Adres e-mail: p.sasanka@instytutpileckiego.pl 

ORCID: https://orcid.org/0000-0002-2490-7147 
ResearchGate: https://www.researchgate.net/profile/Pawel-Sasanka 

Biogram

Absolwent studiów historycznych w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (2000), doktor nauk humanistycznych w zakresie historii w Instytucie Historii Polskiej Akademii Nauk (2006). Od 2025 r. adiunkt w Ośrodku Badań nad Totalitaryzmami w Instytucie Pileckiego. W latach 2001-2024 pracował w Instytucie Pamięci Narodowej, w którym przez lata godził pracę naukową z pracą wystawiennika i edukatora. Pierwsze doświadczenia zawodowe zdobywał w Centrum Informacyjnym Rządu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (1997-2000).

 Jest autorem pierwszego całościowego opracowania kryzysu z Czerwca 1976 r., obecnie pracuje nad książką na temat odwilży, przełomu 1956 r. i popaździernikowej normalizacji w Polsce na tle Europy Środkowo-Wschodniej, ukazującą proces ewolucji systemu PRL od totalitaryzmu do posttotalitaryzmu/autorytaryzmu. W latach 2013-2017 był koordynatorem Centralnego Projektu Badawczego Władze PRL wobec kryzysów społecznych i opozycji demokratycznej 1956-1976. Oprócz prac naukowych jest autorem licznych artykułów popularnonaukowych, albumów i wystaw prezentowanych w Polsce i zagranicą. 

Zainteresowania badawcze/naukowe

• historia Polski i Europy Środkowo-Wschodniej po II wojnie światowej;
• kryzysy społeczno-polityczne PRL;
• historii polityczna i społeczna

Nagrody i odznaczenia

• nagroda prezesa IPN (2006);
• nagroda prezesa IPN (2010)

Wybrane publikacje

Artykuły naukowe i recenzyjne

• Sasanka P. [rec.] Bartłomiej Kapica, Władysław Bieńkowski. Biografia polityczna, Warszawa 2022, ss. 500, „Kwartalnik Historyczny” 2024, nr. 2, s. 402–408. 
• Sasanka P. Rewolucja odgórna? Kopalnia milionów, czyli historia sojuszu tygodnika „Po Prostu” z aparatczykami z Zakładów Wytwórczych Lamp Elektrycznych im. Róży Luksemburg w Warszawie w 1956 roku, „Dzieje Najnowsze” 2024, nr 1, s.  129–152.
• Sasanka P. Społeczny portret załogi Fabryki Samochodów Osobowych na Żeraniu w 1956 r. na tle środowiska robotniczego, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych” 2022, t. LXXXIV, s. 209–229.
• Sasanka P. „Czy pójdziemy drogą jugosłowiańską?” Fascynacja jugosłowiańskim modelem ustrojowym i narodziny idei rad robotniczych w Polsce w 1956 r., „Przegląd Historyczny” 2021, nr 3, s. 697–732.
• Sasanka P. Odwilż w Fabryce. Warszawscy robotnicy i struktury Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w przemyśle w czasie kryzysu 1955–1957, „Polska 1944/45–1989” 2021, t. 19, s. 57–112.
• Sasanka P. Czerwiec ’76 w Płocku [w:] Dzieje Płocka, t. 3, Historia miasta w latach 1945-2020, red. G. Gołębiewski i T. Piekarski, Płock 2020, s. 137–162.
• Sasanka P. Június és október között. Az 1956-os fordulat Lengyelországban, Between June and October. The 1956 Turnaround remembrance in Poland [w:] Visegrád – közös emlékezet? 1956 – 1968 – 1981, Szerkesztette Kiss Gy. Csaba Mészáros Andor, Esztergom, 2020, s. 13–22
• Sasanka P. [rec.], J. Szumski, Rozliczenia z ekipą Gierka 1980–1984, „Kwartalnik Historyczny” 2019, nr. 4, s. 846–849. 
• Sasanka P. [artykuł recenzyjny] On the ‘Inter-October Revolution’ (1956–1957): The History of a Radical Social Change in Poland as Viewed by Jerzy Kochanowski, “Kwartalnik Historyczny” 2019, no. 3 [English Edition], s. 97–117.
• Sasanka P. Historia walki na dwa fronty. Władza – prasa – dziennikarze 1953-1955/56, „Polska 1944/45–1989. Studia i materiały” 2018, t. 16, s. 85–137.
• Sasanka P. Poznański Czerwiec i rok 1956 – historia i pamięć po sześćdziesięciu latach, „Poznańskie Studia Polonistyczne”, Seria Literacka 2016, nr 29 (49), s. 41–55
• Sasanka P. Polacy ’57 – krajobraz po Październiku w świetle 120 tysięcy listów do Polskiego Radia, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2016, nr 2, s. 530–573.
• Sasanka P. [art. rec. ] O „czlowieku z węgla” krytycznie, „Polska 1944/45-1989. Studia i Materiały”, t. 13, 2015, s. 261–266.
• Sasanka P. W Wiśle ich nie potopimy. Odprawa w Departamencie III MSW na temat zwalczania KOR, oprac. P. Sasanka, A. Friszke, „Więź” 2007, nr 3, s. 89–108.
• Sasanka P. [rec.], Konflikt pamięci. Narracje radomskiego Czerwca 1976, War-zawa 2004), „Pamięć i Sprawiedliwość” 2005, nr 1, s. 404–410.

