Absolwent stosunków międzynarodowych (2007) i historii (2009) na Wydziale Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Doktor nauk humanistycznych w dziedzinie historii (2010) oraz doktor habilitowany w dziedzinie nauk humanistycznych, dyscyplina historia (2025). Od lipca 2026 r. adiunkt w Zakładzie badań nad nazizmem i okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej w Instytucie Pileckiego w Warszawie.  W latach 2010–2026 pracownik naukowy Delegatury IPN w Bydgoszczy, w której w latach 2020-2024 kierował Referatem Badań Historycznych. W latach 2020–2021 wykładowca na Wydziale Ekonomii i Prawa Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Ekspert (Research Fellow) Fundacji im. Kazimierza Pułaskiego w Warszawie (2010–2014).

Zainteresowania badawcze/naukowe

• okupacja niemiecka Polski w czasie II wojny światowej (szczególnie Pomorza Gdańskiego i Kujaw);
• studia nad ludobójstwem (genocide study);
• teoria totalitaryzmu;
• historia idei

Nagrody i odznaczenia

• wyróżnienie Międzynarodowej Nagrody im. Witolda Pileckiego w kategorii monografia naukowa (2025);
• wyróżnienie Nagrody Klio w kategorii monografia naukowa (2025);
• wyróżnienie Nagrody Sygnety Wydawnictwa IPN w kategorii monografia naukowa (2025);
• Srebrny Krzyż Zasługi za zasługi w dokumentowaniu prawdy o najnowszej historii Polski (2024);
• Srebrny Medal Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego „Unitas Durat Palatinatus Cuiaviano–Pomoraniensis” w uznaniu zasług na rzecz Województwa Kujawsko-Pomorskiego i jego mieszkańców (2022);
• Brązowy Krzyż Zasługi za zasługi w dokumentowaniu i upamiętnianiu prawdy o  najnowszej historii Polski (2020);
• Nagroda Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (2014, 2019);
• Nagroda Klio III stopnia w kategorii książka autorska (2010) ;
• I nagroda w konkursie dla doktorantów polskich uczelni na najlepszy esej z zakresu stosunków międzynarodowych zorganizowanym przez Fundację im. Kazimierza Pułaskiego w Warszawie (2010).

