Ogłoszenie | Konkurs na stypendia finansowe na badania naukowe pn. „Pochodzenie dóbr kultury utraconych w okresie okupacji niemieckiej w Polsce” (PL, DE) - Instytut Pileckiego

Ogłoszenie o konkursie na stypendia finansowe na badania naukowe w Instytucie Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, oddział zamiejscowy w Berlinie.

Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego (zwany dalej także: „Instytutem Pileckiego”) na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2017 r. o Instytucie Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego (tekst jedn. Dz.U.2022.475) oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 13 grudnia 2018 r. w sprawie stypendiów dla wspierania badań naukowych oraz działań edukacyjnych i kulturalnych w zakresie działalności Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego (Dz.U.2019.23, zwane dalej: Rozporządzeniem”) ogłasza konkurs na:

stypendia finansowe na badania naukowe pn. „Pochodzenie dóbr kultury utraconych w okresie okupacji niemieckiej w Polsce” (zwany dalej także: „Konkursem”).

1. Przedmiot Konkursu.

Przedmiotem Konkursu jest przyznanie dwóch stypendiów na badania naukowe pn. „Pochodzeniem dóbr kultury utraconych w okresie okupacji niemieckiej w Polsce”, realizowanych w zakresie zadań Oddziału Zamiejscowego Instytutu Pileckiego w Berlinie (dalej także jako: „Instytut Pileckiego w Berlinie”) w ramach Programu stypendialnego poświęconego tematyce proweniencji dóbr kultury w perspektywie historycznej w Polsce w XX wieku (zwanego dalej także: „Programem”).

1. Stypendia są przeznaczone przede wszystkim dla doktorantów kierunków humanistycznych i pokrewnych, w tym historii sztuki, historii, badań nad pochodzeniem dzieł sztuki, kulturoznawstwa lub dyscyplin ściśle związanych z tymi dziedzinami. Kandydaci muszą w momencie składania wniosku o przyznanie stypendium aktywnie realizować odpowiedni projekt doktorancki. Istotnym atutem jest współpraca kandydatów z polskimi i niemieckimi zbiorami, archiwami i instytucjami badawczymi.
2. Projekty mogą dotyczyć takich zagadnień jak niemiecka grabież dzieł sztuki, wywłaszczenie, przemieszczenie i zniszczenie dóbr kultury, a także powojenna historia ich losów.
3. Program jest zgodny z misją Instytutu Pileckiego, w szczególności z jego interdyscyplinarnymi badaniami nad totalitarnymi reżimami XX wieku. Opierając się na porównawczych badaniach nad totalitaryzmem, badaniach nad pamięcią i badaniach nad dziedzictwem kulturowym, Instytut bada strukturalne, ideologiczne i administracyjne wymiary przemocy sponsorowanej przez państwo. Szczególną uwagę zwraca się na niemieckie grabieże dzieł sztuki i systematyczne niszczenie tożsamości kulturowej jako instrumentów kontroli politycznej, społecznej i symbolicznej.
4. Planowana wysokość stypendium wynosi – do 1800 Euro miesięcznie na każde z dwóch planowanych do przyznania stypendiów. Nie są dostępne żadne dodatkowe środki na pokrycie kosztów podróży, zakwaterowania lub badań.
5. Planowane jest przyznanie dwóch stypendiów każde na okres 12 miesięcy - od października 2026 r. do września 2027 r. Stypendium wypłacane będzie w miesięcznych ratach i nie stanowi stosunku pracy. Stypendysta nie będzie miał obowiązku przebywania w Polsce lub w Niemczech w trakcie całego okresu realizacji stypendium
6. Stypendia są przyznawana na zasadach określonych w Rozporządzeniu.
    