Monografie

• Sasanka P. Czerwiec 1976. Geneza, przebieg, konsekwencje, Warszawa 2006. 
• Sasanka P., Pawłowicz J. Czerwiec 1976 w Płocku i województwie płockim, Toruń 2003.

Rozdziały w monografiach

• Sasanka P. Przegląd opracowań i edycji źródłowych dotyczących roli Warszawy w kryzysie politycznym 1955-1957 [w:] Warszawa grodem, miastem, stolicą. Diagnozy stanu badań, red. nauk. B. Kaliski, Warszawa 2025, s. 201-224.
• Sasanka P. Strajki, manifestacje i zajścia uliczne w Polsce w latach 1956–1957 – spojrzenie syntetyczne [w:] Strajki, manifestacje i zajścia uliczne w PRL i bloku wschodnim, red. J. Kufel, K. Knoch, Gdańsk 2022, s. 57–90.
• Sasanka P. Czerwiec ’76 w Płocku [w:] Dzieje Płocka, t. 3, Historia miasta w latach 1945-2020, red. G. Gołębiewski i T. Piekarski, Płock 2020, s. 137–162.
• Sasanka P. Június és október között. Az 1956-os fordulat Lengyelországban | Between June and October. The 1956 Turnaround remembrance in Poland [w:] Visegrád – közös emlékezet? 1956 – 1968 – 1981, Szerkesztette Kiss Gy. Csaba Mészáros Andor, Esztergom, 2020, s. 13–22
• Sasanka P. Władza – prasa – dziennikarze między XX zjazdem KPZR a Październikiem 1956 r. [w:] Nie tylko „Po Prostu”. Prasa w dobie odwilży (1955–1958), red. M. Przeperski, P. Sasanka, Warszawa 2019, s. 34-97.
• Sasanka P.  Przyjaciel Moczara i Gierka. Franciszka Szlachcica droga do władzy [w:] Yesterday. Studia z historii najnowszej. Księga dedykowana prof. Jerzemu Eislerowi w 65. rocznicę urodzin, pod red. J. Olaszek, A. Dudek, Ł. Kamiński, K. Kosiński, M. Przeperski, K. Rokicki, P. Sasanka, R. Spałek, S. Stępień, Warszawa 2017, s. 784–822.
• Sasanka P. Czerwiec 1976 – kryzys do uniknięcia? Refleksja na temat (nie) wyciagania wniosków z przeszłości i siły uwarunkowań systemowych [w:] PRL na pochylni (1975–1980), red. Marcin Bukała, Dariusz Iwaneczko, Rzeszów 2017, s. 71–83.
• Sasanka P. From the Defection of Józef Światło to Moczar’s Ministry of Internal Affairs – Polish Security Apparatus: Collapse and Restoration, 1954–1964 [w:] Continuities – Discontinuities. Secret Services after Stalin’s Death in Communist Central and Eastern Europe, ed. György Gyarmati, Mária Palasik, Budapest 2017, s. 61–81.
• Sasanka P. Polska Gierka – dekada przerwana czy zmarnowana? [w:] PRL od grudnia 70 do czerwca 89. Polski wiek XX, t. 4, pod red. K. Persak, M. Machcewicz, Bellona i Muzeum Historii Polski, Warszawa 2011, s. 7–34.
• Sasanka P. Reakcje społeczne na zamknięcie tygodnika „Po prostu”. [w:] Warszawa miasto w opresji, red. K. Krajewski, M. Pietrzak-Merta, Warszawa 2010.
• Sasanka P. Czerwiec 1976 w Ursusie – przebieg wydarzeń [w:] Czerwiec 1976 w Ursusie, Warszawa 2006.

