Inauguracja projektu „Niemi świadkowie” | Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów - Instytut Pileckiego

W ramach obchodów Narodowego Dnia Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką w środę, 25 marca o godz. 12.00 w Galerii Instytutu Pileckiego w warszawskim Domu Bez Kantów odbędzie się inauguracja projektu „Niemi świadkowie”. Inicjatywa przewiduje cykliczną prezentację wybranych pamiątkowych przedmiotów związanych z projektami prowadzonymi w Instytucie Pileckiego.

– W trakcie przygotowań do upamiętnień w programie „Zawołani po Imieniu” do Instytutu trafiają pamiątki związane z bohaterami przywracanych historii – mówi Marcin Urbanek, kierownik Działu Upamiętnień w Instytucie Pileckiego. – Są to dary Rodzin, wypożyczenia, a czasem przedmioty nabyte przez Instytut. Ideą cyklu „Niemi świadkowie” jest przedstawienie tych zbiorów szerokiej publiczności, zwrócenie uwagi na bardzo osobisty wymiar historii, z którymi Instytut pracuje.

Podczas wydarzenia zaprezentowane zostaną przedmioty, które należały do „Zawołanych po Imieniu” – osób zamordowanych przez Niemców za niesienie pomocy swoim żydowskim sąsiadom podczas II wojny światowej. 

To m.in. pamiątki po Józefie Ulmie z Markowej, a także po Mateuszu i Wiktorii Stawarskich – bohaterach najnowszego upamiętnienia, które Instytut Pileckiego organizuje w Sieniawie we wtorek 24 marca. O historii zabytków oraz losach ich właścicieli opowie Kamil Kopera, historyk z Działu Upamiętnień Instytutu Pileckiego.

25 marca | Galeria Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów, ul. Krakowskie Przedmieście 11 | godz. 12.00 | wstęp wolny

__________________________________________

Ekspozycja:

Cegła z domu rodzinnego Józefa Ulmy
Obiekt pochodzi z fundamentów domu w którym urodził się, wychował i mieszkał Józef Ulma. Dom rodzinny Ulmów znajduje się w centrum Markowej, kilkadziesiąt metrów dalej znajdował się dom rodziny Goldmanów, których życie Józef i Wiktoria Ulmowie starali się uratować.

Książka z biblioteki Józefa Ulmy
Obiekt pochodzi z księgozbioru Józefa Ulmy, który w swoim domu prowadził bibliotekę Koła Młodzieży w Markowej liczącą ponad 350 pozycji. 

Różaniec Mateusza Bronisława Stawarskiego
Mateusz Bronisław Stawarski został zamordowany w lesie Głażyna koło Sieniawy w grudniu 1942 r. za pomoc żydowskiej rodzinie Singerów. Stawarski otrzymał różaniec od rodziny, kiedy przebywał w areszcie i miał go przy sobie w chwili egzekucji. To dzięki niemu ciało Mateusza Stawarskiego zostało rozpoznane podczas powojennej ekshumacji. 

List Mateusza Bronisława Stawarskiego przemycony z aresztu
Odręcznie pisany list pożegnalny Stawarskiego. Powstał po jego aresztowaniu – około 22 grudnia 1942 r. Jest ostatnim świadectwem życia autora. 

Ekspozycję będzie można oglądać do końca kwietnia w godzinach otwarcia Galerii DBK:
wtorek–niedziela: 10:00–18:00 | czwartek: 11:00–19:00

___________________________________________

O projekcie „Niemi świadkowie”:

Projekt „Niemi świadkowie" przewiduje cykliczną prezentację wybranych przedmiotów zabytkowych – materialnych śladów historii osób i wydarzeń ważnych dla misji Instytutu Pileckiego. 

Autentyczne artefakty, eksponowane w specjalnej gablocie w Galerii DBK, stanowią uzupełnienie narracji historycznej i narzędzie budowania świadomości oraz wrażliwości historycznej. Ekspozycja będzie regularnie zmieniana, przybliżając szerokiej publiczności indywidualne historie – często pomijane w głównym nurcie pamięci zbiorowej.

___________________________________________

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką został ustanowiony w rocznicę zamordowania przez Niemców w Markowej 24 marca 1944 r. rodziny Ulmów oraz ukrywanej przez nich żydowskiej rodziny Goldmanów.

Dzień ten jest szczególnym momentem refleksji nad jednym z najbardziej dramatycznych rozdziałów historii XX wieku. Upamiętnia on tych, którzy w warunkach terroru niemieckiego, narażając życie własne i swoich rodzin, zdecydowali się pomóc prześladowanym Żydom, skazanym przez Niemców na całkowitą eksterminację. Pamięć o tych ludziach pozostaje ważnym elementem misji Instytutu Pileckiego, który prowadzi badania nad doświadczeniem okupacji niemieckiej w Europie Środkowo-Wschodniej, dokumentuje losy ofiar totalitaryzmów oraz przywraca pamięć o tych, którzy w obliczu zbrodniczych systemów potrafili zachować człowieczeństwo. Program „Zawołani po imieniu” jest jednym z przykładów tej działalności: przywraca on pamięć o Polakach zamordowanych przez Niemców za pomoc udzielaną Żydom.