Aktualność

„Zawołani po imieniu” od kuchni, Zbrodnia Katyńska, powstanie w getcie warszawskim, ucieczka Witolda Pileckiego z Auschwitz, zabijanie polskiej inteligencji podczas II wojny światowej - te tematy poruszamy w naszych podcastach.

I. PODCASTY O PROJEKCIE „ZAWOŁANI PO IMIENIU”

Zapraszamy do wysłuchania podcastów, w których osoby zaangażowane w projekt Zawołani po imieniu - Karolina Kolbuszewska, Anna Miszczyk, dr Marcin Panecki i Karol Madaj - opowiadają o swojej pracy „od kuchni”.


Część 1.

„Czasem nagranie żyjących świadków pozwala nam dodać więcej szczegółów do tych historii, które w źródłach archiwalnych mogą wyglądać na bardzo suche. Tak jak w przypadku Wacława Budziszewskiego. Mamy jego kartę z KL Stutthof. Tam na tej karcie jest jego „wina”. Jest to „zakwaterowanie Żydów”. W tym jednym określeniu, jak wiele jest emocji, które możemy odkryć, jeżeli sięgniemy głębiej w tę historię i porozmawiamy z bratem Wacława Budziszewskiego” – mówi Karol Madaj. O historii, która kryje się za lakonicznym zwrotem „zakwaterowanie Żydów”, opowiada Konstanty Budziszewski, brat upamiętnionego w Nurze Wacława Budziszewskiego.


Część 2.

„Wiele razy oglądałam z rodzinami takie miejsca. Była jesień, obok domu rosły malwy. Zapytałam pani Janiny, czy wie gdzie pan Franciszek ukrywał Żydów. Pokazała mi kopczyk ziemi schowany za bluszczem. W nim małe, drewniane drzwiczki. Taka ciasna piwniczka, ziemianka. Nie sposób sobie wyobrazić, że zmieściłby się w niej dorosły mężczyzna. A właśnie tam znaleźli schronienie trzej spośród kilkunastu ukrywanych przez Franciszka Żydów” - wspomina Anna Miszczyk. W tym podcaście pracownicy Instytutu Pileckiego opowiadają o rozmowach i obrazach, które szczególnie zapadły im w pamięć.


Część 3.

„Wydawałoby się, że kamień to kamień i każdy kamień jest taki sam. Nic w tym bardziej błędnego. Żeby wybrać dobry kamień, czasem trzeba się nieźle najeździć po różnych polach i łąkach” - mówi Karolina Kolbuszewska. Ostatnia część rozmów o kulisach Zawołanych po imieniu to garść anegdot o pracy nad projektem.


II. PODCASTY O ZBRODNI KATYŃSKIEJ

- „O przyczynach, przebiegu i ukrywaniu zbrodni katyńskiej” - vlog dr. Jerzego Rohozińskiego z Instytutu Pileckiego

Jak doszło do Zbrodni Katyńskiej? - podcast dr. Jerzego Rohozińskiego;

Polscy jeńcy wojenni w ZSRS - podcast Bartosza Gralickiego z Instytutu Pileckiego;

Zbrodnia Katyńska w kontekście międzynarodowym - podcast Eryka Habowskiego z Instytutu Pileckiego;

Mapa Zbrodni Katyńskiej.


III. PODCAST O WYZWOLENIU BOLONII

21 kwietnia 1945 roku, o 6 rano, do Bolonii wkroczył 9 Batalion Strzelców Karpackich. Na ratuszu zawisła polska flaga, rada miasta przyznała żołnierzom specjalne medale, a sama jednostka zyskała nową nazwę: 9 Boloński Batalion Strzelców Karpackich. O ostatnim „podstępie” żołnierzy niemieckich w Bolonii, przeszkodach, które musieli pokonać polscy żołnierze, a także o tym, dlaczego ocalała zabytkowa zabudowa miasta, opowiada prof. Zbigniew Wawer.


