Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów - Instytut Pileckiego
20.04.2026 (PN)
Akcja „Przypnij guzik pamięci” | Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
W związku z 86. rocznicą Zbrodni Katyńskiej Instytut Pileckiego wziął udział w kolejnej odsłonie ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940”.
Przypnij guzik
Symbolem kampanii jest przypinka – replika guzika z munduru wojskowego, nawiązująca do wiersza Zbigniewa Herberta „Guziki”. To znak pamięci o ofiarach zbrodni oraz wyraz sprzeciwu wobec fałszowania jednej z najtragiczniejszych kart polskiej historii. Symbolicznym przypinkom towarzyszą plakietki z sylwetkami dwudziestu ofiar zbrodni katyńskiej.
Obok Instytutu Pileckiego w akcję zaangażowały się Narodowe Centrum Kultury, Muzeum Katyńskie, Instytut Pamięci Narodowej a także Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz Biblioteka Publiczna dzielnicy Wola.
Warszawa, Berlin, Nowy Jork, Augustów
Za pośrednictwem zagranicznych oddziałów Instytutu Pileckiego pamiątkowe przypinki trafiły m.in. do przechodniów na ulicach w Berlina i Nowego Jorku.
– Brat mojego ojca zginął w Katyniu, dlatego ta inicjatywa jest dla mnie tak ważna. Jestem wzruszona, że mogę przypomnieć i opowiedzieć historię mojego wujka – mówiła mieszkanka Greenpointu, Zofia Zeleska-Bobrowski.
W Warszawie przypinki rozdawano m. in. przed Galerią Instytutu Pileckiego przy Krakowskim Przedmieściu, w siedzibie IP przy ul. Siennej. Akcja dotarła także do Powstańców Warszawskich.
– Każdy Polak powinien o tym wiedzieć. To jest podstawowa rzecz – podkreślał Zbigniew Daab, pseudonim konspiracyjny „Polek”, w czasie Powstania „Kapiszon”.
W Polsce przypinki były dostępne we wszystkich placówkach Instytutu Pileckiego: w Domu Pamięci Obławy Augustowskiej, siedzibie przy ul. Siennej oraz w galerii w Domu Bez Kantów w Warszawie. Pamiątkowe guziki trafiły także do uczestników międzynarodowego Rajdu Pieszego Pojezierze Augustowskie ’26, odwiedzających Muzeum Dom Rodziny Pileckich oraz finalistów Turnieju Debat Oksfordzkich „Odzyskani Bohaterowie”. Rozdawano je również we wszystkich filiach Biblioteki Publicznej na warszawskiej Woli.
Warsztaty „Śledztwo katyńskie”
W ramach kampanii Instytut Pileckiego zorganizował warsztaty dla uczniów klas VII i VIII z trzech szkół w Raszynie i Sękocinie oraz Augustowie, obejmujące łącznie około czterdzieści klas.
Zajęcia miały formę „śledztwa”: uczestnicy, pracując w małych zespołach, analizowali dokumenty dotyczące zbrodni katyńskiej, łączyli fakty i formułowali własne wnioski.
Pokazy filmowe i dyskusja
W weekend 10–11 kwietnia w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego wyświetlono filmy poświęcone zbrodni katyńskiej: „Katyń” w reż. Andrzeja Wajdy oraz „Gdzie rosną poziomki” (reż. Anna Ferens).
Po projekcji filmu Anny Ferens odbyła się debata pt. „Mam nadzieję na rychły do Was powrót” z udziałem ekspertów zajmujących się Zbrodnią Katyńską i archiwistyką: dr Dominiki Siemińskiej (IPN), dr Bartłomieja Bydonia (Muzeum Katyńskie) oraz prof. Anny Drążkowskiej (Instytut Archeologii UMK).
Uczestnicy spotkania opowiadali, jak odnajdywane artefakty, dokumenty i osobiste przedmioty ofiar pomagają przybliżać prawdę o zbrodni.
Dodatkowo Karol Kalinowski z Instytutu Pileckiego zaprezentował również cyfrowe zasoby archiwalne związane z Katyniem. Dyskusję poprowadził dr Jerzy Rohoziński.
Zbrodnia Katyńska
Wiosną 1940 roku, na mocy decyzji najwyższych władz Związku Sowieckiego, zamordowano ponad 22 tysiące obywateli Polski. Wśród ofiar byli oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, rezerwiści, a także przedstawiciele inteligencji – lekarze, nauczyciele, prawnicy, urzędnicy i naukowcy.
Masowe groby odkryto w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni. W okresie PRL prawda o tej zbrodni była zakazana. Choć ZSRR przyznał się do niej w 1990 roku, współcześnie Rosja ponownie rozpowszechnia tzw. kłamstwo katyńskie. Sprawcy tej zbrodni do dziś nie zostali osądzeni na forum międzynarodowym.
Zobacz także
- Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Aktualności
Zapraszamy do udziału w 2. edycji projektu „Pamięć miejsca, miejsca pamięci”
Ruszył nabór do drugiej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjno-historycznego Instytutu Pileckiego.
- Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
Aktualności
Zeznania z procesu Adama Humera | Nowa kolekcja relacji o zbrodniach komunistycznych na 10-lecie portalu ZapisyTerroru.pl
– To dla Instytutu Pileckiego niezwykle ważny moment. Badając totalitaryzmy, dokumentujemy również zbrodnie popełnione w okresie stalinowskim – podkreślał prof. Andrzej Zawistowski podczas spotkania poświęconego prezentacji nowej kolekcji w internetowej bazie świadectw Instytutu Pileckiego ZapisyTerroru.pl.
- 86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
Aktualności
86. rocznica zamknięcia granic getta warszawskiego – uroczystość przy ul. Siennej
16 listopada 2026 roku przy zachowanym fragmencie muru getta na terenie XII Liceum Ogólnokształcącego im. Henryka Sienkiewicza (ul. Sienna 53 w Warszawie) odbyła się ceremonia upamiętniająca 86. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego. W wydarzeniu wziął udział dyrektor Instytutu Pileckiego Karol Madaj.
- Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
Aktualności
Liderzy Polonii 2026 w Instytucie Pileckiego - edukacja historyczna i ochrona dziedzictwa
12 listopada 2026 roku w warszawskiej siedzibie Instytutu Pileckiego przy ul. Siennej odbyła się wizyta studyjna uczestników projektu „Liderzy Polonii 2026”. Blisko 40 działaczy i przedstawicieli organizacji polonijnych z całego świata poznało nasze narzędzia dokumentowania historii XX wieku oraz dobre praktyki w zakresie edukacji historycznej.
- Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
Aktualności
Instytut Pileckiego na festiwalu „Wspólna Niepodległa” 2026 – relacja i wyniki symulacji wyborów z 1919 roku
11 listopada 2026 roku Instytut Pileckiego uczestniczył jako partner w festiwalu „Wspólna Niepodległa” w Warszawie, organizowanym przez Muzeum Historii Polski z okazji Narodowego Święta Niepodległości. Odwiedzający Cytadelę Warszawską oraz Krakowskie Przedmieście wzięli udział w grze terenowej, pokazach rekonstrukcji historycznej Armii Ochotniczej z 1920 roku, seansach filmowych, badaniach archiwalnych w bazie „Zapisy Terroru” oraz symulacji wyborów do Sejmu Ustawodawczego z 1919 roku, w której zwyciężyła Irena Kosmowska (52 głosy).
- Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
Aktualności
Pierwsze kobiety w Sejmie. Wybory na festiwalu Wspólna Niepodległa
W 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości w Galerii Instytutu w Domu Bez Kantów Instytut Pileckiego zorganizował niezwykłe wybory.
- Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
Aktualności
Debata wokół monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”
4 listopada w Instytucie Pileckiego odbyła się debata towarzysząca premierze dwutomowej monografii „Głuchoniemcy w historii i kulturze Karpat”, opublikowanej we wrześniu 2026 r. nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego.
- Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
Aktualności
Niemieccy edukatorzy w Warszawie. Za nami „Public History Lab 2026”
W dniach 26–30 października 2026 roku w ramach „Public History Lab 2026” grupa nauczycieli, edukatorów, studentów i doktorantów z Niemiec poznawała w Warszawie polską perspektywę na wydarzenia II wojny światowej.
- Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
Aktualności
Sylwetki nagrodzonych medalem „Virtus et Fraternitas” na wystawie przed galerią Kordegarda w Warszawie
29 października 2026 roku na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie odbyło się uroczyste otwarcie plenerowej ekspozycji „Odznaczeni Medalem Virtus et Fraternitas 2026”. Wydarzenie przypomina postaci tegorocznych laureatów Medalu – osób, które w najciemniejszych momentach XX wieku wykazały się wyjątkową odwagą, solidarnością i człowieczeństwem, niosąc ratunek polskim obywatelom.
- Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Aktualności
Medal „Virtus et Fraternitas” wręczony w Belwederze
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej odznaczył medalem „Virtus et Fraternitas” 18 osób z 7 krajów: Czech, Japonii, Norwegii, Nowej Zelandii, Ukrainy, Węgier i Polski.
- Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
Aktualności
Oblicze zbrodni. Życie i śmierć Romana Szuchewycza | dr. hab. Damian Markowski
W związku z niedawną decyzją Lwowskiej Rady Obwodowej o ogłoszeniu roku 2027 Rokiem Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), jej dowódcy Romana Szuchewycza oraz działacza Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) Ołeha Olżycza, publikujemy artykuł dr. hab. Damiana Markowskiego, profesora Instytutu Pileckiego, przypominający kluczowe fakty z życia i działalności dowódcy UPA.
- The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Aktualności
The Second International Congress of the Pilecki Institute: A recap
Congress “Embracing the New, Preserving the Old: Studying Fascism, Communism, and Totalitarianism in the 2020s” took place on October 14 and 15, 2026 – two packed days of stimulating papers, keynote events, debates and discussions.