„W Nowej Zelandii zaczyna się dzień” – Szach się uśmiecha (odc. 5) - Instytut Pileckiego
„W Nowej Zelandii zaczyna się dzień” to poruszająca historia dzieci, które w czasie II wojny światowej po traumatycznych przeżyciach na zesłaniu w ZSRR znalazły dom w Nowej Zelandii.
Audioserial autorstwa Martyny Wojtkowskiej to wspólna produkcja Studia Reportażu Polskiego Radia i Instytutu Pileckiego.
Dzieci z Pahiatua to grupa 733 polskich sierot, które po kilkuletniej tułaczce przez ZSRR, Persję i Indie trafiły do obozu nieopodal miejscowości Pahiatua w Nowej Zelandii. W sensie formalnym zostały pierwszymi uchodźcami w tym państwie. Ówczesny rząd w Wellingtonie pokrył koszty ich utrzymania. Miejsce szybko zostało nazwane małą Polską, a geograficzny koniec świata stał się dla polskich dzieci nowym początkiem. Obóz funkcjonował do 1949 roku. Po jego zamknięciu dzieci wysyłano do szkół z internatem. Większość z nich została w Nowej Zelandii na stałe, część wróciła do Polski lub wyjechała do innych krajów.
Piąty odcinek to „Szach się uśmiecha”. Po przeprowadzeniu kilkunastu wywiadów Martyna Wojtkowska zapisuje w notesie z podróży: „W tych rozmowach jest tyle śmierci, że przestaje mnie ona wzruszać”. Bohaterowie audioserialu podczas tułaczki do Nowej Zelandii przywykli do tego, że ktoś umiera. Widzieli ciała porzucane w szczerym polu. Rozstawali się z bliskimi w nienazwanych miejscach. Jak oswoić takie uczucia? Jak z nimi żyć, zakładać rodziny, wychowywać dzieci?
Martyna Wojtkowska – autorka
Janusz Deblessem i Bartosz Panek – opieka redakcyjna
Artur Giordano – muzyka
Magdalena Czajkowska i Michał Czajkowski – realizacja dźwięku
Damian Makowski – oprawa graficzna
Jakub Tarka – montaż
Zobacz także
- Polski tropiciel nazistów i rola Sowietów w wyzwoleniu Auschwitz | Temida w świecie Klio odc. 1
podcast
Polski tropiciel nazistów i rola Sowietów w wyzwoleniu Auschwitz | Temida w świecie Klio odc. 1
„Temida w świecie Klio” to cykl rozmów o historii i prawie. Uczestnicy dyskutują na temat wydarzeń historycznych z punktu widzenia prawa międzynarodowego oraz krajowego.
- Śnieg, mróz i chaos. Najgorsza zima PRL. Giełda historii odc. 52
podcast
Śnieg, mróz i chaos. Najgorsza zima PRL. Giełda historii odc. 52
Jak naprawdę wyglądała Zima Stulecia i dlaczego stała się jednym z symboli schyłku systemu? Zima Stulecia 1978/1979 – największa katastrofa zimowa w historii PRL.
- Dyskusja po premierze filmu Maszy Makarowej „Wnuczka Naczelnej”
inne
Dyskusja po premierze filmu Maszy Makarowej „Wnuczka Naczelnej”
16 listopada 2025 roku, w 85. rocznicę zamknięcia granic getta warszawskiego, w siedzibie Instytutu Pileckiego odbyła się premiera filmu Maszy Makarowej „Wnuczka Naczelnej”.