Jak wyglądał proces tworzenia (się) nowej inteligencji po zakończeniu II wojny światowej? Kto miał wpływ na jej strukturę czy specyfikę? I co się stało z przedwojennymi – „starymi” – intelektualistami? Zapraszamy do wysłuchania dyskusji.

O potrzebie stworzenia nowej inteligencji „dyskutowali” pod koniec wojny na łamach gazetek Związku Patriotów Polskich polscy i żydowscy obywatele dawnej II RP. „Dyskutowali” w najodleglejszych zakątkach Związku Sowieckiego, szykując się do budowania nowej komunistycznej Polski. Skoro „nowa” inteligencja, to co się w takim razie stało ze „starą”? Choć bezlitośnie i planowo eksterminowana przez Niemców, jednak zdziesiątkowana przetrwała. Pytanie: na ile gotowa zmierzyć się z wyzwaniem kolejnej okupacji, tym razem sowieckiej. Sowieci z kolei, niszcząc filary państwowości polskiej na Kresach, w nowych okolicznościach zaczynają tworzyć wierną sobie, ową „nową” inteligencję.

Jak przebiegał ten proces? Na to i wiele innych pytań, kluczowych dla najnowszej historii Polski i zrozumienia miejsca, w którym dziś jesteśmy, spróbuje udzielić odpowiedzi zainicjowany właśnie przez Instytut Pileckiego projekt.

O etosie polskiej inteligencji, stosunku doń niemieckiego okupanta i początkach „nowej” inteligencji w odległych rejonach ZSRS dyskutowali (dyskutowali naprawdę, nie tak jak w gazetkach ZPP…):

• prof. Włodzimierz Jastrzębski - historyk i publicysta, autor wielu publikacji naukowych m.in. „Historia kultury fizycznej”, „Katyń 1940” czy „W dalekim, obcym kraju : deportacje Polaków z Pomorza do ZSRR w 1945 roku”;
• prof. Witold Stankowski – historyk, znawca historii Niemiec, stosunków polsko-niemieckich, problematyki Unii Europejskiej, migracji ludności w XX w.;
• dr Dmitrij Panto – historyk, badacz sowieckich represji i deportacji;
• dr Jerzy Rohoziński – historyk, antropolog kultury, badacz historii społeczno-religijnej Rosji i ZSRS.

Spotkanie poprowadził dr Mateusz Werner – filozof kultury.