Tomasz Ceran - Instytut Pileckiego

Portrait photo: Tomasz Ceran

Biographical note

A graduate of international relations (2007) and history (2009) from the Faculty of Historical Sciences at the Nicolaus Copernicus University in Toruń. A Doctor of the Humanities in History (2010) and a Doctor Habilitatus in the Humanities, field of History (2025). From July 2026, an Adjunct in the Department for Research on Nazism and the German Occupation during the Second World War at the Pilecki Institute in Warsaw. From 2010 to 2026, he was a researcher at the Bydgoszcz Branch Office of the Institute of National Remembrance, where he headed the Department of Historical Research in the years 2020–2024. From 2020 to 2021, he was a lecturer at the Faculty of Law and Economics of the Kazmierz Wielki University in Bydgoszcz. He also served as a Research Fellow of the Kazimierz Pułaski Foundation in Warsaw (2010–2014).

Research/academic interests

  • German occupation of Poland during the Second World War (with a special focus on Gdańsk Pomerania and Kuyavia);
  • genocide studies;
  • theory of totalitarianism;
  • history of ideas.

Awards and honors

  • honorary mention in the Academic History Book category of the Witold Pilecki International Book Award (2025);
  • honorary mention in the Academic Monograph category of the KLIO Prize (2025);
  • honorary mention in the Academic Monograph category of the IPN [Institute of National Remembrance] Publishing House Signets (2025);
  • Silver Cross of Merit for documenting the truth about Poland’s recent history (2024);
  • Silver Medal “Unitas Durat Palatinatus Cuiaviano–Pomoraniensis” from the Marshal of the Kujawsko-Pomorskie Voivodeship for the services to the Kujawsko-Pomorskie Voivodeship and its inhabitants (2022);
  • Bronze Cross of Merit for documenting and commemorating the truth about Poland’s recent history (2020);
  • Award of the President of the Institute of National Remembrance (2014, 2019);
  • third-degree KLIO Prize in the Author category (2010);
  • First Prize in a competition for PhD students at Polish universities for the best essay in the field of international relations organized by the Kazimierz Pułaski Foundation in Warsaw (2010).

