„Bezkarni”. O rozliczaniu zbrodni na polskiej inteligencji w RFN w „Tygodniku Powszechnym” - Instytut Pileckiego
13.04.2026 (PN)
„Bezkarni”. O rozliczaniu zbrodni na polskiej inteligencji w RFN w „Tygodniku Powszechnym”
– 60 lat temu w Niemczech Zachodnich skończył się kluczowy proces dotyczący zbrodni na polskiej inteligencji. Jak to było możliwe, że winni uniknęli odpowiedzialności? – pyta prof. Tomasz Chinciński na łamach Tygodnika Powszechnego.
W nr 16 „Tygodnika Powszechnego” (15 kwietnia) ukazał się artykuł dr hab. Tomasza Chincińskiego, prof. Instytutu Pileckiego, pt. Bezkarni, poświęcony procesowi Jacoba Lölgena i Horsta Eichlera przed sądem w Monachium, zakończonemu ich uniewinnieniem 1 kwietnia 1966 r., a więc 60 lat temu.
– Jacob Lölgen i Horst Eichler, obwinieni o udział w mordach na Polakach z Bydgoszczy i okolic jesienią 1939 r., usłyszeli wyrok 1 kwietnia 1966 r. Sąd w Monachium jednoznacznie i bez żadnych wątpliwości ocenił zbrodnie na polskiej inteligencji, w których obaj mieli udział – i mimo to ich uniewinnił.
Dziś to może wydać się sprzeczne: jak było możliwe, aby uznać skalę zbrodni i udział w niej obu oskarżonych, jednocześnie odmawiając ich ukarania? – pyta dalej autor, wskazując na paradoksy powojennych procesów rozliczeniowych w RFN.
Tekst przybliża jeden z kluczowych procesów dotyczących zbrodni na polskiej inteligencji jesienią 1939 r., stawiając pytanie o przyczyny uniewinnienia oskarżonych mimo jednoznacznego ustalenia faktu zbrodni. Autor pokazuje mechanizmy prawne i dowodowe, które doprowadziły do takiego rozstrzygnięcia, oraz zestawia proces monachijski z równoległym postępowaniem przed sądem w Mannheim, zakończonym wyrokami skazującymi.
Artykuł stanowi element upowszechniania wyników badań prowadzonych w ramach projektu „Zbrodnie (nie)osądzone. Organy ścigania i wymiar sprawiedliwości RFN wobec zbrodni niemieckich w Polsce (1939–1945)” (NPRH/F/SN/0038/2024/13). Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”.
Zobacz także
- How Can Individuals Claim Reparation for Wartime Violations? A Seminar at the Pilecki Institute
Aktualności naukowe
How Can Individuals Claim Reparation for Wartime Violations? A Seminar at the Pilecki Institute
On Friday, September 11, the Pilecki Institute hosted the seminar "Redressing Wartime Violations: How can individuals claim their right to reparation?" at its headquarters located at Sienna 82. The session analyzed structural mechanisms and legal frameworks for processing individual compensation regarding wartime violations.
- Dr Ceran o zbrodni pomorskiej 1939 roku w berlińskim Muzeum „Topografia Terroru”
Aktualności naukowe
Dr Ceran o zbrodni pomorskiej 1939 roku w berlińskim Muzeum „Topografia Terroru”
1 września, w 87. rocznicę niemieckiej agresji na Polskę, dr hab. Tomasz Ceran, pracownik naukowy Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego, wziął udział w konferencji poświęconej niemieckim zbrodniom masowym jesienią 1939 roku, w Muzeum i Centrum Dokumentacji „Topografia Terroru” w Berlinie.
- Ogłoszenie wyników naboru programu w „KONKURSIE NA UDZIAŁ W AKADEMII ĆWICZENIE NOWOCZESNOŚCI 2026”
Aktualności naukowe
Ogłoszenie wyników naboru programu w „KONKURSIE NA UDZIAŁ W AKADEMII ĆWICZENIE NOWOCZESNOŚCI 2026”
Aż 73 kandydatów zgłosiło się do udziału w szóstej Akademii Ćwiczenie Nowoczesności zatytułowanej Europa Środkowa i Wschodnia: (de)konstrukcja. Przemieszczenia, relacje, przemiany.” // „Central and Eastern Europe (de)constructed. Displacements, Relations, Transformations , która odbędzie się w Berlinie w dniach 07–11.09.2025.