Artykuły naukowe

• Ceran T., Nieobecny i niedoceniany? Problem niemieckiej okupacji Polski w ogólnej, anglojęzycznej narracji o II wojnie światowej, „Folia Historica Cracoviensa” 2025, nr 31, s. 5–26.
• Ceran T., Góra M., Kobiałka D., Krupa-Ławrynowicz L., Mazanowska I., Badania nad zbrodnią pomorską 1939 z perspektywy historyka, prokuratora, archeologa i etnologa „Kwartalnik Historyczny”, 2025, T. 132, nr 2, s. 321–354.
• Ceran T., Okupacja niemiecka na Pomorzu Gdańskim 1939-1945 w badaniach dr. Barbary Bojarskiej. Dziedzictwo i kontynuacja, „Zapiski Historyczne”, t. 90, 2025, z. 4, s. 99–116.
• Ceran T., Od „krwawej pomorskiej jesieni” do zbrodni pomorskiej 1939. Stan badań nad eksterminacją ludności cywilnej na Pomorzu Gdańskim w pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej, „Pamięć i Sprawiedliwość” 2025,  Tom 45 Nr 1 (2025), s. 86-112.
• Kobiałka, D., Smykowski, M., Ceran, T., Fabiańska, M., Rennwanz, J., Hildebrandt-Radke, I. (2025). Necrosol as a Material Archive of Genocide: The Case of the Nazi German Mass Crimes in the Szpegawsk Forest, „Journal of Contemporary Archaeology”, 11(2), 177-201. https://doi.org/10.1558/jca.30261
• Ceran T., „Ludzie – ludziom”, „ludzie – Żydom” czy „Niemcy – ludziom” zgotowali ten los? Perspektywa uniwersalna i narodowa w polskiej dyskusji nad ludobójstwem [w:] Ludobójstwo. Nieludzkie zbrodnie czasu wojny i pokoju. Prawo–polityka–historia, t. II, red. E. Habowski, Warszawa 2023, s. 203–219.
• Ceran T., „Myśląc Lemkinem”. Pojęcie ludobójstwa w wyrokach Najwyższego Trybunału Narodowego (1946–1948) [w:] Ludobójstwo. Nieludzkie zbrodnie czasu wojny i pokoju. Prawo-polityka-historia, t. I, red. E. Habowski, Warszawa 2023, s. 179–191.
• Kobiałka D., Ceran T., Mazanowska I., Wysocka J., Czarnik M., Nita D., Kostyrko M., Jankowski T. 2023. An archaeology of the Pomeranian Crime of 1939 – the case of mass crimes in the Szpęgawski Forest (Poland) „International Journal of Historical Archaeology”, https://doi.org/10.1007/s10761-023-00718-2
• Ceran T., Lemkin i Bauman – dwie koncepcje ludobójstwa, „Dzieje Najnowsze” 2023, nr 4, s. 115-128.
• Tomkiewicz M., Ceran T., Polacy ratujący Żydów na terenie województwa pomorskiego w okresie okupacji niemieckiej [w:] Stań badań nad pomocą Żydom na ziemiach polskich pod okupacją niemiecka. Przegląd piśmiennictwa, red. T. Domański, A. Gontarek, Warszawa–Kielce 2022, s. 527–563.
• Ceran T., „Największe seminarium historyczne w dziejach” – niemieccy zbrodniarze wojenni przed polskimi sądami, „Arcana” 2022, nr 4,  s. 209–213.
• Ceran T., Volksdeutscher Selbstschutz jako nowe narzędzie polityki okupacyjne [w] Pomorze pod okupacją niemiecką. Jesień 1939, red. P. Madajczyk, Warszawa 2021, s. 141–170.
• Ceran T., „Życie bez treści”. Uwagi na temat życia codziennego pod okupacją niemiecką na ziemiach wcielonych do Rzeszy na podstawie dzienników Eugeniusza Przybyła, „Dzieje Najnowszej” 2021, nr 3, s. 43–58.
• Ceran T., “Schools of hatred’. The essence of totalitarianism in Jerzy W. Borejsza’s approach, „Acta Poloniae Historica” 2021, Vol 123, s. 57–72.
• Ceran T., Zbrodnia pomorska 1939 jako początek ludobójstwa podczas II wojny światowej/The Pomeranian Crime 1939 – the Onset of Genocide during the Second World War, „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX. Totalitarian and 20th Century Studies” 2020, t.4, s. 80–91.
• Ceran T., Masakry czy ludobójstwo? Uwagi w kontekście książki Daniela Brewinga „W cieniu Auschwitz. Niemieckie masakry polskiej ludności cywilnej 1939–1945”, „Rocznik Polsko-Niemiecki” 2020, nr 28, s. 265–275.
• Ceran T., Ustanowienie okupacji niemieckiej, zmiany prawno-ustrojowe [w:] Po jednej i drugiej stronie linii Ribbentrop-Mołotow. Okupacja niemiecka i sowiecka ziem polskich w latach 1939–1941 w porównaniu, red. S. Kalbarczyk, M. Przegiętka, Warszawa 2020, t. I, s. 79–96.
• Ceran T., „Inni Niemcy”. Pozytywne zachowania Niemców w czasie zbrodni pomorskiej w 1939 roku [w:] Cena odwagi. Między ocaleniem życia a ocaleniem człowieczeństwa, red. A. Bartuś, P. Trojański, Oświęcim 2019, s. 287–299.
• Ceran T., Żandarm w służbie Selbstschutzu. Otto Oberlӓnder i zbrodnia niemiecka w Sadkach koło Nakła nad Notecią w 1939 r., „Dzieje Najnowsze” 2018, nr 1, s. 69–94.
• Ceran T., „Zagłada wartościowania”. Polska refleksja nad nazizmem [w:] Doświadczenie dwóch totalitaryzmów. Interpretacje, red. P. Kaczorowski, M. Kornat, J. Lubecka, P. Madajczyk, Warszawa 2018, s. 235–294.
• Ceran T., Antypolonizm w ideologii narodowosocjalistycznej/Anti-Polonism in the Ideology of National Socialism, „Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX. Totalitarian and 20th Century Studies” 2017, nr 1, s. 84–103; 218–239.
• Ceran T., „Mądra pamięć” czyli esej o zbliżeniu historii i pamięci [w:] Znaki (nie)pamięci. Teoria i praktyka upamiętniania w Polsce, pod red. A. W. Brzezińska, M. Fabiszak, M. Owsiński, Kraków 2016.  
• Ceran T., Historia XX wieku, totalitaryzm i problem zła, „Zagłada Żydów. Studia i materiały” 2015, t. 11, s. 379–407.
• Ceran T., „Historiografia niemiecka” czy „eseistyka anglosaska”,  czyli jak (nie)pisać o historii? [w:] Wiek nienawiści, red. J. Eisler i in., Warszawa 2014, s. 53–64.
• Ceran T., Dzieciństwo w 1939 r. Zbrodnia w Brudzawkach, „Dzieje Najnowsze” 2014, nr 2, R. XLVI, nr 2, s. 151–162. 
• Ceran T., L. M. Nijakowski, Rozkosz zemsty. Socjologia historyczna mobilizacji nienawiści (recenzja), Warszawa 2013, „Zagłada Żydów. Studia i materiały” 2014, , nr 10, s. 1021–1026.