7. Cele i rodzaje zadań realizowanych w ramach stypendiów.
    
8. Celem zadań realizowanych w ramach stypendiów jest przede wszystkim prezentacja wyników zrealizowanych w ramach stypendium badań oraz ich opublikowanie w recenzowanym artykule naukowym.
9. Stypendysta ma obowiązek brać udział w okresie realizacji stypendium w regularnych seminariach online     organizowanych przez Instytut Pileckiego dla innych stypendystów (termin seminarium podawany jest z minimum miesięcznym wyprzedzeniem),
10. Od stypendystów oczekuje się aktywnego udziału w życiu intelektualnym Instytutu Pileckiego, w tym szczególnie Oddziału zamiejscowego Instytutu w Berlinie. Do obowiązków należy udział w przygotowaniach planowanej konferencji i wystawy, prezentacja zrealizowanych w ramach stypendium badań naukowych podczas seminarium naukowego Instytutu, zaangażowanie w dodatkowe działania Instytutu oraz publikacja wyników zrealizowanych w ramach stypendium badań w recenzowanym artykule naukowym.
11. Stypendysta ma obowiązek zaprezentowania wyników swojej pracy szerszej publiczności podczas wydarzenia podsumowującego stypendium w terminie maksymalnie 3 miesięcy od zakończenia okresu realizacji stypendium (dokładny termin, forma prezentacji i miejsce zostaną ustalone w ostatnim miesiącu realizacji stypendium wspólnie przez stypendystę oraz Instytut Pileckiego).    
12. Stypendysta ma obowiązek informowania o przyznanym stypendium w publikacjach i prezentacjach będących efektem badań zrealizowanych w ramach stypendium wraz z zapisem „Projekt zrealizowano w ramach programu stypendialnego Instytutu Pileckiego w Berlinie”.    
     
13. Termin składania wniosków.

Wnioski w sprawie przyznania stypendium w Konkursie należy wysyłać w nieprzekraczalnym terminie do 27 kwietnia 2026 r.

4. Termin rozstrzygnięcia Konkursu. Kryteria i tryb.
    
5. Termin rozstrzygnięcia Konkursu nastąpi do 31 maja 2026 r.  
6. Komisja konkursowa opiniuje wnioski na podstawie następujących kryteriów:

• znaczenie projektu dla tworzenia i pogłębiania wiedzy w zakresie wyznaczonym przez ustawę z dnia 9 listopada 2017 r. o Instytucie Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, w tym: znaczenie dla badań nad pochodzeniem dóbr kultury utraconych w Polsce w okresie okupacji niemieckiej,
• naukowy charakter projektu,
• oryginalność i innowacyjność proponowanego projektu oraz wykorzystanie materiałów źródłowych w realizacji projektu, w tym: zaangażowanie w odpowiednie polskie i/lub niemieckie zbiory lub archiwa,
• doświadczenie kandydata w realizacji projektów naukowych z zakresu badań podstawowych;
• dorobek naukowy, obejmujący publikacje w czasopismach naukowych, monografie, udział w konferencjach, stypendia, nagrody i wyróżnienia krajowe i zagraniczne.

3. Dyrektor Instytutu przyznaje stypendia na zasadach określonych w Rozporządzeniu.
4. Instytut nie ma obowiązku uzasadnienia decyzji Komisji konkursowej ani wyników Konkursu. Nie przewiduje się procedury odwoławczej
5. Wyniki Konkursu zostaną opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej Instytutu Pileckiego oraz na stronach internetowych: www.instytutpileckiego.pl oraz  www.pileckiinstitut.de.
6. Osobę, której przyznano stypendium powiadamia się o przyznaniu stypendium w formie pisemnej w terminie 7 dni od dnia przyznania stypendium.
    