Selected publications

Academic papers

  • Ceran T., Nieobecny i niedoceniany? Problem niemieckiej okupacji Polski w ogólnej, anglojęzycznej narracji o II wojnie światowej, “Folia Historica Cracoviensa” 2025, issue 31, pp. 5–26.
  • Ceran T., Góra M., Kobiałka D., Krupa-Ławrynowicz L., Mazanowska I., Badania nad zbrodnią pomorską 1939 z perspektywy historyka, prokuratora, archeologa i etnologa, “Kwartalnik Historyczny”, 2025, vol. 132, issue 2, pp. 321–354.
  • Ceran T., Okupacja niemiecka na Pomorzu Gdańskim 1939–1945 w badaniach dr. Barbary Bojarskiej. Dziedzictwo i kontynuacja, “Zapiski Historyczne”, vol. 90, 2025, issue 4, pp. 99–116.
  • Ceran T., Od „krwawej pomorskiej jesieni” do zbrodni pomorskiej 1939. Stan badań nad eksterminacją ludności cywilnej na Pomorzu Gdańskim w pierwszych miesiącach okupacji niemieckiej, “Pamięć i Sprawiedliwość” 2025, vol. 45, issue 1 (2025), pp. 86–112.
  • Kobiałka, D., Smykowski, M., Ceran, T., Fabiańska, M., Rennwanz, J., Hildebrandt-Radke, I. (2025). Necrosol as a Material Archive of Genocide: The Case of the Nazi German Mass Crimes in the Szpegawsk Forest, “Journal of Contemporary Archaeology”, 11(2), 177–201. https://doi.org/10.1558/jca.30261
  • Ceran T., „Ludzie – ludziom”, „ludzie – Żydom” czy „Niemcy – ludziom” zgotowali ten los? Perspektywa uniwersalna i narodowa w polskiej dyskusji nad ludobójstwem [in:] Ludobójstwo. Nieludzkie zbrodnie czasu wojny i pokoju. Prawo–polityka–historia, vol. II, ed. E. Habowski, Warszawa 2023, pp. 203219.
  • Ceran T., „Myśląc Lemkinem”. Pojęcie ludobójstwa w wyrokach Najwyższego Trybunału Narodowego (1946–1948) [in:] Ludobójstwo. Nieludzkie zbrodnie czasu wojny i pokoju. Prawo-polityka-historia, vol. I, ed. E. Habowski, Warszawa 2023, pp. 179191.
  • Kobiałka D., Ceran T., Mazanowska I., Wysocka J., Czarnik M., Nita D., Kostyrko M., Jankowski T. (2023). An archaeology of the Pomeranian Crime of 1939 – the case of mass crimes in the Szpęgawski Forest (Poland), "International Journal of Historical Archaeology”, https://doi.org/10.1007/s10761-023-00718-2
  • Ceran T., Lemkin i Bauman – dwie koncepcje ludobójstwa, “Dzieje Najnowsze” 2023, issue 4, pp. 115–128.
  • Tomkiewicz M., Ceran T., Polacy ratujący Żydów na terenie województwa pomorskiego w okresie okupacji niemieckiej [in:] Stań badań nad pomocą Żydom na ziemiach polskich pod okupacją niemiecka. Przegląd piśmiennictwa, ed. T. Domański, A. Gontarek, Warszawa–Kielce 2022, pp. 527563.
  • Ceran T., „Największe seminarium historyczne w dziejach” – niemieccy zbrodniarze wojenni przed polskimi sądami, “Arcana” 2022, issue 4, pp. 209213.
  • Ceran T., Volksdeutscher Selbstschutz jako nowe narzędzie polityki okupacyjne [in:] Pomorze pod okupacją niemiecką. Jesień 1939, ed. P. Madajczyk, Warszawa 2021, pp. 141–170.
  • Ceran T., „Życie bez treści”. Uwagi na temat życia codziennego pod okupacją niemiecką na ziemiach wcielonych do Rzeszy na podstawie dzienników Eugeniusza Przybyła, “Dzieje Najnowsze” 2021, issue 3, pp. 4358.
  • Ceran T., “Schools of hatred’. The essence of totalitarianism in Jerzy W. Borejsza’s approach, “Acta Poloniae Historica” 2021, vol. 123, pp. 57–72.
  • Ceran T., Zbrodnia pomorska 1939 jako początek ludobójstwa podczas II wojny światowej/The Pomeranian Crime 1939 – the Onset of Genocide during the Second World War, “Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX./ Totalitarian and 20th Century Studies” 2020, vol. 4, pp. 80–91.
  • Ceran T., Masakry czy ludobójstwo? Uwagi w kontekście książki Daniela Brewinga „W cieniu Auschwitz. Niemieckie masakry polskiej ludności cywilnej 1939–1945”, “Rocznik Polsko-Niemiecki” 2020, issue 28, pp. 265275.
  • Ceran T., Ustanowienie okupacji niemieckiej, zmiany prawno-ustrojowe [in:] Po jednej i drugiej stronie linii Ribbentrop-Mołotow. Okupacja niemiecka i sowiecka ziem polskich w latach 1939–1941 w porównaniu, ed. S. Kalbarczyk, M. Przegiętka, Warszawa 2020, vol. I, pp. 79–96.
  • Ceran T., „Inni Niemcy”. Pozytywne zachowania Niemców w czasie zbrodni pomorskiej w 1939 roku [in:] Cena odwagi. Między ocaleniem życia a ocaleniem człowieczeństwa, ed. A. Bartuś, P. Trojański, Oświęcim 2019, pp. 287–299.
  • Ceran T., Żandarm w służbie Selbstschutzu. Otto Oberlӓnder i zbrodnia niemiecka w Sadkach koło Nakła nad Notecią w 1939 r., “Dzieje Najnowsze” 2018, issue 1, pp. 6994.
  • Ceran T., „Zagłada wartościowania”. Polska refleksja nad nazizmem [in:] Doświadczenie dwóch totalitaryzmów. Interpretacje, ed. P. Kaczorowski, M. Kornat, J. Lubecka, P. Madajczyk, Warszawa 2018, pp. 235–294.
  • Ceran T., Antypolonizm w ideologii narodowosocjalistycznej/Anti-Polonism in the Ideology of National Socialism, “Studia nad Totalitaryzmami i Wiekiem XX./ Totalitarian and 20th Century Studies” 2017, issue 1, pp. 84103; 218–239.
  • Ceran T., „Mądra pamięć” czyli esej o zbliżeniu historii i pamięci [in:] Znaki (nie)pamięci. Teoria i praktyka upamiętniania w Polsce, ed. A. W. Brzezińska, M. Fabiszak, M. Owsiński, Kraków 2016.
  • Ceran T., Historia XX wieku, totalitaryzm i problem zła, “Zagłada Żydów. Studia i materiały” 2015, vol. 11, pp. 379407.
  • Ceran T., „Historiografia niemiecka” czy „eseistyka anglosaska”, czyli jak (nie)pisać o historii? [in:] Wiek nienawiści, ed. J. Eisler et al., Warszawa 2014, pp. 53–64.
  • Ceran T., Dzieciństwo w 1939 r. Zbrodnia w Brudzawkach, “Dzieje Najnowsze” 2014, issue 2, Year XLVI, no. 2, pp. 151–162. 
  • Ceran T., L. M. Nijakowski, Rozkosz zemsty. Socjologia historyczna mobilizacji nienawiści (recenzja), Warszawa 2013, “Zagłada Żydów. Studia i materiały” 2014, issue 10, pp. 10211026.

