CALL FOR PAPERS| Konferencja: Laboratoria innowacji. AI w archiwach. Twierdza Archiwum. - Instytut Pileckiego

Archiwum Instytutu Pileckiego zaprasza badaczy, archiwistów oraz specjalistów z zakresu humanistyki cyfrowej do udziału w ogólnopolskiej konferencji poświęconej technologicznym i merytorycznym wyzwaniom nowoczesnej archiwistyki, związanym z rozwojem sztucznej inteligencji.

Zapraszamy do udziału w konferencji naukowej poświęconej wykorzystaniu sztucznej inteligencji w archiwach, podczas której chcemy podjąć refleksję nad szansami i zagrożeniami jakie jej użycie niesie w pracy z materiałami dotyczącymi przeszłości człowieka. Organizatorem konferencji jest Archiwum Instytutu Pileckiego.

W dobie rewolucji cyfrowej instytucje archiwalne stają przed koniecznością przedefiniowania swojej roli – ze strażników pamięci przeobrażają się w laboratoria innowacji. Najważniejszym obecnie elementem tej transformacji jest sztuczna inteligencja, której pierwsze wdrożenia skłaniają do pogłębionej refleksji nad rolą archiwisty i charakterem udostępniania zbiorów.

Celem konferencji jest stworzenie przestrzeni do namysłu nad sztuczną inteligencją w archiwistyce, zarówno od strony teoretycznej, jak i od strony codziennej praktyki archiwalnej.

Dynamika obecnych zmian skłania nas do postawienia pytań o fundamenty i granice współczesnej archiwistyki: czy wdrażanie sztucznej inteligencji może być zagrożeniem dla ukrytej w zasobie archiwalnym prawdy o przeszłości? A może pozwala archiwistom stać się skuteczniejszymi w wyszukiwaniu informacji i daje szansę na szeroką popularyzację zasobów? Czy środowisko archiwalne w sztucznej inteligencji widzi ryzyko dla przetrwania w XXI w. swojego zawodu, czy też widoki na jego rozwój, unowocześnianie i zdobywanie nowych umiejętności? Czy algorytm może mieć „intuicję archiwalną” niezbędną przy selekcji i kwalifikacji dokumentacji? Jak wspomagać transformację cyfrową, tak by dane pozostały dokładne, dostępne i użyteczne w czasie mimo szybkich zmian technologicznych?

Chcemy zastanowić się nad tym, w jakim stopniu wykorzystywanie AI oraz rozwijanie kompetencji w tym obszarze jest krokiem w stronę przyszłości archiwistyki – dziedziny coraz silniej zorientowanej na użytkownika internetowego. Będziemy analizować, w jakich sferach pracy archiwistów sztuczna inteligencja pozwala na osiąganie większej efektywności oraz w jaki sposób wpływa na kształtowanie nowoczesnej kultury organizacyjnej instytucji pamięci. Szukając odpowiedzi na pytanie, czy wykorzystanie AI w pracach archiwalnych to proces skomplikowany, chcemy przyjrzeć się wdrożeniom tej technologii w polskich archiwach: od automatycznego rozpoznawania tekstu dokumentów historycznych i generowania metadanych dla zasobów audiowizualnych po identyfikację danych wrażliwych i rozpoznawanie wzorców ułatwiających zaawansowane przeszukiwanie zbiorów. Równie istotnym elementem dyskusji będzie analiza mechanizmów finansowych i organizacyjnych wspierających te procesy oraz identyfikacja przeszkód i trudności napotykanych we wdrażaniu nowych rozwiązań. W ramach podsumowania planujemy debatę o wyzwaniach związanych z etyką i bezpieczeństwem w kontekście sztucznej inteligencji.

Obrady zaplanowano w trzech panelach tematycznych:

• Panel I. Sztuczna inteligencja w archiwach – automatyzacja i analiza treści z wykorzystaniem AI
• Panel II. Problemy praktyczne z implementacją AI w archiwach
• Panel III. Udane wdrożenia AI w archiwach i instytucjach kultury

W zależności od liczby zgłoszeń planujemy, że każdy blok będzie składał się z trzech lub czterech referatów trwających po 15 lub 20 minut.

Informacje dla autorów

Do udziału w konferencji zapraszamy archiwistów, historyków, specjalistów z zakresu humanistyki cyfrowej oraz przedstawicieli instytucji pamięci (muzeów, bibliotek), którym bliska jest tematyka nowych technologii.

Propozycje zgłoszeń tematów oraz streszczeń wystąpień (do 1000 znaków) z krótkim biogramem (do 200 znaków) przyjmujemy do 30 czerwca 2026 r. Zapraszamy do ich przesłania na adres: archiwum@instytutpileckiego.pl

O przyjęciu zgłoszeń poinformujemy w terminie do 31 lipca 2026 r.

Opłata konferencyjna nie została przewidziana.

Organizator: Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego

Termin: 30 września 2026 r.

Język konferencji: polski

Miejsce: Instytut Pileckiego, ul. Sienna 82, Warszawa