Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów - Instytut Pileckiego
20.04.2026 (PN)
Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
W związku z 86. rocznicą Zbrodni Katyńskiej Instytut Pileckiego wziął udział w kolejnej odsłonie ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940”.
Przypnij guzik
Symbolem kampanii jest przypinka – replika guzika z munduru wojskowego, nawiązująca do wiersza Zbigniewa Herberta „Guziki”. To znak pamięci o ofiarach zbrodni oraz wyraz sprzeciwu wobec fałszowania jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii. Symbolicznym przypinkom towarzyszą plakietki z sylwetkami dwudziestu ofiar zbrodni katyńskiej.
Obok Instytutu Pileckiego w akcję zaangażowały się Narodowe Centrum Kultury, Muzeum Katyńskie, Instytut Pamięci Narodowej a także Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz Biblioteka Publiczna dzielnicy Wola.
Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
Za pośrednictwem zagranicznych oddziałów Instytutu Pileckiego pamiątkowe przypinki trafiły m.in. do przechodniów na ulicach w Berlina i Nowego Jorku.
– Brat mojego ojca zginął w Katyniu, dlatego ta inicjatywa jest dla mnie tak ważna. Jestem wzruszona, że mogę przypomnieć i opowiedzieć historię mojego wujka – mówiła mieszkanka Greenpointu, Zofia Zeleska-Bobrowski.
W Warszawie przypinki rozdawano m. in. przed Galerią Instytutu Pileckiego przy Krakowskim Przedmieściu, w siedzibie IP przy ul. Siennej. Akcja dotarła także do Powstańców Warszawskich.
– Każdy Polak powinien o tym wiedzieć. To jest podstawowa rzecz – podkreślał Zbigniew Daab, pseudonim konspiracyjny „Polek”, w czasie Powstania „Kapiszon”.
W Polsce przypinki były dostępne we wszystkich placówkach Instytutu Pileckiego: w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, siedzibie przy ul. Siennej oraz w galerii w Domu Bez Kantów w Warszawie. Pamiątkowe guziki trafiły także do uczestników międzynarodowego Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ’26, odwiedzających Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz finalistów Turnieju Debat Oksfordzkich „Odzyskani Bohaterowie”. Rozdawano je również we wszystkich filiach Biblioteki Publicznej na warszawskiej Woli.
Warsztaty „Śledztwo katyńskie”
W ramach kampanii Instytut Pileckiego zorganizował warsztaty dla uczniów klas VII i VIII z trzech szkół w Raszynie i Sękocinie oraz Augustowie, obejmujące łącznie około czterdzieści klas.
Zajęcia miały formę „śledztwa”: uczestnicy, pracując w małych zespołach, analizowali dokumenty dotyczące zbrodni katyńskiej, łączyli fakty i formułowali własne wnioski.
Pokazy filmowe i dyskusja
W weekend 10–11 kwietnia w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego wyświetlono filmy poświęcone zbrodni katyńskiej: „Katyń” w reż. Andrzeja Wajdy oraz „Gdzie rosną poziomki” (reż. Anna Ferens).
Po projekcji filmu Anny Ferens odbyła się debata pt. „Mam nadzieję na rychły do Was powrót” z udziałem ekspertów zajmujących się Zbrodnią Katyńską i archiwistyką: dr Dominiki Siemińskiej (IPN), dr Bartłomieja Bydonia (Muzeum Katyńskie) oraz prof. Anny Drążkowskiej (Instytut Archeologii UMK).
Uczestnicy spotkania opowiadali, jak odnajdywane artefakty, dokumenty i osobiste przedmioty ofiar pomagają przybliżać prawdę o zbrodni.
Dodatkowo Karol Kalinowski z Instytutu Pileckiego zaprezentował również cyfrowe zasoby archiwalne związane z Katyniem. Dyskusję poprowadził dr Jerzy Rohoziński.
Zbrodnia Katyńska
Wiosną 1940 roku, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Sowieckiego, zamordowano ponad 22 tysiące obywateli Polski. Wśród ofiar byli oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, rezerwiści, a także przedstawiciele inteligencji – lekarze, nauczyciele, prawnicy, urzędnicy i naukowcy.
Masowe groby odkryto w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni. W okresie PRL prawda o tej zbrodni była zakazana. Choć ZSRR przyznał się do niej w 1990 roku, współcześnie Rosja ponownie rozpowszechnia tzw. kłamstwo katyńskie. Sprawcy tej zbrodni do dziś nie zostali osądzeni na forum międzynarodowym.
Zobacz także
- „Zamelduj, gdzie trzeba, że rozkaz wykonałem” | Mija 86 lat od rozpoczęcia misji Witolda Pileckiego w Auschwitz
Aktualności
„Zamelduj, gdzie trzeba, że rozkaz wykonałem” | Mija 86 lat od rozpoczęcia misji Witolda Pileckiego w Auschwitz
19 września 1940 roku Witold Pilecki celowo dał się schwytać w łapance na warszawskim Żoliborzu, z zamiarem przedostania się do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz.
- Instytut Pileckiego w Nowym Jorku | Seminarium poświęcone pamięci o Holokauście
Aktualności
Instytut Pileckiego w Nowym Jorku | Seminarium poświęcone pamięci o Holokauście
W dniach 8–9 września dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj odbył w Nowym Jorku szereg ważnych spotkań dotyczących rozwoju działalności Instytutu w Stanach Zjednoczonych oraz upowszechniania wiedzy o polskiej historii i dziedzictwie Witolda Pileckiego.
