Wystawa „Warszawa na nowo” w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego - Instytut Pileckiego

27.03.2026 (PT)

Wystawa „Warszawa na nowo” w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego

24 marca w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego (IP) odbył się się wernisaż wystawy „Warszawa na nowo. Fotografie reporterskie 1945–1949" przygotowanej we współpracy IP i DSH (Domu Spotkań z Historią). Wystawę można zwiedzać do końca sierpnia 2026 roku.

fot. Grzegorz Karkoszka

Ogromne zainteresowanie berlińczyków wystawą o pierwszych latach odbudowy Warszawy

Na wernisaż przybyli przedstawiciele mediów, muzeów, think tanków oraz świata polityki, w tym poseł CDU Roderich Kiesewetter. Podczas otwarcia przemawiali kierowniczka berlińskiego oddziału Instytutu Pileckiego Hanna Radziejowska, kuratorki wystawy Anna Brzezińska i Katarzyna Madoń-Mitzner oraz ambasador Polski w Berlinie Jan Tombiński, chargé d’affaires ad interim.

fot. Grzegorz Karkoszka

Powojenny portret miasta i jego mieszkańców

Na ekspozycję składa się wybór kilkudziesięciu zdjęć przedstawiających powojenną Warszawę z drugiej połowy lat 40. Na tle niemal całkowitej destrukcji fotografie tworzą zbiorowy portret warszawianek i warszawiaków odbudowujących swoje miasto. 

Autorami zdjęć są fotografowie i operatorzy związani z działającymi tuż po wojnie agencjami fotograficznymi, między innymi Jerzy Baranowski, Stanisław Dąbrowiecki, Zdzisław Wdowiński oraz Wojciech Kondracki, Jan Tymiński i Stanisław Urbanowicz i, a także operatorzy filmowi Wiktor Janik i Karol Szczeciński.  Wystawa stanowi nową odsłonę ekspozycji DSH „Warszawa na nowo. Fotografie reporterskie 1945–1949 prezentowanej w Warszawie w 2025 roku”. Prezentowane fotografie pochodzą ze zbiorów archiwalnych Polskiej Agencji Prasowej, zaś cytaty z Archiwum Historii Mówionej DSH i Ośrodka KARTA.

fot. Grzegorz Karkoszka

Fotograficzna opowieść o powrocie do życia

– Warszawa to miasto o szczególnej historii, historii walki o wolność, ale także historii odbudowy. Być może każdy mówi tak o swoim mieście, jednak dla nas, warszawiaków, ma to wyjątkowe znaczenie. Kochamy Warszawę i zawsze do niej wracamy, nawet wtedy, gdy jest zniszczona, gdy pozostają po niej jedynie ruiny. Właśnie o tym opowiada ta wystawa. Nie tylko o ruinach i zniszczeniu, lecz przede wszystkim o duchu Warszawy i o sile, która pozwala podnieść się po katastrofie i zacząć od nowa – mówiła Hanna Radziejowska, kierowniczka berlińskiego oddziału Instytutu Pileckiego.

„Ta historia nie należy wyłącznie do przeszłości” podkreśliła, odnosząc się do bieżących wydarzeń.

– Patrząc dziś na to, co Rosja robi Ukrainie, na kolejne ataki, w tym niedawne uderzenia dronów na Lwów i masowe ostrzały, widzimy wyraźnie, jak bardzo doświadczenie Warszawy pozostaje aktualne. Losy tych miast są ze sobą powiązane. Tak jak kiedyś Warszawa, tak dziś Ukraina musi prowadzić swoją walkę o wolność i demokrację – zauważyła Hanna Radziejowska.

fot. Grzegorz Karkoszka

Podkreśliła też, że żadna inna stolica Europy nie doznała tak rozległych zniszczeń jak Warszawa. W lewobrzeżnej części miasta niemal całkowicie unicestwiono tkankę miejską. Zniknęło około 84 procent zabudowy, w tym aż 90 procent obiektów przemysłowych i historycznych oraz blisko trzy czwarte budynków mieszkalnych. 

