Centrum Dokumentowania Zbrodni Rosyjskich w Ukrainie im. Rafała Lemkina - Instytut Pileckiego
Centrum Dokumentowania Zbrodni Rosyjskich w Ukrainie im. Rafała Lemkina (w skrócie: Centrum Lemkina) powstało w 2022 r., bezpośrednio po wybuchu pełnoskalowej agresji Rosji przeciw Ukrainie. Misją Centrum jest dążenie, aby świat nie zapomniał o wojnie w Ukrainie i rozliczył zbrodnie wojsk rosyjskich popełnione na cywilach. Osoby związane z Centrum zbierały relacje uciekinierów z terenów ogarniętych wojną dokumentując zbrodnie wojsk rosyjskich. Kadra Centrum Lemkina opracowuje te relacje, anonimizuje i stopniowo udostępnia (więcej). Stopniowo opracowywane są tematyczne raporty przedstawiające wybrane kategorie przestępstw popełnianych przez armię rosyjską na ludności cywilnej Ukrainy. Są one tłumaczone na język ukraiński, angielski i niemiecki. Bo to historie, jakie powierzają nam świadkowie rosyjskiej agresji, są – dosłownie i w przenośni – treścią pracy Centrum i przedmiotem nadzwyczajnej troski.
Laboratorium Lemkina – Instytut Pileckiego i Centrum Mieroszewskiego podpisały porozumienie o współpracy
Projekt „Laboratorium Lemkina” to wspólna inicjatywa obu Instytucji określająca warunki i zakres ich zaangażowania w w odniesieniu do wzajemnego udostępniania zbiorów świadectw zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni ludobójstwa popełnianych przez państwo rosyjskie w przeszłości i obecnie, a także organizacji i realizacji innych wydarzeń związanych z projektem.
Podpisanie porozumienia o współpracy pomiędzy instytucjami umożliwi nie tylko kontynuację obecnie prowadzonych prac archiwizacyjnych związanych z projektem Centrum Lemkina ale również poszerzy zakres działań naukowych.
Projekt „Laboratorium Lemkina” wpisuje się w statutową działalność obu instytucji. W przypadku Instytutu Pileckiego (zgodnie z ustawą z dnia 9 listopada 2017 r. o Instytucie Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego) dotyczy ona inicjowania, podejmowania i wspierania działań mających na celu m.in.: prowadzenie badań w zakresie nauk historycznych oraz badań interdyscyplinarnych z wykorzystaniem narzędzi pokrewnych nauk humanistycznych i społecznych, a w szczególności badania, dokumentowania i poszerzania wiedzy na temat totalitaryzmów oraz zbrodni nazistowskich i komunistycznych w XX wieku.
Celem Centrum Mieroszewskiego (zgodnie z ustawą z dnia 25 marca 2011 r. o Centrum Dialogu im. Juliusza Mieroszewskiego) jest inicjowanie i wspieranie działań na rzecz dialogu i porozumienia w relacjach Polaków z narodami Europy Wschodniej. Do zadań Centrum należy prowadzenie badań naukowych i działalności wydawniczej, upowszechnianie wiedzy o sytuacji politycznej, historii i kulturze regionu, a także działalność edukacyjna, przeciwdziałanie dezinformacji oraz organizacja wydarzeń eksperckich i programów stypendialnych.
Na mocy podpisanego porozumienia strony będą podejmować wspólne działania – w ramach swoich ustawowych kompetencji – dotyczące współpracy w obszarze badań nad zagadnieniami związanymi z naruszeniami prawa międzynarodowego w Europie Środkowej i Wschodniej oraz ich konsekwencjami, w tym zwłaszcza nad zbrodniami wojennymi, zbrodniami przeciwko ludzkości i zbrodniami ludobójstwa popełnianymi przez państwo rosyjskie w przeszłości i obecnie. Zajmą się również upowszechnianiem wiedzy na ten temat w Polsce i poza jej granicami.
Projekt „Laboratorium Lemkina” będzie realizowany od 1 stycznia 2026 r.
