Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów - Instytut Pileckiego
20.04.2026 (PN)
Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
W związku z 86. rocznicą Zbrodni Katyńskiej Instytut Pileckiego wziął udział w kolejnej odsłonie ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940”.
Przypnij guzik
Symbolem kampanii jest przypinka – replika guzika z munduru wojskowego, nawiązująca do wiersza Zbigniewa Herberta „Guziki”. To znak pamięci o ofiarach zbrodni oraz wyraz sprzeciwu wobec fałszowania jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii. Symbolicznym przypinkom towarzyszą plakietki z sylwetkami dwudziestu ofiar zbrodni katyńskiej.
Obok Instytutu Pileckiego w akcję zaangażowały się Narodowe Centrum Kultury, Muzeum Katyńskie, Instytut Pamięci Narodowej a także Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz Biblioteka Publiczna dzielnicy Wola.
Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
Za pośrednictwem zagranicznych oddziałów Instytutu Pileckiego pamiątkowe przypinki trafiły m.in. do przechodniów na ulicach w Berlina i Nowego Jorku.
– Brat mojego ojca zginął w Katyniu, dlatego ta inicjatywa jest dla mnie tak ważna. Jestem wzruszona, że mogę przypomnieć i opowiedzieć historię mojego wujka – mówiła mieszkanka Greenpointu, Zofia Zeleska-Bobrowski.
W Warszawie przypinki rozdawano m. in. przed Galerią Instytutu Pileckiego przy Krakowskim Przedmieściu, w siedzibie IP przy ul. Siennej. Akcja dotarła także do Powstańców Warszawskich.
– Każdy Polak powinien o tym wiedzieć. To jest podstawowa rzecz – podkreślał Zbigniew Daab, pseudonim konspiracyjny „Polek”, w czasie Powstania „Kapiszon”.
W Polsce przypinki były dostępne we wszystkich placówkach Instytutu Pileckiego: w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, siedzibie przy ul. Siennej oraz w galerii w Domu Bez Kantów w Warszawie. Pamiątkowe guziki trafiły także do uczestników międzynarodowego Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ’26, odwiedzających Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz finalistów Turnieju Debat Oksfordzkich „Odzyskani Bohaterowie”. Rozdawano je również we wszystkich filiach Biblioteki Publicznej na warszawskiej Woli.
Warsztaty „Śledztwo katyńskie”
W ramach kampanii Instytut Pileckiego zorganizował warsztaty dla uczniów klas VII i VIII z trzech szkół w Raszynie i Sękocinie oraz Augustowie, obejmujące łącznie około czterdzieści klas.
Zajęcia miały formę „śledztwa”: uczestnicy, pracując w małych zespołach, analizowali dokumenty dotyczące zbrodni katyńskiej, łączyli fakty i formułowali własne wnioski.
Pokazy filmowe i dyskusja
W weekend 10–11 kwietnia w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego wyświetlono filmy poświęcone zbrodni katyńskiej: „Katyń” w reż. Andrzeja Wajdy oraz „Gdzie rosną poziomki” (reż. Anna Ferens).
Po projekcji filmu Anny Ferens odbyła się debata pt. „Mam nadzieję na rychły do Was powrót” z udziałem ekspertów zajmujących się Zbrodnią Katyńską i archiwistyką: dr Dominiki Siemińskiej (IPN), dr Bartłomieja Bydonia (Muzeum Katyńskie) oraz prof. Anny Drążkowskiej (Instytut Archeologii UMK).
Uczestnicy spotkania opowiadali, jak odnajdywane artefakty, dokumenty i osobiste przedmioty ofiar pomagają przybliżać prawdę o zbrodni.
Dodatkowo Karol Kalinowski z Instytutu Pileckiego zaprezentował również cyfrowe zasoby archiwalne związane z Katyniem. Dyskusję poprowadził dr Jerzy Rohoziński.
Zbrodnia Katyńska
Wiosną 1940 roku, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Sowieckiego, zamordowano ponad 22 tysiące obywateli Polski. Wśród ofiar byli oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, rezerwiści, a także przedstawiciele inteligencji – lekarze, nauczyciele, prawnicy, urzędnicy i naukowcy.
Masowe groby odkryto w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni. W okresie PRL prawda o tej zbrodni była zakazana. Choć ZSRR przyznał się do niej w 1990 roku, współcześnie Rosja ponownie rozpowszechnia tzw. kłamstwo katyńskie. Sprawcy tej zbrodni do dziś nie zostali osądzeni na forum międzynarodowym.
Zobacz także
- Instytut Pileckiego i jego działalność naukowo-badawcza w obszarze Zbrodni Wołyńskiej
Aktualności
Instytut Pileckiego i jego działalność naukowo-badawcza w obszarze Zbrodni Wołyńskiej
W niedzielę 11 lipca 1943 roku oddziały Ukraińskiej Powstańczej Armii stanowiącej zbrojne ramię Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (frakcji Stepana Bandery) – radykalnej faszystowskiej organizacji stawiającej sobie za cel budowę niepodległego państwa ukraińskiego pozbawionego mniejszości narodowych, zaatakowały w ramach skoordynowanej akcji niemal sto polskich osiedli na terenie okupowanego przez Niemców województwa wołyńskiego Rzeczypospolitej Polskiej.
- Oświadczenie | Instytut Pileckiego w Nowym Jorku
Aktualności
Oświadczenie | Instytut Pileckiego w Nowym Jorku
W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej informacjami dotyczącymi działalności oddziału Instytutu Pileckiego w Nowym Jorku, przedstawiamy fakty i okoliczności wymagające wyjaśnienia.
- Wystawa SPLOTY Instytutu Pileckiego otwarta w Muzeum Architektury we Wrocławiu!