Miasto odradzające się do życia

– Prezentowane na naszej wystawie fotografie pozwalają inaczej spojrzeć na tamte czasy i na Warszawę dzisiaj – mówiła Katarzyna Madoń-Mitzner, kuratorka wystawy. – Mieszkanki i mieszkańcy stolicy z niezwykłą siłą życia i energią oswajali skrajnie trudną rzeczywistość i starali się żyć normalnie w nienormalnych warunkach. W decyzji o wzniesieniu z ruin stolicy było jakieś pozytywne szaleństwo, zbiorowy entuzjazm na przekór realiom i sytuacji politycznej. Czuje się to, patrząc na te zdjęcia, na twarze ludzi, na odradzające się życie miasta. Ten entuzjazm, energia są zaraźliwe – zauważyła kuratorka wystawy. 

fot. Grzegorz Karkoszka

Anna Brzezińska, kuratorka wystawy podkreślała, że „autorzy fotografii byli profesjonalistami, niezwykle zaangażowanymi w to, co robią. Ich zdjęcia są na najwyższym poziomie, zarówno technicznym, jak i merytorycznym, doskonale skadrowane i skomponowane. To nie tylko dokument, ale piękna, pełna emocji fotografia humanistyczna. Dzięki temu, że przetrwała, możemy poczuć niesamowitego ducha miasta i jego mieszkańców”. 

Wydarzenia wokół wystawy

Wystwawie towarzyszy program wydarzeń. Obejmuje on spotkanie ze świadkinią historii Janiną Iwańską, poświęcone doświadczeniu Zagłady, powrotowi do zniszczonej Warszawy i jej odbudowie. Zaplanowano także debatę o roli infrastruktury w warunkach wojny i rekonstrukcji, zestawiającą doświadczenia powojennej Warszawy z obecną sytuacją Ukrainy. Historyk Błażej Brzostek przybliży proces odbudowy miasta w jego wymiarze społecznym i politycznym. Cykl zakończy wydarzenie poświęcone stratom warszawskich zbiorów prywatnych i kolekcji sztuki w latach 1939–1945, które poprowadzi dr Mariusz Klarecki.

Gdzie i do kiedy zobaczyć wystawę

Wystawa będzie można zobaczyć w Berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego  do końca sierpnia. 

Autorzy wystawy

Kuratorzy wystawy: Anna Brzezińska, Katarzyna Madoń-Mitzner | Projekt architektury wystawy i projekt graficzny: Katarzyna Skoczylas-Godyń | Teksty: Ryszard Mączewski | Kierownictwo projektu i produkcja wystawy: Karolina Głowińska (Instytut Pileckiego), Olga Pigłowska (DSH) | Tłumaczenie na język angielski: Nitzan Reisner, Karolina Golimowska | Tłumaczenie na język niemiecki: Agnieszka Grzybkowska | Przygotowanie do druku: Tomasz Kubaczyk | Realizacja wystawy: Mateusz Wierzbicki | Druk fotografii: Paweł Ciepielewski, NEOGRAPH s.c. | Koordynacja programu towarzyszącego: Kama Szuba

Zobacz także

  • Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
    Grafika projektu 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”

    Aktualności

    Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”

    Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.

  • Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl

    Aktualności

    Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl

    – To dla Instytutu Pileckiego niezwykle ważny moment. Badając totalitaryzmy, dokumentujemy również zbrodnie popełnione w okresie stalinowskim – podkreślał prof. Andrzej Zawistowski podczas spotkania poświęconego prezentacji nowej kolekcji w internetowej bazie świadectw Instytutu Pileckiego ZapisyTerroru.pl.

  • 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej

    Aktualności

    86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej

    16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.

  • Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa

    Aktualności

    Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa

    12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.

  • Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku

    Aktualności

    Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku

    11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).

  • Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa

    Aktualności

    Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa

    W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.

  • Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”

    Aktualności

    Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”

    4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.

  • Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
    Grupa ludzi siedzących w kręgu na krzesłach składanych podczas warsztatów w nowoczesnej sali ekspozycyjnej z gablotami i tablicami informacyjnymi.

    Aktualności

    Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”

    W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.

  • Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie

    Aktualności

    Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie

    29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.

  • Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze

    Aktualności

    Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze

    Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski. 

  • Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
    Zdjęcie Damiana Markowskiego.

    Aktualności

    Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski

    W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.

  • The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

    Aktualności

    The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap

    Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.