Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów - Instytut Pileckiego
20.04.2026 (PN)
Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
W związku z 86. rocznicą Zbrodni Katyńskiej Instytut Pileckiego wziął udział w kolejnej odsłonie ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940”.
Przypnij guzik
Symbolem kampanii jest przypinka – replika guzika z munduru wojskowego, nawiązująca do wiersza Zbigniewa Herberta „Guziki”. To znak pamięci o ofiarach zbrodni oraz wyraz sprzeciwu wobec fałszowania jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii. Symbolicznym przypinkom towarzyszą plakietki z sylwetkami dwudziestu ofiar zbrodni katyńskiej.
Obok Instytutu Pileckiego w akcję zaangażowały się Narodowe Centrum Kultury, Muzeum Katyńskie, Instytut Pamięci Narodowej a także Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz Biblioteka Publiczna dzielnicy Wola.
Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
Za pośrednictwem zagranicznych oddziałów Instytutu Pileckiego pamiątkowe przypinki trafiły m.in. do przechodniów na ulicach w Berlina i Nowego Jorku.
– Brat mojego ojca zginął w Katyniu, dlatego ta inicjatywa jest dla mnie tak ważna. Jestem wzruszona, że mogę przypomnieć i opowiedzieć historię mojego wujka – mówiła mieszkanka Greenpointu, Zofia Zeleska-Bobrowski.
W Warszawie przypinki rozdawano m. in. przed Galerią Instytutu Pileckiego przy Krakowskim Przedmieściu, w siedzibie IP przy ul. Siennej. Akcja dotarła także do Powstańców Warszawskich.
– Każdy Polak powinien o tym wiedzieć. To jest podstawowa rzecz – podkreślał Zbigniew Daab, pseudonim konspiracyjny „Polek”, w czasie Powstania „Kapiszon”.
W Polsce przypinki były dostępne we wszystkich placówkach Instytutu Pileckiego: w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, siedzibie przy ul. Siennej oraz w galerii w Domu Bez Kantów w Warszawie. Pamiątkowe guziki trafiły także do uczestników międzynarodowego Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ’26, odwiedzających Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz finalistów Turnieju Debat Oksfordzkich „Odzyskani Bohaterowie”. Rozdawano je również we wszystkich filiach Biblioteki Publicznej na warszawskiej Woli.
Warsztaty „Śledztwo katyńskie”
W ramach kampanii Instytut Pileckiego zorganizował warsztaty dla uczniów klas VII i VIII z trzech szkół w Raszynie i Sękocinie oraz Augustowie, obejmujące łącznie około czterdzieści klas.
Zajęcia miały formę „śledztwa”: uczestnicy, pracując w małych zespołach, analizowali dokumenty dotyczące zbrodni katyńskiej, łączyli fakty i formułowali własne wnioski.
Pokazy filmowe i dyskusja
W weekend 10–11 kwietnia w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego wyświetlono filmy poświęcone zbrodni katyńskiej: „Katyń” w reż. Andrzeja Wajdy oraz „Gdzie rosną poziomki” (reż. Anna Ferens).
Po projekcji filmu Anny Ferens odbyła się debata pt. „Mam nadzieję na rychły do Was powrót” z udziałem ekspertów zajmujących się Zbrodnią Katyńską i archiwistyką: dr Dominiki Siemińskiej (IPN), dr Bartłomieja Bydonia (Muzeum Katyńskie) oraz prof. Anny Drążkowskiej (Instytut Archeologii UMK).
Uczestnicy spotkania opowiadali, jak odnajdywane artefakty, dokumenty i osobiste przedmioty ofiar pomagają przybliżać prawdę o zbrodni.
Dodatkowo Karol Kalinowski z Instytutu Pileckiego zaprezentował również cyfrowe zasoby archiwalne związane z Katyniem. Dyskusję poprowadził dr Jerzy Rohoziński.
Zbrodnia Katyńska
Wiosną 1940 roku, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Sowieckiego, zamordowano ponad 22 tysiące obywateli Polski. Wśród ofiar byli oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, rezerwiści, a także przedstawiciele inteligencji – lekarze, nauczyciele, prawnicy, urzędnicy i naukowcy.
