Spotkanie wokół książki wydanej przez Instytut Pileckiego, autorstwa Johannesa-Dietera Steinerta, pt.: „Deportacja i praca przymusowa. Dzieci z Polski i ZSRS w nazistowskich Niemczech i okupowanej Europie Wschodniej w latach 1939–1945”.

Jest to pierwsza książka tego autora wydana w języku polskim (tłum. Kamil Markiewicz). Tytuł oryginalny: “Deportation und Zwangsarbeit. Polnische und sowjetische Kinder im nationalsozialistischen Deutschland und im besetzten Osteuropa 1939–1945”.

W spotkaniu udział wzięli:

• Johannes-Dieter Steinert – profesor z Uniwersytetu w Wolverhampton w Wielkiej Brytanii. Specjalizuje się w historii II wojny światowej i badaniach nad migracjami;
• dr hab. Beata Halicka – profesor z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, ­autorka książki „Polski Dziki Zachód. Przymusowe migracje i kulturowe oswajanie Nadodrza 1945-1948”;
• Jolanta Sowińska-Gogacz – współautorka książki „Mały Oświęcim. Dziecięcy obóz w Łodzi”;
• dr hab. Andrzej Zawistowski – prof. SGH, pracownik Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego, koordynator projektu naukowego „Polityka gospodarcza jako narzędzie państw totalitarnych na ziemiach polskich w latach 1939-1949”.

Prowadzenie:

• dr Joanna Nikel – historyk z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego, współpracownik naukowy Instytutu Pileckiego

O książce

Przy życiu utrzymywała mnie tylko myśl o rodzicach. Byłam jedynaczką, więc musiałam być silna. Wiedziałam, że rodzice na mnie czekają, i chciałam dalej żyć z nimi po wojnie.

fragment relacji Danieli Łukomskiej

Szacuje się, że do pracy przymusowej w nazistowskich Niemczech wywieziono od miliona do półtora miliona dzieci z Polski i Związku Sowieckiego. Uznane za podludzi doświadczyły brutalnego traktowania w czasie deportacji oraz tragicznych warunków życia i pracy. Musiały pracować na rzecz zarówno niemieckiej machiny wojennej, jak i całej gospodarki III Rzeszy. Zatrudniano je w warsztatach naprawczych Wehrmachtu i SS, przy rozbudowie infrastruktury, koszar, lotnisk czy umocnień, dla Organizacji Todta i Niemieckich Kolei Wschodnich, ale też w kopalniach, przemyśle, rolnictwie i rzemiośle, a nawet w charakterze służby w gospodarstwach
domowych.

Autor opisuje udział władz wojskowych i cywilnych w organizacji wywózek i pracy przymusowej oraz podkreśla związek między pracą przymusową dzieci a polityką okupacyjną i germanizacyjną. Swoje ustalenia opiera na wieloletnich badaniach prowadzonych w niemieckich i zagranicznych archiwach. Szczególną uwagę poświęca relacjom samych ofiar, których dzieciństwo zostało naznaczone tragicznymi doświadczeniami deportacji i pracy przymusowej.