- Wyniki naboru do Programu Stypendialnego na projekty naukowe „Provenance Research” w Oddziale Instytutu Pileckiego w Berlinie
Aktualności naukowe
Wyniki naboru do Programu Stypendialnego na projekty naukowe „Provenance Research” w Oddziale Instytutu Pileckiego w Berlinie
W dniu 7 lipca 2026 r. komisja stypendialna spotkała się w celu wyłonienia stypendystów ubiegających się o przyznanie stypendium w ramach naboru ogłoszonego 12 maja 2026 r. Przedmiotem konkursu były stypendia naukowe w wysokości 1800 EUR, przyznawane na okres 12 miesięcy.
- Nabór tekstów do IX tomu rocznika „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX”
Aktualności naukowe
Nabór tekstów do IX tomu rocznika „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX”
Redakcja Rocznika „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX” ogłasza nabór tekstów do kolejnego, specjalnego numeru czasopisma za lata 2025-2026. Zapraszamy badaczy różnych dyscyplin: historii, politologii, prawa oraz socjologii do nadsyłania artykułów naukowych, edycji materiałów źródłowych oraz recenzji zgodnych z profilem naszego czasopisma.
- Archiwiści Instytutu Pileckiego na kongresie w Kazachstanie
Aktualności naukowe
Archiwiści Instytutu Pileckiego na kongresie w Kazachstanie
W dniach 6–13 czerwca 2026 roku przedstawiciele Instytutu Pileckiego wzięli udział w III Międzynarodowym Kongresie Archiwistów „DIGITAL ARCHIVE - EXPO”, który odbył się w Astanie.
- „Bydgoska krwawa niedziela" w artykule prof. Tomasza Chincińskiego w „Dziejach Najnowszych”
Aktualności naukowe
„Bydgoska krwawa niedziela" w artykule prof. Tomasza Chincińskiego w „Dziejach Najnowszych”
W najnowszym numerze „Dziejów Najnowszych” (2026, nr 1) ukazał się artykuł prof. Tomasza Chincińskiego pt. „Wypadki w Bydgoszczy 3 września 1939 roku w relacji starosty Juliana Suskiego (1940)”.
- Ogłoszenia o konkursach w ramach programu „Ćwiczenie Nowoczesności 2026”
Aktualności naukowe
Ogłoszenia o konkursach w ramach programu „Ćwiczenie Nowoczesności 2026”
Termin składania wniosków został przedłużony do 19 lipca 2026 r.!
- Spotkanie zespołu badawczego projektu „Zbrodnie (nie)osądzone”
Aktualności naukowe
Spotkanie zespołu badawczego projektu „Zbrodnie (nie)osądzone”
11 czerwca w Instytucie Pileckiego spotkali się badacze uczestniczący w projekcie „Zbrodnie (nie)osądzone. Organy ścigania i wymiar sprawiedliwości Republiki Federalnej Niemiec wobec zbrodni niemieckich w Polsce (1939-1945)”.
- Prof. Markowski dla Zero.pl: Jedna decyzja wystarczyła, by odsłonić kruchy fundament polsko-ukraińskiego pojednania
Aktualności naukowe
Prof. Markowski dla Zero.pl: Jedna decyzja wystarczyła, by odsłonić kruchy fundament polsko-ukraińskiego pojednania
– Uhonorowanie UPA przez władze w Kijowie nie tylko wywołało polityczną burzę, ale także przypomniało, że spór o historię nadal dzieli oba narody bardziej, niż mogłoby się wydawać – pisze prof. Damian Markowski z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego dla portalu Zero.pl.
- INFORMACJA o wynikach konkursu na stanowisko adiunkta/adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych
Aktualności naukowe
INFORMACJA o wynikach konkursu na stanowisko adiunkta/adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych
INFORMACJA o wynikach konkursu na stanowisko adiunkta/adiunktki w dziedzinie nauk humanistycznych w Zakładzie badań nad nazizmem i okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej w Instytucie Solidarności i Męstwa imienia Witolda Pileckiego.
- Dr Agnieszka Witkowska-Krych laureatką Nagrody Korczaka!
Aktualności naukowe
Dr Agnieszka Witkowska-Krych laureatką Nagrody Korczaka!
Badaczka z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami została odznaczona Nagrodą Specjalną za swoją działalność naukową, w tym za książkę „Dziecko wobec Zagłady. Instytucjonalna opieka nad sierotami w getcie warszawskim”.