Monographs

  • Ceran T., Zbrodnia pomorska 1939. Początek ludobójstwa niemieckiego w okupowanej Polsce, Wydawnictwo IPN, Bydgoszcz–Warszawa 2024.
  • Ceran T., Paterek 1939. Zbrodnia i pamięć/ Memory and crime (bilingual edition), Wydawnictwo IPN, Bydgoszcz–Gdańsk–Warszawa 2018.
  • Ceran T., The History of a Forgotten German Camp. Nazi Ideology and Genocide at Szmalcowka, I.B. Tauris, London–New York 2015 (translation of the Polish edition from 2011).
  • Ceran T., „Im Namen des Führers…” Selbstschutz Westpreussen i zbrodnia w Łopatkach w 1939 r., IPN, Bydgoszcz–Gdańsk 2014.
  • Ceran T., „Szmalcówka”. Historia niemieckiego obozu w Toruniu (19401943) na tle ideologii nazistowskiej, IPN, Bydgoszcz–Gdańsk 2011.
  • Ceran T., Świat idei Jacka Kuronia, PWN, Warszawa 2010.
  • Ceran T., Thatcheryzm jako doktryna społeczno-polityczna, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2008.

Volume editor

  • Zbrodnia pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego, vol. 1–2, introduction, selection and compilation by I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Wydawnictwo IPN, Bydgoszcz–Warszawa 2025–2026.
  • W cieniu Einsatzgruppen. Volksdeutscher Selbstschutz w okupowanej Polsce 1939‒1940, ed. I. Mazanowska, T.S. Ceran, M. Przegiętka, Wydawnictwo IPN, Warszawa 2021 (German version: Im Schatten der Einsatzgruppen. Volksdeutscher Selbstschutz im bestetzten Polen 1939‒1940, herausgeber T.Ceran, I. Mazanowska, M. Przegiętka, aus dem Polnischen von W. Niemirowski, Warschau 2025).
  • Rozstrzelana niepodległość. Ofiary zbrodni pomorskiej 1939. Materiały XXIX sesji naukowej w Toruniu z 22 listopada 2019 roku, ed. T. Ceran, Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, Toruń 2020.
  • Jurgoński W., Od Szczeglina do KL Dachau. Kronika przeżyć (1940–1945), introduction and compilation by T. Ceran, Kujawsko-Pomorski Urząd Marszałkowski, Toruń 2019.
  • Zapomniani kaci Hitlera. Volksdeutscher Selbstschutz w okupowanej Polsce 1939–1940, ed. I. Mazanowska, T.S. Ceran, Wydawnictwo IPN, Bydgoszcz–Gdańsk 2016.

Participation in research projects

  • Microhistory of Totalitarianisms. Extermination, Indoctrination And Survival Strategies in Occupied Poland (1939–1948), principal investigator: Prof. Marek Wierzbicki from the Catholic University of Lublin. The project was financed under the National Program for the Development of the Humanities, project no. NPRH/DN/SP/0224/2023/12, 2024–2028;
  • The Archeology of the Pomeranian Crime of 1939, principal investigator: Dr. Dawid Kobiałka from the University of Łódź. The project was financed by the National Science Centre, project no. 2021/43/D/HS3/00033, 2022–2025;
  • Man as the Creator of History. Project implemented by the University of Białystok in connection with the 21st General Congress of Polish Historians, Białystok, 17–20 September 2024. Panel: “The Phenomenon of Polish Biography Studies” moderated by Prof. Mariusz Wołos (National Education Commission University in Kraków). The project was financed under the “Science for Society” program of the Ministry of Education and Science, 2022–2024, no. NdS/536174/2021/2021;
  • The Input of Polish Legal and Scientific Thought into the Development of the Concept of the Crime of Genocide. Rafał Lemkin and the 1948 Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide and the Polish Experience of Occupation by National Socialist Germany (principal investigator: Prof. Piotr Madajczyk), which was implemented at the Pilecki Institute in Warsaw in the years 2018–2023 and financed under the “Szlakami Polski Niepodległej” program of the Minister of Science and Higher Education, project no. 01SPN1705318;
  • The Experience of Two Totalitarianisms – Interpretations, implemented at the Witold Pilecki Center for Totalitarian Studies in the years 2017–2018, financed from the DIALOG 0031/2017 program.

Scholarships

  • START scholarship from the Foundation for Polish Science (2012).