- Instytut Pileckiego i Fundacja Brama Cukermana łączą siły na rzecz edukacji i dialogu polsko-izraelskiego
Aktualności
Instytut Pileckiego i Fundacja Brama Cukermana łączą siły na rzecz edukacji i dialogu polsko-izraelskiego
Dyrektor Instytutu Solidarności i Męstwa im. rtm. Witolda Pileckiego Karol Madaj oraz Prezeska Zarządu Fundacji „Brama Cukermana” Karolina Jakoweńko podpisali list intencyjny o współpracy. Porozumienie otwiera drogę do realizacji wspólnych przedsięwzięć badawczych, edukacyjnych, wystawienniczych oraz multimedialnych.
- Sowiecka Azja Centralna – podsumowanie międzynarodowej konferencji w Instytucie Pileckiego [FOTO]
Aktualności
Sowiecka Azja Centralna – podsumowanie międzynarodowej konferencji w Instytucie Pileckiego [FOTO]
Trzy dni, kilkadziesiąt wystąpień i badacze z Polski oraz zagranicy – tak w skrócie można podsumować międzynarodową konferencję naukową, która odbyła się w dniach 2–4 września w Instytucie Pileckiego Warszawie.
- Nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika z okupowanej Polski trafiły do Instytutu Pileckiego
Aktualności
Nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika z okupowanej Polski trafiły do Instytutu Pileckiego
Do zbiorów archiwum Instytutu Pileckiego trafił wyjątkowy dokument: niepublikowane dotąd i nieznane wspomnienia niemieckiego urzędnika, który podczas II wojny światowej pracował w administracji cywilnej Generalnego Gubernatorstwa.
- Zło wpisane w codzienność | Dr Joanna Nikel komentuje wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
Aktualności
Zło wpisane w codzienność | Dr Joanna Nikel komentuje wspomnienia niemieckiego urzędnika z pobytu w Generalnym Gubernatorstwie
„Rzadko zdarza się, by do zbiorów archiwalnych trafiał dokument, w którym głos samego funkcjonariusza aparatu okupacyjnego — spisany bez intencji oskarżenia, a wręcz z pozycji poczucia własnej normalności — staje się jednym z najbardziej wymownych świadectw zbrodniczości systemu, któremu służył” – pisze dr Joanna Nikel w pierwszym komentarzu do otrzymanych przez Instytut Pileckiego materiałów.
- Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!
Aktualności
Znamy nominowanych do Międzynarodowej Nagrody Pileckiego 2026!
W sobotę 5 września na Jesiennych Targach Książki w Warszawie Instytut Pileckiego ogłosił tytuły i autorów 14 książek nominowanych do tegorocznej Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego.
- „Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej
Aktualności
„Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” | Debata w Muzeum II Wojny Światowej
„Gra w wojnę. Czy planszówka może opowiedzieć trudną historię?” Debata pod takim tytułem odbędzie się 12 września w Gdańsku. Weźmie w niej udział m.in. Karol Madaj, dyrektor Instytutu Pileckiego, który jest autorem edukacyjnych gier planszowych.
- Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Aktualności
Przetrwać noc za dnia. Pieśnią i Słowem ku pamięci Ofiar Obławy Augustowskiej
Jak pamiętać o tych, których los wciąż pozostaje nie w pełni poznany? 4 września spotkamy się w Pokamedulskim Klasztorze w Wigrach, by poprzez słowo, muzykę i wspólną modlitwę oddać hołd Ofiarom Obławy Augustowskiej.
- Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”
Aktualności
Nowy Jork | Wystawa „Między życiem a śmiercią: historie pomocy w czasie Zagłady”
Do 29 października w Instytucie Pileckiego w Nowym Jorku można oglądać wystawę o ludziach, którzy ryzykowali własne życie, aby ratować Żydów podczas Holokaustu – oraz tych, którzy przeżyli dzięki ich odwadze.
- Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
Aktualności
Sowieckie dziedzictwo Azji Centralnej oczami polskich reportażystów
W ostatnich latach nakładem Wydawnictwa Czarne ukazały się trzy wybitne reportaże mierzące się z sowieckim dziedzictwem Azji Centralnej. O tym, jak postsowieckie dziedzictwo wpływa na współczesny Kazachstan i Kirgistan, dlaczego ślady totalitaryzmów bywają nieoczywiste oraz czym ta historia inspiruje współczesnych reportażystów, porozmawiają autorzy książek: Wojciech Górecki, Joanna Czeczott, Emilia Sułek oraz krytyczka literacka Aurelia Szwajkowska (Uniwersytet Rzeszowski). Spotkanie poprowadzi dr Dmitrij Panto – historyk, który dzieciństwo i młodość spędził w północnym Kazachstanie.
- „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
Aktualności
„Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” - konferencja naukowa
Międzynarodowa konferencja naukowa „Sowiecka Azja Centralna jako totalitarne laboratorium” organizowana w dniach 2-4 września przez Instytut Pileckiego w Warszawie jest pierwszym w Polsce przedsięwzięciem podsumowującym interdyscyplinarne badania nad sowiecką Azją Centralną w XX wieku – regionem o wyjątkowo skomplikowanej historii totalitaryzmu, o dramatycznych doświadczeniach ludności poddawanej masowym represjom i przymusowym deportacjom, w tym ludności polskiej.