IV. PODCASTY O POWSTANIU W GETCIE WARSZAWSKIM

Jak dziś wspominamy powstanie w getcie warszawskim? Czy ma dla nas znaczenie? Czego może nauczyć nas przykład heroizmu ludności żydowskiej? Oto pytania, które postawiliśmy Michaelowi Schudrichowi, Naczelnemu Rabinowi Polski, a także przedstawicielom izraelskich instytucji edukacyjnych.

 

Jak Armia Krajowa usiłowała wspierać powstańców? Jak polski rząd na uchodźstwie zareagował na wiadomość o powstaniu? Jaka była reakcja międzynarodowej opinii publicznej? Na te pytania odpowiada dr Marcn Panecki z Instytutu Pileckiego.

Posłuchaj podcastu (kliknij na grafikę)


V. PODCASTY O UCIECZCE WITOLDA PILECKIEGO Z AUSCHWITZ

Pilecki uciekł z obozu w nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 roku wraz z dwoma więźniami: Janem Redzejem oraz Edwardem Ciesielskim. Wzdłuż toru kolejowego doszli do Soły, a następnie do Wisły, przez którą przepłynęli znalezioną łódką. U księdza w Alwerni dostali posiłek oraz przewodnika. Przez Tyniec, okolice Wieliczki i Puszczę Niepołomicką przedostali się do Bochni, skąd dotarli do Nowego Wiśnicza. Szczegóły tej brawurowej akcji przybliża prof. Witold Stankowski z Instytutu Pileckiego

 

cz. 1

 

cz. 2

 

cz. 3

Witold Pilecki jest jedną z najbardziej znanych osób, które uciekły z Auschwitz. Dziś wiadomo, że próbę ucieczki podjęło co najmniej 802 więźniów, z czego aż połowę stanowili Polacy. Wydostać z obozu udało się m.in. Kazimierzowi Piechowskiemu, który 20 czerwca 1942 roku, wraz z trzema współwięźniami, włamał się do magazynu, w jakim przechowywano m.in. umundurowanie . Zbiedzy wykradli mundury i samochód, a posługujący się biegle językiem niemieckim Piechowski na tyle przekonująco odegrał rolę nazistowskiego oficera, że wyjechał przez punkt kontrolny straży obozowej! Ta iście filmowa opowieść i postać Kazimierza Piechowskiego zainspirowały Katy Carr, brytyjską artystkę, do stworzenia utworu o tej właśnie historii.


VI. KL Gusen - miejsce kaźni polskiej inteligencji

O Intelligenzaktion, „polityce niepamięci”, wielowymiarowości i symbolice KL Gusen, a także jego znaczeniu dla współczesnych Polaków, opowiada prof. Wanda Jarząbek, kierownik projektu „KL Gusen jako miejsce eksterminacji Polaków”, który prowadzony jest przez Instytut Pileckiego.

Rudolf A. Haunschmied jako chłopiec doszedł do wniosku, że austriackie miasteczko St. Georgen skrywa tajemnicę. Okazało się, że w jego klasie mieściła się dawnej kuchnia obozowa: „Szczególnie dobrze pamiętam stare, proste kaloryfery układu centralnego ogrzewania, zwłaszcza że kilka lat później natknąłem się na identyczne grzejniki przy dawnej komorze gazowej w Miejscu Pamięci Mauthausen. Było to dla mnie kluczowe odkrycie – od tego momentu starałem się ustalić, czy istnieje jakiś związek między dawnym obozem Mauthausen i moją salą lekcyjną”. Komitet Pamięci Gusen – stowarzyszenie historyczne, które założył wiele lat później – miało być antidotum na „chorobę niepamięci”, na jaką zapadła lokalna społeczność. Czy Rudolfowi Haunschmiedowi udało się przekonać do swojej inicjatywy nie tylko mieszkańców okolicy, ale przede wszystkim polityków – i to zarówno tych działających na szczeblu lokalnym, jak i ogólnokrajowym? Tego można dowiedzieć się z naszego podcastu.

Zobacz także