"Prawda jest najważniejsza". Wspomnienie o Witoldzie Pileckim | podcasty - Instytut Pileckiego
"Prawda jest najważniejsza". Wspomnienie o Witoldzie Pileckim | podcasty
Międzynarodowy Dzień Bohaterów Walki z Totalitaryzmem nieprzypadkowo obchodzony jest 25 maja: tego dnia wykonano wyrok śmierci na Witoldzie Pileckim. Jako człowiek wykazał się nie lada odwagą, ale jaki był... prywatnie? Posłuchajmy relacji jego bliskich.
Prababcia właściwie przez całe życie się łudziła, że może jej mąż jest gdzieś na Syberii (…). I to też znamienne, jak potraktowano rodzinę, bo to, że nie wydano zwłok, to jedno, jednak w ogóle nie powiedziano, co się stało… „wyjechał” i tyle.
Ale funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa znali prawdę. 25 maja 1948 roku, w więzieniu przy ul. Rakowieckiej w Warszawie, Witold Pilecki został zamordowany. Przed śmiercią był brutalnie przesłuchiwany: podczas widzenia z żoną miał powiedzieć: „Mnie tutaj wykończyli. Oświęcim to była igraszka”. W więzieniu spędził cały rok – oskarżono go m.in. o działalność wywiadowczą na rzecz rządu RP na emigracji.
Z każdym rokiem maleje szansa na odnalezienie miejsca pochówku rotmistrza. Jak mówi jego prawnuk, 25 maja – nawet po 72 latach – to dla całej rodziny trudny dzień: „(…) babcię cały czas boli, że tak naprawdę ten komunistyczny reżim odebrał jej ojca i nie ma tych doczesnych szczątków”.
Z okazji rocznicy śmierci Witolda Pileckiego oddajemy głos jego bliskim: chcemy pokazać nie bohatera ze spiżu, lecz człowieka z krwi i kości. Bo żeby zrozumieć mężczyznę, który dobrowolnie trafił do Auschwitz, a potem rzucił wyzwanie komunistycznej władzy, trzeba poznać przystojnego młodzieńca o niesfornej czuprynie i zawadiackim uśmiechu. Zapraszamy zatem do wysłuchania opowieści o Witoldzie, jakiego nie znamy: narzeczonym, mężu oraz ojcu.
W materiale wykorzystano nagranie Krzysztofa Kosiora (prawnuka Witolda Pileckiego), Zofii Optułowicz (córki Witolda Pileckiego), a także niepublikowaną dotąd wypowiedź Marii Pileckiej (żony rotmistrza) z archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau.
"28 minut i 40 sekund: tyle trwa nagranie Marii Pileckiej, żony rotmistrza Witolda Pileckiego, które pochodzi z archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz - Birkenau. Jest to jedyne takie nagranie w archiwum i wyjątkowa szansa, by posłuchać głosu pani Marii oraz dowiedzieć się więcej o tym jak ona radziła sobie z trudami wojny" - tak zaczyna się kolejny podcast, który przygotowaliśmy z okazji rocznicy tragicznej śmierci naszego patrona. O samym rotmistrzu wiemy już całkiem dużo, ale kim była jego żona, którą wychowankowie z Towarzystwa Przyjaciół Dzieci Ulicy nazywali "ciocią"?
Zobacz także
- Prosecuting war crimes in Ukraine | Interview with Nadia Volkova
Aktualności
Prosecuting war crimes in Ukraine | Interview with Nadia Volkova
W kolejną rocznicę pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, przypominamy wywiad z Nadią Volkovą, założycielką i dyrektorką NGO Ukrainian Legal Advisory Group (ULAG).
- Radziejowska i Fałkowski dla „Rzeczpospolitej” | „Historia poszarpała relacje polsko-niemieckie"
Aktualności
Radziejowska i Fałkowski dla „Rzeczpospolitej” | „Historia poszarpała relacje polsko-niemieckie"
Hanna Radziejowska i Mateusz Fałkowski w rozmowie z Markiem Kozubalem dla Rzeczpospolitej opowiadają o działalności Instytutu Pileckiego w Berlinie, relacjach polsko-niemieckich i nowym cyklu spotkań „Berlin w Warszawie”.
