Pokaz filmu „Rachwałowa” | HISTORIA W NEGATYWIE - Instytut Pileckiego

Przed nami kolejne spotkanie z cyklu „Historia w negatywie”. Zapraszamy na pokaz filmu „Rachwałowa” poświęconego niezwykłej historii Stanisławy Rachwał – kobiety, którą nie bez powodu nazywano „Pileckim w spódnicy”.

To określenie w przypadku Stanisławy Rachwał nie jest pustym hasłem. Tak jak Witold Pilecki, bohaterka przeszła przez piekło obozu, a po wojnie nie zrezygnowała z walki. Zapłaciła za to wysoką cenę – lata więzienia i wyrok śmierci.

Film stawia proste, ale mocne pytanie: ile jest w stanie znieść człowiek? Los sprawdzał bohaterkę wielokrotnie. Działała w konspiracji, trafiła do Auschwitz-Birkenau, a po wojnie znów zeszła do podziemia. Została skazana przez władze komunistyczne na śmierć. Dwa miesiące czekała na jej wykonanie w więzieniu przy ul. Montelupich w Krakowie. W celi obok przebywała Maria Mandl, jedna z najbardziej brutalnych nadzorczyń z Auschwitz. Ofiara i kat spotkały się ponownie, jednak role się odwróciły. Wtedy padły słowa: „wybaczam”.

To także osobista podróż jej prawnuka, Krzysztofa Wicentowicza, który idzie śladami prababki, odwiedza miejsca jej przesłuchań i więzienia, rozmawia z historykami i próbuje zrozumieć milczenie, które towarzyszyło tej historii w domu przez całe lata. W filmie zobaczymy unikatowe zdjęcia i materiały z rodzinnego archiwum, które nadają tej opowieści bardzo osobisty wymiar.

Po projekcji zapraszamy na rozmowę z reżyserką filmu Pauliną Ibek oraz prawnukiem Stanisławy Rachwał – Krzysztofem Wicentowiczem. Rozmowę poprowadzi Wojciech Saramonowicz – Kierownik Działu Historii Mówionej i Produkcji Filmowych Instytutu Pileckiego. Wspólnie porozmawiamy o tym, skąd wzięło się porównanie do Pileckiego, na ile jest ono trafne i co dziś znaczy odwaga, wierność własnym wartościom i zdolność do przebaczenia w obliczu niewyobrażalnego zła.

Kiedy? (czwartek) 5 marca 2026, godz. 18.00
Gdzie? Instytut Pileckiego, ul. Sienna 82
Wstęp wolny

Film powstał w ramach programu FILMOTEKA MAŁOPOLSKA realizowanego przez Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowym Sączu i finansowanego z budżetu Województwa Małopolskiego.

Harmonogram pozostałych pokazów (klikniij). 

O cyklu:

Cykl filmowy „Historia w negatywie”, przygotowany przez Instytut Pileckiego, wyrasta bezpośrednio z jego misji badania i opowiadania o doświadczeniach XX wieku, szczególnie tych związanych z totalitaryzmami, przemocą wobec jednostki oraz próbami zachowania godności w skrajnych warunkach. To propozycja dla widzów, którzy chcą poznawać historię poza najbardziej znanymi tytułami i utartymi narracjami, poprzez filmy rzadko obecne w polskim obiegu kultury.

O doborze filmów decyduje przede wszystkim ich tematyka. Są to opowieści o pamięci, odpowiedzialności, oporze, konformizmie i moralnych wyborach podejmowanych w czasach granicznych. Często przywołują historie zapomniane, przemilczane lub przedstawione z perspektywy, która dotąd nie miała szansy wybrzmieć w Polsce. Wiele z tych filmów nie było pokazywanych szerokiej publiczności, a część nie doczekała się wcześniej polskiej premiery. Wybrane do cyklu filmy to także obrazy nagradzane i wyróżniane w polskich oraz zagranicznych konkursach i na festiwalach filmowych, co potwierdza ich wysoki poziom artystyczny i znaczenie w międzynarodowym obiegu kina.

Ważnym elementem cyklu jest praca translatorska Instytutu. W wielu przypadkach to właśnie na potrzeby tych pokazów po raz pierwszy powstają polskie napisy. Dzięki temu widzowie otrzymują dostęp do kina, które dotąd pozostawało poza ich zasięgiem językowym i kulturowym.

Każdej projekcji, raz w miesiącu towarzyszyć będzie rozmowa z ekspertem naukowym zajmującym się tematyką poruszaną w danym filmie. Spotkania te pomagają lepiej zrozumieć historyczny i społeczny kontekst prezentowanych obrazów oraz pogłębić refleksję nad ich znaczeniem, zarówno w czasie ich powstania, jak i dziś.

Cykl nie jest jedynie przeglądem filmowym. To zaproszenie do uważnego oglądania i namysłu nad historią, która wciąż kształtuje nasze myślenie o świecie, odpowiedzialności i pamięci. Filmy stają się punktem wyjścia do rozmowy, zadawania pytań i mierzenia się z trudnym dziedzictwem przeszłości.