Wystawa „Paszporty” dostępna dla zwiedzających w Belwederze - Instytut Pileckiego

Obejrzyj najcenniejsze obiekty z Archiwum Eissa. Dziesiątki zdjęć, dokumentów i listów dokumentujących działalność „grupy berneńskiej” po raz pierwszy będą dostępne dla szerokiej publiczności w Polsce.

Wystawę można będzie oglądać w sali Zielonej od 11.00 do 16.00.

Informacje dla zwiedzających: osoby zwiedzające proszone są o zabranie dokumentu tożsamości ze zdjęciem. Na teren Belwederu nie można wnosić niebezpiecznych przedmiotów, pojemników z płynami, dużych toreb, plecaków (nie ma możliwości przechowywania rzeczy). Wejście na wystawę od strony Pomnika Józefa Piłsudskiego.

Archiwum Chaima Eissa w Polsce

– Cieszę się, że ludzie z całego świata będą mogli zobaczyć tę wielką historię i usłyszeć o tych ludziach, którzy do tej pory byli naprawdę cichymi bohaterami walki o ludzkie życia, o ludzką godność – powiedział prezydent Andrzej Duda podczas prezentacji zbiorów, która odbyła się 12 lutego w Belwederze.

Zbiory, których nazwa pochodzą od nazwiska jednego z członków tzw. grupy berneńskiej – Chaima Eissa,  po ponadrocznych negocjacjach zostały odzyskane przez Polskę. Przyczyniła się do tego opinia jego spadkobierców, którzy stwierdzili, że ich miejsce archiwaliów jest w Polsce – w instytucjach dokumentujących Holocaust i przedwojenne życie społeczności żydowskiej. Archiwum zostanie włączone do zbiorów Muzeum Auschwitz.

To jedno z największych zbiorów dokumentujących działalność „grupy berneńskiej”. Pod kierownictwem ambasadora Aleksandra Ładosia nieformalna grupa polskich dyplomatów z poselstwa RP w Bernie oraz przedstawicieli organizacji żydowskich współpracowała, by ratować europejskich Żydów. Dostarczała fałszywe paszporty południowoamerykańskie, m.in.: Paragwaju, Salwadoru, Boliwii, Peru, Haiti i Hondurasu, które chroniły ich właścicieli przed wywózką do obozów zagłady na ternach okupowanych przez niemiecką III Rzeszę. Według różnych szacunków, w sumie wydano około 4 tys. takich dokumentów.

Chaim Eiss urodzony w Ustrzykach zuryski kupiec, jeden z założycieli i liderów ruchu Agudat Israel, wskazywał nazwiska, na które wystawiano dokumenty, koordynował proces ich przemytu do okupowanej przez III Rzeszę Polski, finansował także pomoc dla Żydów.

Unikatowe zdjęcia i dokumenty

Wystawa opowiada o roli rządu RP na uchodźstwie i Polskiego Państwa Podziemnego w informowaniu świata o Holokauście oraz akcjach podejmowanych dla ratowania Żydów z terenów niemieckiej okupacji. Powstała w związku z badaniami prowadzonymi przez Ambasadę Polski w Szwajcarii i Instytut Pileckiego, na podstawie których ogłoszono listę nazwisk Żydów, którzy w wyniku starań tzw. grupy berneńskiej otrzymali paszporty krajów Ameryki Południowej. Paszporty te wielu z nich uratowały życie. W sposób szczegółowy prezentuje działalność właśnie grupy berneńskiej i jej głównych bohaterów, w tym Chaima Eissa i Aleksandra Ładosia.

Wśród eksponatów znalazły się m.in.: paszporty oraz korespondencja między Chaimem Eissem a polskimi dyplomatami. Są także listy pomiędzy Żydami przebywającymi w gettach a SIlberscheinem, który był jednym z pośredników pomiędzy polskimi Żydami i placówką dyplomatyczną.

Zwiedzający będą mogli przeczytać dokumenty m.in. w formie reprintów. Specjalna prezentacja multimedialna daje możliwość obejrzenia ponad stu niezwykłych portretów pochodzących z archiwum Eissa. To fotografie polskich Żydów powstałe w celu przygotowania dokumentów paszportowych, które miały im umożliwić ucieczkę i ratowanie życia. Zwiedzający poznają również nagranie opisujące akcję przekazywania paszportów do getta warszawskiego.

„Paszporty” zostały po raz pierwszy zaprezentowane we wrześniu 2018 roku w Bernie, od tego czasu pojawiły się między innymi w Stałym Przedstawicielstwie RP przy Biurze NZ w Genewie. Za opracowanie wystawy odpowiadali: Hanna Radziejowska, Wojciech Kozłowski, dyrektor Instytutu Pileckiego, dr Jakub Kumoch, Ambasador RP w Szwajcarii, Joanna Kumoch, Jędrzej Uszyński. Projekt przygotował: Zespół Wespół, wykonał: Trik – Trak, za instalację dźwiękową odpowiadał Patryk Zakrocki. Muzeum Auschwitz wyraziło zgodę na prezentację kolekcji Archiwum Eissa.