Aktualności
Wystawa SPLOTY Instytutu Pileckiego otwarta w Muzeum Architektury we Wrocławiu!
25 czerwca odbył się wernisaż wystawy „Sploty. Barbara Brukalska, Helena Syrkus i sieci modernizmu” powstałej w ramach programu Exercising Modernity Instytutu Pileckiego w Berlinie. Ekspozycję będzie można oglądać do 4 października.
- Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski
Aktualności
Stanowisko Instytutu Pileckiego w sprawie publikacji Wirtualnej Polski
Dotyczy artykułu pod redakcją Szymona Jadczaka opublikowanego na portalu Wirtualna Polska pt. „Pracował dla ludzi Putina, zatrudnił go instytut podległy polskiemu rządowi”.
- Martyna Wojtkowska z Instytutu Pileckiego laureatką Audionomia Award 2026
Aktualności
Martyna Wojtkowska z Instytutu Pileckiego laureatką Audionomia Award 2026
Martyna Wojtkowska została laureatką w kategorii Nadzieja Audionomii za audioserial „Sala 600. Świadkowie Norymbergi” – wspólnego projektu Studia Reportażu i Instytutu Pileckiego.
- Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Aktualności
Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Jakie znaczenie będzie miał Dom Polsko-Niemiecki powstający w Berlinie? Czy stanie się miejscem upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej, przestrzenią dialogu i edukacji, a może symbolem zmiany w niemieckiej kulturze pamięci? O tych kwestiach dyskutowano podczas debaty „Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum, centrum dialogu – wspólna pamięć czy spór o pamięć?”. Po dyskusji wystąpił Ola Błachno Oktet, prezentując utwory z albumu „Warschauer Strasse”.
- Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Aktualności
Relacja z debaty o Domu Polsko-Niemieckim [wideo] | Berlin w Warszawie
Jakie znaczenie będzie miał Dom Polsko-Niemiecki powstający w Berlinie? Czy stanie się miejscem upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej, przestrzenią dialogu i edukacji, a może symbolem zmiany w niemieckiej kulturze pamięci? O tych kwestiach dyskutowano 19 czerwca podczas debaty „Dom Polsko-Niemiecki w Berlinie: pomnik, muzeum, centrum dialogu – wspólna pamięć czy spór o pamięć?”.
- Czerwiec ’76 | Dr Paweł Sasanka
Aktualności
Czerwiec ’76 | Dr Paweł Sasanka
Czerwiec ’76 to historia rewolty robotniczej i brutalnych represji, ale także kolejny dowód na niereformowalność systemu komunistycznego. To historia ekipy Gierka i Jaroszewicza, która bała się powtórki krwawego scenariusza z Grudnia 1970 roku. Przygotowując podwyżki cen żywności, za wszelką cenę próbowali oni uniknąć błędów swoich poprzedników, a jednocześnie swoją arogancją sprowokowali kolejny masowy protest robotników. Paradoksalnie, uruchamiając machinę odwetu władza mimowolnie przyczyniła się do zainicjowania spontanicznej pomocy dla prześladowanych, która dała początek zorganizowanej opozycji. Po pięćdziesięciu latach, historia ta wciąż zasługuje na przypominanie i ponowne odczytywanie.
- Letnie rozmowy filmowe | Lato 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
Aktualności
Letnie rozmowy filmowe | Lato 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów
Zapraszamy na pokazy filmowe w Galerii Instytutu Pileckiego. W programie znalazły się m.in. historia odkrycia obrazu El Greca w Kosowie Lackim, opowieści o losach więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych, działalności rotmistrza Witolda Pileckiego, szlaku Armii Andersa, czy procesach norymberskich. Nie zabraknie także historii zwykłych ludzi, których odwaga, determinacja i wybory moralne na zawsze wpisały się w dzieje Polski.
- Komunikat
Aktualności
Komunikat
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, jedyny udziałowiec spółki Pilecki Institute (USA), Inc., oświadcza, że Zarząd Spółki z dniem 18 czerwca 2026 r. powołał na tymczasowe stanowisko Prezesa Zarządu (CEO) spółki Pilecki Institute (USA), Inc. Jacka Fairweathera. Jego zadaniem będzie rozszerzenie strategii programowej związanej z misją statutową oddziału IP w Nowym Jorku.
- Hanna Radziejowska w „Die Welt”: „nowa polityka pamięci wymaga nowej Ostpolitik"
Aktualności
Hanna Radziejowska w „Die Welt”: „nowa polityka pamięci wymaga nowej Ostpolitik"
Hanna Radziejowska udzieliła wywiadu pt. „Der deutsche Blick nach Osten ist voller Erinnerungslücken” [tłum. „Niemieckie spojrzenie na Wschód jest pełne białych plam”] dla niemieckiego dziennika „Die Welt”. W rozmowie z Philippem Fritzem tłumaczy, dlaczego w Niemczech dochodzi dziś do prawdziwego przełomu w myśleniu o historii – i co ma z tym wspólnego Rosja.
- Swiatłana Cichanouska w Instytucie Pileckiego w Warszawie
Aktualności
Swiatłana Cichanouska w Instytucie Pileckiego w Warszawie
19 czerwca w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego odbyło się spotkanie dyrekcji Instytutu, w składzie p.o. dyrektora, Karol Madaj, p.o. zastępcy dyrektora ds. naukowych, Krystian Wiciarz oraz zastępca dyrektora ds. historii w przestrzeni publicznej, Łukasz Mieszkowski, z oficjalną delegacją białoruskiej opozycji demokratycznej na uchodźstwie pod przewodnictwem Swiatłany Cichanouskiej.