Pokojowe wykorzystanie energii jądrowej było postulowane przez naukowców niemal od początku badań nad radioaktywnością, jednak II wojna światowa wymusiła pierwszeństwo zastosowań militarnych: powstała bomba atomowa, a już po wojnie – wodorowa.

8 grudnia 1953 roku przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ w Nowym Jorku prezydent USA, generał Dwight Eisenhower, wygłosił historyczne przemówienie zatytułowane „Atom dla pokoju”. Nakreślił w nim wizję powołanej ostatecznie w 1957 roku Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, a także plany pokojowego zastosowania odkryć naukowych, które dały ludzkości broń masowej zagłady. Pierwszą elektrownię jądrową uruchomili Sowieci, ale to Brytyjczycy – i tuż po nich Amerykanie – zbudowali pierwsze komercyjne, produkujące energię elektryczną elektrownie, jakie znamy dzisiaj: Calder Hall 1956 r. (Wielka Brytania) i Shippingport w 1957 r. (USA). Jak na tym tle wyglądały polskie plany i ich realizacja? Dlaczego Gomułka nie wiedział o tym, że w PRL wydobywany jest uran na potrzeby ZSRR? Jak lobby węglowe blokowało rozwój polskiej energetyki jądrowej i dlaczego wycofano się z budowy elektrowni w Żarnowcu? W nieczynnej kopalni uranu w Kletnie rozmawiamy o tym z prof. Robertem Klementowskim, zajmującym się historią atomistyki w XX wieku.

Zapraszamy do obejrzenia 18. odcinka cyklu "Giełda Historii" z prof. Andrzejem Zawistowskim.