postaci, ale również umożliwią rozmowy wychowawcze o wartościach, którymi się kierowały: miłosierdziu, odwadze, współczuciu, o przeciwstawianiu się złu i solidarności z tymi, którzy tego zła doświadczają.
Umieszczone w pakiecie scenariusze przygotowane przez ekspertów z Instytutu Pileckiego i Wydawnictw Szkolnych i Pedagogicznych można realizować nie tylko na lekcjach historii, ale również na lekcjach wychowawczych, na lekcjach języka polskiego i etyki. W każdym z nich znajdą Państwo odwołania do aktualnej podstawy programowej. Przeznaczone są przeważnie na jedną jednostkę lekcyjną, ale to nauczyciel najlepiej wie, ile czasu potrzebuje na realizację zaproponowanych celów lekcji.
W pierwszej kolejności prezentujemy zestaw pięciu scenariuszy (po pobrania poniżej):
- Scenariusz I: Holocaust - zagłada Żydów w czasie II wojny światowej
- Scenariusz II: "Za bochenek chleba..." Sadowne, 13 sycznia 1943
- Scenariusz III: Zawołani po imieniu
- Sceariusz IV: "...mieliśmy odrobinę koniecznej odwagi..." - ludzie i wartości w trudnych czasach
- Sceariusz V: "Po bezkresach historii krąży widmo nieokreśloności…" – poetycka „rozprawa" Zbigniewa Herberta z historią w wierszu "Pan Cogito o potrzebie ścisłości"
Do pobrania
Wydarzenia
- Konferencja: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
konferencja
Konferencja: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Zapraszamy do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej różnorodnym formom aktywności kobiet podejmujących działania opozycyjne i kontestacyjne w warunkach systemów autorytarnych i totalitarnych XX wieku.
- CALL FOR PAPERS | Konferencja: Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo- Wschodniej
konferencja
CALL FOR PAPERS | Konferencja: Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo- Wschodniej
Instytut Pileckiego oraz Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN zapraszają do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej, Wspólne doświadczenia – różne drogi? Przełom 1956 roku i jego znaczenie dla państw i społeczeństw Europy Środkowo-Wschodniej, która odbędzie się w dniach 19–21 października 2026 r. w Warszawie. Wydarzenie jest częścią cyklu konferencji poświęconych transformacjom Europy Środkowo-Wschodniej po 1945 roku.
- CALL FOR PAPERS (PL, EN, RUS) Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” | Zgłoszenia do 30 kwietnia
konferencja
CALL FOR PAPERS (PL, EN, RUS) Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” | Zgłoszenia do 30 kwietnia
Instytut Pileckiego w Warszawie zaprasza do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium”, która odbędzie się w dniach 15-17 czerwca 2026 r. w warszawskiej siedzibie Instytutu.
- CALL FOR PAPERS: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
konferencja
CALL FOR PAPERS: Opozycyjne formy zaangażowania kobiet w systemach autorytarnych i totalitarnych XX wieku
Zapraszamy do udziału w międzynarodowej konferencji naukowej poświęconej różnorodnym formom aktywności kobiet podejmujących działania opozycyjne i kontestacyjne w warunkach systemów autorytarnych i totalitarnych XX wieku.
- Call for Papers | Tradycje badawcze i nowe ujęcia: studia nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku (14-15 października 2026)
konferencja
Call for Papers | Tradycje badawcze i nowe ujęcia: studia nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku (14-15 października 2026)
Zapraszamy historyków, politologów, socjologów, badaczy kultury i mediów, a także innych chętnych do podjęcia refleksji nad metodami, studiami przypadków i wytwarzaniem wiedzy w ramach badań nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku
- Bł. Róża Elżbieta Czacka - pełna pionierskiej pasji, siły i wiary niewidoma matka niewidomych |Blask i Ból
Wydarzenie
Bł. Róża Elżbieta Czacka - pełna pionierskiej pasji, siły i wiary niewidoma matka niewidomych |Blask i Ból
W ramach cyklu spotkań „Blask i Ból” zapraszamy na spotkanie poświęcone postaci błogosławionej Elżbiety Róży Czackiej i występ muzyczny w wykonaniu uczniów i nauczycieli ze Szkoły Muzycznej I stopnia im. Edwina Kowalika w Laskach.
- Szklane Domy. Marzenie o Polsce | Wernisaż instalacji artystycznej i spotkanie ze świadkami historii
wystawa
Szklane Domy. Marzenie o Polsce | Wernisaż instalacji artystycznej i spotkanie ze świadkami historii
10 maja zapraszamy na premierę instalacji artystycznej, która zabierze nas w podróż przez historię polskich marzeń o państwie i społeczeństwie. Otwarciu towarzyszyć będą dyskusja oraz spotkanie ze świadkami historii.
- „Słoneczny czwartek. O Polakach po wojnie” | Prelekcja prof. Marcina Zaremby i koncert
wykład
„Słoneczny czwartek. O Polakach po wojnie” | Prelekcja prof. Marcina Zaremby i koncert
Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu „Blask i Ból” – wieczór, który łączy refleksję historyczną z muzyką na żywo.
- Debata „Zamach majowy 1926 – spojrzenie po stu latach” | Antoni Dudek, Grzegorz Nowik, Maciej Górny
debata
Debata „Zamach majowy 1926 – spojrzenie po stu latach” | Antoni Dudek, Grzegorz Nowik, Maciej Górny
Czy decyzja Józefa Piłsudskiego była próbą ratowania państwa, czy walką o władzę? W 100. rocznicę przewrotu majowego zapraszamy na debatę w Instytucie Pileckiego.
- Pokaz filmu „Odyseja polska” i spotkanie z autorem | Blask i Ból
Wydarzenie
Pokaz filmu „Odyseja polska” i spotkanie z autorem | Blask i Ból
BLASK I BÓL – zapraszamy na wiosenny cykl spotkań w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów!
- Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście: między odpowiedzialnością jednostkową a niebezpieczeństwem uogólnień | Berlin w Warszawie
debata
Polacy w niemieckiej debacie o Holokauście: między odpowiedzialnością jednostkową a niebezpieczeństwem uogólnień | Berlin w Warszawie
23 kwietnia zapraszamy na trzecie spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”, podczas którego spróbujemy zmierzyć się z tematem Holokaustu.
- The conference “The Roots of Crimes against Humanity: Bridging the Normative Gap” places Warsaw at the center of global human rights diplomacy
konferencja
The conference “The Roots of Crimes against Humanity: Bridging the Normative Gap” places Warsaw at the center of global human rights diplomacy
As global efforts to codify a groundbreaking legal act intensify, Warsaw is becoming a center of legal discourse. The international conference “The Roots of Crimes against Humanity: Bridging the Normative Gap" will be held on April 20–21, 2026. This event represents a significant contribution to the discussion on the first-ever United Nations Convention on the Prevention and Punishment of Crimes against Humanity.