Call for Papers | Tradycje badawcze i nowe ujęcia: studia nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku (14-15 października 2026) - Instytut Pileckiego

Zapraszamy historyków, politologów, socjologów, badaczy kultury i mediów, a także innych chętnych do podjęcia refleksji nad metodami, studiami przypadków i wytwarzaniem wiedzy w ramach badań nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku

Call for Papers: Tradycje badawcze i nowe ujęcia: studia nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem w latach 20. XXI wieku

14-15 października 2026, Instytut Pileckiego, Sienna 82, Warszawa

Naszą intencją jest interdyscyplinarna debata nad tym, jak  przeszłość i współczesność faszyzmu, komunizmu i totalitaryzmu nadal kształtują działania naukowe, polityczne i kulturalne w krajach Europy Środkowo-Wschodniej i poza nią.

Ponad trzydzieści lat po zakończeniu zimnej wojny te same kategorie, które porządkowały nasze rozumienie XX wieku, są reaktywowane, rewidowane, a także  (na nowo) podważane. W dobie dezinformacji, transformacji cyfrowej, niepokojów geopolitycznych i neoimperializmu trudne dziedzictwo faszyzmu i komunizmu raz jeszcze stało się głównym przedmiotem debaty publicznej i naukowej wykraczającej poza region Europy Środkowo-Wschodniej. Podczas konferencji chcemy zastanowić się, jak wspomniane ramy koncepcyjne – i prowadzone w ich obrębie badania naukowe – są obecnie na nowo definiowane, przywracane lub odrzucane.

Zachęcamy uczestników do zwrócenia uwagi na liczne czynniki – intelektualne, technologiczne, społeczno-kulturowe i metodologiczne – które w tym kontekście nadają nowy kształt badaniom historycznym i pojmowaniu przeszłości. Można tu wymienić postępującą cyfryzację archiwów, rosnące znaczenie sztucznej inteligencji dla analizy historycznej, a także pojawienie się dyskursu postkolonialnego i innych koncepcji krytycznych. Niemniej jednak powyższe trendy współistnieją i zazębiają się z dłuższymi tradycjami badań nad faszyzmem, komunizmem i totalitaryzmem. Tym samym zapraszamy uczestników Kongresu do namysłu nad tym, w jaki sposób klasyczne metody naukowe - takie jak kwerenda archiwalna, podejście filologiczne, krytyka źródła, teoria krytyczna czy historia intelektualna - nadal pozostają nieodzowne w 2026 r., i w jaki sposób mogą współistnieć, a nawet twórczo współgrać z nowymi ujęciami metodologicznymi. Choć koncentrujemy się na wieku XX, jesteśmy także otwarci na propozycje łączące badania historyczne z wyzwaniami współczesności.

Zapraszamy do zgłaszania referatów, które oferują nowe spojrzenie na tematy totalitaryzmu, faszyzmu i komunizmu jako zjawisk i konceptów intelektualnych, kulturowych, politycznych i metodologicznych. Zakres tematyczny obejmuje m.in.:

• studia przypadku poświęcone konkretnym wydarzeniom, zjawiskom i procesom związanym z totalitaryzmem, zarówno w przeszłości jak i współcześnie;
• historie wiedzy, ekspertyzy i wymiany naukowej w Europie Środkowo-Wschodniej w XX wieku,
• nowe podejścia do pojęć totalitaryzmu, faszyzmu i komunizmu,
• archiwa cyfrowe, datafikacja i przemiany w zakresie uprawiania historii,
• sztuczna inteligencja, automatyzacja i epistemologia historii cyfrowej,
• aktualność tradycyjnych metod naukowych w erze cyfrowej,
• propaganda, dezinformacja i cenzura,
• refleksje na temat neoimperializmu i (post)kolonializmu, konfliktów i geopolityki.

Zapraszamy do nadsyłania zgłoszeń zarówno indywidualnych referatów jak i  całych sesji lub paneli dyskusyjnych. Więcej szczegółów poniżej.

Ważne terminy

• 12 marca 2026 r. – początek przyjmowania zgłoszeń
• 15 maja – koniec przyjmowania zgłoszeń
• 5 czerwca – informacja o zakwalifikowaniu do udziału w konferencji
• 14-15 października – konferencja w siedzibie Instytutu Pileckiego, ul. Sienna 82, Warszawa

Ważne informacje

Językiem konferencji jest język angielski.

Konferencja ma charakter stacjonarny. Przewidujemy możliwość udziału zdalnego dla uczestników, którzy nie będą mogli podjąć podróży z powodu działań wojennych lub innych wyjątkowych okoliczności.

Wytyczne dotyczące zgłoszeń

Pojedyncza sesja będzie trwała 90 minut i składała się z trzech wystąpień po 20 minut lub czterech wystąpień po 15 minut. Przyjmujemy zarówno zgłoszenia całych sesji i paneli dyskusyjnych, jak i pojedynczych referatów. Zgłoszenia dotyczące sesji i paneli dyskusyjnych powinny obejmować także moderatora. W przypadku problemów ze wskazaniem moderatora oferujemy pomoc w tym zakresie.

Organizatorzy ułożą sesje z tematami referatów pochodzącymi ze zgłoszeń indywidualnych uczestników i zapewnią im moderatorów. Wszyscy uczestnicy danej sesji otrzymają kontakt do siebie nawzajem i do moderatora z odpowiednim wyprzedzeniem.

Każdy uczestnik może wygłosić tylko jeden referat, ale dodatkowo może pełnić funkcję moderatora innej sesji.

Planujemy wydanie publikacji pokonferencyjnej za zgodą autorów. Więcej informacji podamy bliżej daty kongresu.

Zgłoszenia prosimy wysyłać pocztą elektroniczną na adres conference2026@instytutpileckiego.pl do 15 maja:

• zgłoszenia pojedynczych referatów powinny zawierać tytuł wystąpienia, abstrakt o objętości około 250 słów i notę biograficzną o objętości maksymalnie 100 słów;
• zgłoszenia sesji powinny zawierać 3-4 abstrakty (po 250 słów) i noty biograficzne (po 100 słów) zebrane w jednym dokumencie. Moderator powinien być wskazany na pierwszej stronie zgłoszenia;
• zgłoszenia paneli dyskusyjnych powinny zawierać ogólny abstrakt o objętości 250 słów i noty biograficzne 3-4 uczestników zebrane w jednym dokumencie. Moderator powinien być wskazany na pierwszej stronie zgłoszenia;
• prosimy o przesyłanie dokumentów w formacie .docx lub .pdf na adres: conference2026@instytutpileckiego.pl