7. Dokumenty dołączane do wniosku.
8. Wnioski w sprawie przyznania stypendium w Konkursie należy wysyłać wyłącznie drogą mailową na adres: berlin@pileckiinstitut.de
9. Prosimy o zaznaczenie w tytule zgłoszenia: „Konkurs na stypendia na badania naukowe pn. „Pochodzenie dóbr kultury utraconych w okresie okupacji niemieckiej w Polsce”.
10. Wszystkie dokumenty aplikacyjne powinny być sporządzone w języku niemieckim lub angielskim.
11. Wnioskodawca może złożyć tylko jeden wniosek o stypendium w Konkursie.
12. Wniosek musi zawierać: 

1. formularz (plik do pobrania)
2. wykaz publikacji i wykładów naukowych (jeśli dotyczy),
3.  koncepcję przedsięwzięcia stypendialnego - propozycja projektu o długości nieprzekraczającej 3000 znaków (łącznie ze spacjami) oraz harmonogram,
4. CV i/lub portfolio zawierające: imię, nazwisko oraz miejsce zamieszkania wnioskodawcy, numer telefonu lub adres poczty elektronicznej, informację o dotychczasowym dorobku lub dokonaniach wnioskodawcy.
5. dwa listy rekomendacyjne przekazane przez instytucje naukowe, badawcze, kulturalne (krajowe lub zagraniczne) lub osoby prywatne.
6. skan podpisanego oświadczenia o administratorze danych osobowych (plik do pobrania)
7. skan podpisanego oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych (plik do pobrania).

Do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające informacje objęte wnioskiem. Wszystkie materiały należy przesłać w postaci jednego pliku PDF.

Rekomendacje, o których mowa w pkt 5 e. powyżej należy przekazać dodatkowo w oryginałach.

6. Ewentualne pytania prosimy przesyłać na adres: berlin@pileckiinstitut.de

---

BEKANNTMACHUNG über die Vergabe von zwei Forschungsstipendien des Pilecki-Instituts Berlin für Provenienzforschung zu Kulturgutverlusten während der deutschen NS-Besatzung in Polen (2026/2027)

AUSSCHREIBUNG // CALL FOR APPLICATION

BEKANNTMACHUNG

über die Vergabe von zwei Forschungsstipendien des Pilecki-Instituts Berlin für Provenienzforschung zu Kulturgutverlusten während der deutschen NS-Besatzung in Polen (2026/2027)

1. Gegenstand der Förderung

Das Pilecki-Institut Berlin vergibt für den Förderzeitraum 2026/2027 zwei Forschungsstipendien im Bereich der Provenienzforschung. 

Gegenstand der Förderung sind wissenschaftliche Forschungsvorhaben zu kriegsbedingten Kulturgutverlusten in Polen während der deutschen nationalsozialistischen Besatzungsherrschaft (1939–1945). Im Mittelpunkt stehen Fragestellungen des NS-Kunstraubs, der Enteignung, Verlagerung, Zerstörung sowie der späteren Verbleibsgeschichte von Kulturgütern. Die Forschungsvorhaben sollen nach Möglichkeit sowohl polnische als auch deutsche Sammlungen, Archive oder Forschungseinrichtungen einbeziehen.

2. Zielgruppe

Antragsberechtigt sind insbesondere Promovierende aus den Geistes- und Kulturwissenschaften, der Kunstgeschichte, Geschichtswissenschaft, Provenienzforschung oder verwandten Disziplinen, die zum Zeitpunkt der Antragstellung ein einschlägiges Dissertationsprojekt verfolgen.

3. Thematischer Bezug

Die Forschungsstipendien sind dem Andenken an den polnischen Widerstandskämpfer Witold Pilecki gewidmet, dessen Handeln sowohl als Praxis des Widerstands gegen den nationalsozialistischen Terrorstaat als auch als frühe Form systematischer Wissensproduktion über totalitäre Herrschaftsmechanismen des kommunistischen Regimes im Nachkriegspolen zu verstehen ist. Die Förderung steht im Einklang mit den satzungsgemäßen Aufgaben des Pilecki-Instituts Berlin, insbesondere mit der interdisziplinären Analyse totalitärer Herrschaftssysteme des 20. Jahrhunderts unter Rückgriff auf vergleichende Totalitarismusforschung, Memory Studies und Cultural Heritage Studies. Im Fokus stehen dabei die strukturellen, ideologischen und administrativen Bedingungen staatlich organisierter Gewalt, insbesondere der nationalsozialistische Kunstraub sowie die systematische Zerstörung kultureller Identität als Bestandteil umfassender Strategien politischer, sozialer und symbolischer Kontrolle.