Monografie

• Ceran T., Zbrodnia pomorska 1939. Początek ludobójstwa niemieckiego w okupowanej Polsce, Wydawnictwo IPN, Bydgoszcz–Warszawa 2024.
• Ceran T., Paterek 1939. Zbrodnia i pamięć/ Memory and crime, (wydanie dwujęzyczne), Wydawnictwo IPN, Bydgoszcz–Gdańsk–Warszawa 2018.
• Ceran T., The History of a Forgotten German Camp. Nazi Ideology and Genocide at Szmalcowka, I.B. Tauris, London–New York 2015 (tłumacznie polskiego wydania z 2011 r.).
• Ceran T., „Im Namen des Führers…” Selbstschutz Westpreussen i zbrodnia w Łopatkach w 1939 r., IPN, Bydgoszcz-Gdańsk 2014.
• Ceran T., „Szmalcówka”. Historia niemieckiego obozu w Toruniu (1940–1943) na tle ideologii nazistowskiej, IPN, Bydgoszcz–Gdańsk 2011.
• Ceran T., Świat idei Jacka Kuronia, PWN, Warszawa 2010.  
• Ceran T., Thatcheryzm jako doktryna społeczno-polityczna, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008.

Redakcja naukowa

• Zbrodnia pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego, t. 1-2, wstęp, wybór i opracowanie I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Wydawnictwo IPN, Bydgoszcz-Warszawa 2025-2026.
• W cieniu Einsatzgruppen. Volksdeutscher Selbstschutz w okupowanej Polsce 1939‒1940, red. I. Mazanowska, T.S. Ceran, M. Przegiętka, Wydawnictwo IPN, Warszawa 2021 (wersja niemiecka: Im Schatten der Einsatzgruppen. Volksdeutscher Selbstschutz im bestetzten Polen 1939‒1940, herausgeber T.Ceran, I. Mazanowska, M. Przegiętka, aus dem Polnischen von W. Niemirowski, Warschau 2025).
• Rozstrzelana niepodległość. Ofiary zbrodni pomorskiej 1939. Materiały XXIX sesji naukowej w Toruniu z 22 listopada 2019 roku, red. T. Ceran, Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, Toruń 2020.
• Jurgoński W., Od Szczeglina do KL Dachau. Kronika przeżyć (1940–1945), wstęp i opracowanie T. Ceran, Kujawsko-Pomorski Urząd Marszałkowski, Toruń 2019.
• -   Zapomniani kaci Hitlera. Volksdeutscher Selbstschutz w okupowanej Polsce 1939–1940, red. I. Mazanowska, T.S. Ceran, Wydawnictwo IPN, Bydgoszcz–Gdańsk 2016.

Udział w projektach naukowych

• Mikrohistoria totalitaryzmów. Eksterminacja, indoktrynacja i strategie przetrwania w okupowanej Polsce (1939–1948) kierowany przez prof. dr hab. Marka Wierzbickiego z KUL w Lublinie. Projekt uzyskał finansowanie w ramach programu Narodowy Program Rozwoju Humanistyki, NPRH/DN/SP/0224/2023/12, 2024–2028.
• Archeologia zbrodni pomorskiej 1939 kierowanego przez dr. Dawida Kobiałkę z Uniwersytetu Łódzkiego. Projekt uzyskał finansowanie Narodowego Centrum Nauki 2021/43/D/HS3/00033, 2022–2025.
• Człowiek twórcą historii. Projekt realizowany przez Uniwersytet w Białymstoku w związku z XXI Powszechnym Zjazdem Historyków Polskich, Białystok, 17–20 IX 2024 r. Panel: „Fenomen polskiej biografistyki” kierowany przez prof. dr. hab. Mariusza Wołosa (Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN w Krakowie). Projekt uzyskał finansowanie Ministerstwa Edukacji i Nauki w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa”, 2022–2024, umowa nr NdS/536174/2021/2021.
• Wkład polskiej myśli prawno-naukowej w kształtowanie pojęcia genocydu. Rafał Lemkin i Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r. a polskie doświadczenie okupacji przez narodowosocjalistyczne Niemcy (kierownik prof. P. Madajczyk, realizowany w Instytucie Pileckiego w Warszawie).  Projekt finansowany w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Szlakami Polski Niepodległej” w latach 2018–2023,  nr projektu 01SPN1705318.
• Doświadczenie dwóch totalitaryzmów – interpretacje realizowany w Ośrodku Badań nad Totalitaryzmami im. Witolda Pileckiego w latach 2017–2018 finansowanego  w ramach programu DIALOG 0031/2017.

Stypendia

• Stypendium START Fundacji Nauki Polskiej (2012).