- Café Kyiv 2026 | Największy kongres poświęcony Ukrainie w Europie Zachodniej
Aktualności
Café Kyiv 2026 | Największy kongres poświęcony Ukrainie w Europie Zachodniej
23 lutego 2026 roku w Berlinie odbyła się czwarta edycja Cafe Kyiv. Wydarzenie, organizowane przez Fundację Konrada Adenauera (KAS), stwarza przestrzeń do spotkań, wymiany doświadczeń oraz okazywania solidarności.
- A wojna wciąż trwa... | Zapis rozmowy o Ukrainie w czwartą rocznicę inwazji
Aktualności
A wojna wciąż trwa... | Zapis rozmowy o Ukrainie w czwartą rocznicę inwazji
W czwartą rocznicę inwazji Rosji na Ukrainę, w Instytucie Pileckiego, odbyła się debata poświęcona bilansowi czterech lat wojny.
- Czego uczy nas historia Trybunału Wojskowego w Norymberdze? Dr Dominika Uczkiewicz z Instytutu Pileckiego w rozmowie z PAP
Aktualności
Czego uczy nas historia Trybunału Wojskowego w Norymberdze? Dr Dominika Uczkiewicz z Instytutu Pileckiego w rozmowie z PAP
Norymberga była symbolem rozliczenia zbrodniarzy, ale i efektem politycznego kompromisu. Uczy nas to, że skuteczność międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości zależy także od politycznej woli państw – powiedziała w rozmowie z PAP dr Dominika Uczkiewicz.
- Rocznica zbrodni na 11 Polakach pomagających Żydom. Upamiętniono ich w ramach programu „Zawołani po imieniu”
Aktualności
Rocznica zbrodni na 11 Polakach pomagających Żydom. Upamiętniono ich w ramach programu „Zawołani po imieniu”
82 lata temu z rąk Niemców zginęło jedenaścioro mieszkańcach Paulinowa i Starego Ratyńca niedaleko Sterdyni (woj. mazowieckie).
- Historia w negatywie | Cykl filmowy
Aktualności
Historia w negatywie | Cykl filmowy
Cykl filmowy „Historia w negatywie” wyrasta bezpośrednio z jego misji badania i opowiadania o doświadczeniach XX wieku, szczególnie tych związanych z totalitaryzmami i przemocą wobec jednostki.
- Do pobrania | Raporty Centrum Lemkina dokumentujące rosyjskie zbrodnie
Aktualności
Do pobrania | Raporty Centrum Lemkina dokumentujące rosyjskie zbrodnie
Instytut Pileckiego zaprasza do zapoznania się z trzema raportami dokumentującymi rosyjskie zbrodnie wojenne na ludności cywilnej.
- Konkurs na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych w Zakładzie badań nad nazizmem i okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej
Aktualności
Konkurs na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych w Zakładzie badań nad nazizmem i okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej
Zapraszamy do udziału w konkursie na stanowisko adiunkta / adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych w Zakładzie Badań nad Nazizmem i Okupacją Niemiecką w czasie II wojny światowej.
- Manifest pamięci i pokoju wybrzmiał w czterech miastach! | Fotorelacja
Aktualności
Manifest pamięci i pokoju wybrzmiał w czterech miastach! | Fotorelacja
Zakończyliśmy trasę Instytutu Pileckiego z Adamem Bałdychem. W Gdańsku, Gorzowie Wielkopolskim, Łańcucie i we Wrocławiu Adam Bałdych Quintet wystąpił z materiałem z płyty „Portraits”.
- Warsztaty archiwistów Instytutu Pileckiego dla Powstańców Warszawskich
Aktualności
Warsztaty archiwistów Instytutu Pileckiego dla Powstańców Warszawskich
Pracownicy Instytutu Pileckiego poprowadzili warsztaty poświęcone archiwom prywatnym w Domu Powstańca Warszawskiego. Podczas spotkania mówili o znaczeniu domowych zbiorów oraz praktycznych sposobach ich porządkowania i ochrony.
- Deportacja 10 lutego 1940 r. – początek polskiej gehenny na Wschodzie | Dr Jerzy Rohoziński
Aktualności
Deportacja 10 lutego 1940 r. – początek polskiej gehenny na Wschodzie | Dr Jerzy Rohoziński
10 lutego 1940 r. rozpoczęła się pierwsza masowa deportacja polskich obywateli w głąb ZSRS. „Operacja była całkowitym zaskoczeniem dla osadników i leśników, przeprowadzono ją w mroźną, zimową noc” – pisze dr Jerzy Rohoziński z Instytutu Pileckiego.