Redakcja naukowa

• Sasanka P., Przeperski M. (red.). Nie tylko „Po prostu”. Prasa w dobie odwilży (1955–1958), Warszawa 2019
• Yesterday. Studia z historii najnowszej. Księga dedykowana prof. Jerzemu Eislerowi w 65. rocznicę urodzin, Komitet redakcyjny: Jan Olaszek, Antoni Dudek, Łukasz Kamiński, Krzysztof Kosiński, Michał Przeperski, Konrad Rokicki, Paweł Sasanka, Robert Spałek, Sławomir Stępień, IPN, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 2017, 1038 s., ISBN 978-83-8098-132-4 
• Sasanka P. (red.). Czerwiec 1976. Spory i refleksje po 25 latach. (red. wraz z R. Spałkiem) Warszawa 2003.

Prace popularne, albumy

• Sasanka P., Stępień S.; Brzostowska A., Giebułtowski J. (transl.). The Cold War. A short history of a World Divided,  Warsaw 2015, s. 364.
• Sasanka P., Stępień S. , Gleb T.  Fotografie bez cenzury 1976–1989. Nieoficjalny portret PRL, Warszawa 2014.
• Sasanka P., Stępień S. Zimna wojna. Krótka historia podzielonego świata, Warszawa 2013
• Sasanka P. Dudek, J. Eisler, A. Friszke, A. Paczkowski, P. Sasanka, Drogi do wolności. Drogi do wspólnej Europy 1945-2007, po red. J. Eislera, Warszawa 2008.  
• Sasanka P. Grudzień ’70 – pamiętamy, J. Eisler, P. Sasanka, red. A. Friszke, Gdańsk 2007.
• Sasanka P., Stępień S. Czerwiec 1976. Radom, Ursus, Płock, Warszawa 2006, s. 162.

Udział w życiu naukowo-organizacyjnym

Członkostwo w gremiach naukowych

• członek rady redakcyjnej popularnonaukowego czasopisma „pamięć.pl” (w latach 2013-2016)

Zorganizowane wystawy

• Wystawa 1956. Polska –Węgry. Historia i Pamięć (wspólnie z Jánosem Tischlerem) (2016)
• Wystawa Zimna wojna. Krótka historia podzielonego świata (2010). Wystawa prezentowana m.in.: w Niemczech – w Handelslaben (we współpracy z Fundacją Miejsc Pamięci Landu Saksonia-Anhalt i Muzeum Podziału Niemiec w Marienborn), we współpracy z filiami BStU w Rostocku, Dreźnie, Cottbus, Marienborn (Muzeum Podziału Niemiec); w Rumunii (m.in. Memoriał – Miejsce Pamięci Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu w Syhocie Marmaroskim), Pałac Parlamentu w Bukareszcie; Danii (Uniwersytet w Odense); na Ukrainie (Lwów, Łuck, Ostrog, Bałakława).   
• Autor bądź współautor wystaw 586 dni stanu wojennego (2011), Fotografie bez cenzury 1976–1989 (2008), Peerel. Jak blisko, jak daleko (2004), Marzec 1968 (2003), Stan wojenny – spojrzenie po 20 latach (2001), Czerwiec 1976 – lekcja „demokracji socjalistycznej” (2001).