Masowe groby odkryto w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni. W okresie PRL prawda o tej zbrodni była zakazana. Choć ZSRR przyznał się do niej w 1990 roku, współcześnie Rosja ponownie rozpowszechnia tzw. kłamstwo katyńskie. Sprawcy tej zbrodni do dziś nie zostali osądzeni na forum międzynarodowym.
Zobacz także
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.
- Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
Aktualności
Ekspert IP: Oto „Nachtigall”, batalion, w którym służył dowódca UPA
W związku z powracającą w przestrzeni publicznej dyskusją na temat batalionu „Nachtigall”, dr hab. Tomasz Chinciński, profesor Instytutu Pileckiego, przypomina kluczowe fakty ustalone przez historyków.
- „Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
Aktualności
„Göring patrzył na mnie bardzo uważnie” – „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” w Berlinie
17 października 2026 roku publiczność zgromadzona w berlińskim oddziale Instytutu Pileckiego wysłuchała drugiego odcinka audioserialu „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” o Sewerynnie Szmaglewskiej.
- „Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Aktualności
„Pilecki wahał się" | Karol Madaj w podcaście Muzeum Historii Polski
Czy Witold Pilecki podjął się najniebezpieczniejszej misji II wojny światowej? Jak trafił do Auschwitz? Czy rzeczywiście budował tam konspirację? Zapraszamy do obejrzenia podcastu Muzeum Historii Polski z udziałem dyrektora Instytutu Pileckiego Karola Madaja.
- Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Aktualności
Między znikaniem a trwaniem. Festiwal Wolskie Ostańce 2026 [fotorelacja]
Przez trzy dni (9–11 października) festiwal „Wolskie Ostańce” zapraszał do zatrzymania się i spojrzenia na Warszawę z nowej perspektywy — poprzez osobiste historie, miejsca naznaczone pamięcią oraz to, co wciąż trwa pomiędzy znikaniem a trwaniem.
- Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Aktualności
Porażka. Niemcy, Rosja i cena złudzeń | Relacja wideo z 9. spotkania Berlin w Warszawie
Jakie były źródła błędnych ocen w polityce Niemiec wobec Rosji? Których ostrzeżeń nie chciano usłyszeć i dlaczego? Jakie wnioski z tej historii wynikają dziś dla Niemiec, Polski i Ukrainy oraz dla bezpieczeństwa Europy? Dlaczego tak długo ignorowano sygnały ostrzegawcze i głosy płynące m.in. z Polski i Ukrainy? Jaką rolę odegrały w tym interesy gospodarcze, kalkulacje polityczne?
- Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
Aktualności
Konferencja „Laboratoria innowacji. AI w archiwach” | Fotorelacja
30 września 2026 roku – w Dniu Archiwisty – w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej 82 odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa „Laboratoria innowacji. AI w archiwach”.
- Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
Jubileusz 10-lecia Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
8 października w ogrodzie Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej odbyło się wyjątkowe wydarzenie – jubileusz 10-lecia działalności instytucji.
- Festiwal „Wolskie Ostańce”
Aktualności
Festiwal „Wolskie Ostańce”
Co zostaje z miasta, które nieustannie się zmienia? Co trwa mimo wyburzeń, nowych inwestycji i zacierania śladów pamięci? I kim są współcześni „ostańcy”? Festiwal „Wolskie Ostańce” to wielowymiarowe wydarzenie poświęcone relacji między miastem, pamięcią i ludźmi.
- Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Aktualności
Reportaż Instytutu Pileckiego wyróżniony na 18. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNW
Dokument „Jedna wskazówka” o Obławie Augustowskiej, autorstwa Martyny Wojtkowskiej z Instytutu Pileckiego, otrzymał pierwsze wyróżnienie podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni.
- „Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
Aktualności
„Spotkanie z Patronem” w Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej
6 października pracownicy Instytutu Pileckiego brali udział w „Spotkaniu z Patronem” organizowanym przez Muzeum Dom Rodziny Pileckich w Ostrowi Mazowieckiej.