4. Art, Umfang und Dauer der Förderung

Die Förderung erfolgt in Form eines Stipendiums mit einer Laufzeit von zwölf Monaten. Der Förderzeitraum ist für den Zeitraum zwischen Oktober 2026 und September 2027 zu beantragen.

Die monatliche Förderhöhe beträgt 1.800 Euro. Mit dem Stipendium sind keine weiteren Leistungen (z. B. Reise-, Unterkunfts- oder Sachkosten) verbunden. Ein Rechtsanspruch auf Förderung besteht nicht.

5. Erwartung

Erwartet werden die aktive Beteiligung an der Vorbereitung der geplanten Konferenz und Ausstellung, die Vorstellung des Forschungsthemas im Rahmen des IP-Berlin-Forschungskolloquiums, die Mitarbeit an weiteren Aktivitäten des IP Berlin sowie die Veröffentlichung der im Rahmen des Stipendiums erzielten Ergebnisse in Form eines wissenschaftlichen Artikels.

6. Bewerbungsunterlagen

Der Antrag ist in deutscher oder englischer Sprache einzureichen und muss folgende Unterlagen enthalten:

• das Bewerbungsformular (Datei zum Herunterladen), 
• ggf. ein Verzeichnis der bisherigen Publikationen und Vorträge, 
• eine Projektskizze mit einer Länge von maximal 3.000 Zeichen (inklusive Leerzeichen) sowie einen Zeitplan, 
• einen tabellarischen Lebenslauf und/oder ein Portfolio mit folgenden Angaben: Vor- und Nachname sowie Wohnort des Antragstellers, Telefonnummer oder E-Mail-Adresse sowie Informationen über die bisherigen Leistungen oder Erfolge des Antragstellers, 
• zwei Empfehlungsschreiben von wissenschaftlichen, Forschungs- oder kulturellen Einrichtungen (im In- oder Ausland) oder von Privatpersonen (als PDF-Kopie sowie im Original), 
• eine Kopie der Erklärung zur Verarbeitung personenbezogener Daten (Datei zum Herunterladen), 
• eine Kopie der Einwilligungserklärung zur Verarbeitung von Daten und Abbildungen (Datei zum Herunterladen). 

Die vollständigen Bewerbungsunterlagen sind in einer einzigen PDF-Datei zusammenzufassen. Lediglich die zwei Empfehlungsschreiben sind zusätzlich im Original vorzulegen.

7. Auswahlkriterien und Entscheidungsverfahren

Die Auswahl der Stipendiatinnen und Stipendiaten erfolgt in einem wettbewerblichen Verfahren auf Grundlage einer fachlichen Begutachtung. Maßgebliche Auswahlkriterien sind insbesondere:

• die wissenschaftliche Qualität und Originalität des Forschungsvorhabens,
• die Relevanz des Projekts für die Provenienzforschung zu Kulturgutverlusten während der NS-Zeit in Polen,
• die Einbindung einschlägiger polnischer und/oder deutscher Sammlungen oder Archive,
• die fachliche Qualifikation und der bisherige wissenschaftliche Werdegang der Antragstellenden,
• die Durchführbarkeit des Projekts im vorgesehenen Förderzeitraum.

Die Entscheidung über die Vergabe der Stipendien trifft das Pilecki-Institut Berlin auf Empfehlung eines Auswahlgremiums. Die Entscheidung ist nicht anfechtbar.

8. Frist und Einreichung

Die Bewerbung ist bis spätestens 27. April 2026 elektronisch beim Pilecki-Institut Berlin einzureichen und es wird bis zum 31. Mai 2026 entschieden. Maßgeblich ist der Zeitpunkt des elektronischen Eingangs.

9. Auskunft und Kontakt

Auskünfte zu dieser Bekanntmachung erteilt:
Dr. Elisabeth Katzy
Pilecki-Institut Berlin

berlin@pileckiinstitut.de