Od Gdyni do Gotenhafen. Historia miasta, którego nie udało się zniemczyć | Wokół książki „Heroiczna. Gdynia w latach II wojny światowej” - Instytut Pileckiego

Spotkanie z cyklu „Patroni Roku” połączone z prezentacją książki „Heroiczna. Gdynia w latach II wojny światowej”

Rok Miasta Gdyni

Gdynia była jednym z najbardziej spektakularnych osiągnięć II Rzeczypospolitej. Z niewielkiej nadmorskiej miejscowości w ciągu kilkunastu lat wyrosła na nowoczesne miasto portowe, symbol polskiej niepodległości, modernizacji i otwarcia na świat. W 100. rocznicę nadania praw miejskich Gdyni Senat RP ogłosił rok 2026 Rokiem Miasta Gdyni.

We wrześniu 1939 roku historia miasta została dramatycznie przerwana. Po zajęciu Gdyni Niemcy przemianowali ją na Gotenhafen i podjęli próbę całkowitego przekształcenia jej narodowego charakteru. Miasto, które stanowiło symbol polskiej obecności nad Bałtykiem, miało stać się niemieckim ośrodkiem portowym i bazą Kriegsmarine. Realizacji tych planów towarzyszyły terror, masowe wysiedlenia polskich mieszkańców, przejmowanie ich majątku, osiedlanie Niemców oraz przymusowa germanizacja ludności pozostającej w mieście.

Jak okupanci zamierzali zmienić polską Gdynię w niemieckie Gotenhafen? Kim byli nowi mieszkańcy miasta i jakie losy spotkały jego dotychczasową ludność? Jakie postawy przyjmowali gdynianie wobec terroru i nacisków germanizacyjnych? Dlaczego, pomimo daleko idących zmian demograficznych i społecznych, niemieckie plany trwałego zniemczenia Gdyni ostatecznie się nie powiodły?

Książka „Heroiczna. Gdynia w latach II wojny światowej”

Punktem wyjścia do dyskusji będzie książka „Heroiczna. Gdynia w latach II wojny światowej”, opracowana przez zespół historyków z Polski i Niemiec. Publikacja stanowi część wielotomowej Monografii Gdyni, przygotowywanej przez Muzeum Miasta Gdyni i Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego. Po wydaniu tomu „Niepoznana. Gdynia i okolice do XII wieku” jest to kolejna odsłona przedsięwzięcia, którego celem jest przedstawienie całych dziejów miasta w świetle najnowszych badań.

Spotkanie organizowane przez Instytut Pileckiego w ramach cyklu „Patroni Roku” będzie okazją do rozmowy o fenomenie Gdyni, niemieckiej polityce okupacyjnej oraz doświadczeniach mieszkańców, którzy mimo prześladowań i prób wynarodowienia zachowali więź z polskością. Będzie to również refleksja nad znaczeniem wojennych doświadczeń dla tożsamości i pamięci współczesnego miasta.

Uczestnicy spotkania:

• prof. dr hab. Piotr Madajczyk – Instytut Studiów Politycznych PAN
• dr Marcin Szerle – Ośrodek Badań nad Gdynią Muzeum Miasta Gdyni
• dr Ewa Siwek – Muzeum Miasta Gdyni
• dr hab. Sylwia Bykowska – Instytut Historii PAN
• dr hab. Tomasz Chinciński – Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego, współautor publikacji

Organizator: Instytut Pileckiego

Partner: Muzeum Miasta Gdyni