Konferencja on-line | Codzienność polskiej inteligencji w czasie II wojny światowej pod okupacją niemiecką - Instytut Pileckiego

Zapraszamy na konferencję naukową „Codzienność polskiej inteligencji w czasie II wojny światowej pod okupacją niemiecką”. Propozycje tematów wystąpień należy nadsyłać do 23 lutego 2026 r.

Konferencja w ramach projektu Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki NPRH/F/SN/0071/2024/13 realizowanego w Instytucie Pileckiego w Warszawie

Organizator konferencji: Instytut Pileckiego w Warszawie

Forma konferencji: online

Termin: 11 marca 2026 r. (środa), godz. 10.00-17.00

Komitet Naukowy konferencji: dr hab. Tytus Jaskułowski, prof. UZ; prof.dr hab. J. Knopek (Politechnika Koszalińska-Wydział Humanistyczny), dr hab. Krzysztof Koźbiał, prof. UJ (Uniwersytet Jagielloński), ks. prof. dr hab. Lech Król (UMK w Toruniu), dr hab. Janusz Mierzwa, prof. UJ (Uniwersytet Jagielloński), prof.dr hab. Witold Stankowski (Uniwersytet Jagielloński), dr hab. Leszek Zygner, prof. ucz. (Państwowa Akademia Nauk Stosowanych im. I. Mościckiego w Ciechanowie)

10.00-10.20. Otwarcie konferencji

Na ziemiach wcielonych do Rzeszy i na terenie Generalnego Gubernatorstwa 

(prowadzenie: dr Barbara Świtalska-Starzeńska)

10.20-10.40 prof. dr hab. Jacek Knopek (Koszalin), Okupacyjny dzień powszedni polskiej inteligencji na Pomorzu Gdańskim: przykład powiatu chojnickiego.

10.40-11.00 prof. dr hab. Małgorzata Dajnowicz (Instytut Pileckiego), Halina Krahelska i jej dzienniki z okupacji niemieckiej

11.00-11.20 dr hab. Marek Romaniuk (Bydgoszcz), Niemiecka lista narodowościowa (DVL) a dylematy inteligencji

11.20-11.40 mgr Sylwia Rowicka (Instytut Pileckiego), Talent w czasach próby. Życie codzienne i dylematy moralne ludzi kultury pod okupacją

11.40-12.00 mgr Daria Czarnecka (Katowice), Losy urzędników przedwojennego województwa śląskiego podczas II wojny światowej

12.00-12.20 mgr Krzysztof Drozdowski (Bydgoszcz), Losy bydgoskich nauczycieli w trakcie krwawej jesieni 1939 roku

12.20-12.40 mgr Magdalena Kaczmarek (doktorantka UJ), Losy czołowych działaczek Związku Legionistek Polskich w czasie II wojny światowej pod okupacją niemiecką
 

Postawy inteligencji. Studium przypadku

(prowadzenie: dr Justyna Stępień)

12.40-13.00  prof. dr hab. Witold Stankowski (Instytut Pileckiego), Okupacyjna codzienność duchowieństwa katolickiego na przykładzie księdza Karola Guzendy z diecezji włocławskiej

13.00-13.20 dr Barbara Świtalska-Starzeńska (Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL), Losy inteligencji w mokotowskim więzieniu w Warszawie pod okupacją niemiecką podczas II wojny światowej

13.20-13.40 dr Justyna Stępień (Instytut Pileckiego), Dom jako przestrzeń oporu. Ukrywanie Żydów i działalność konspiracyjna w życiu E. i K.  Gardzińskich

13.40-14.00 dr Zbigniew Klima (Małopolska Uczelnia Państwowa im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu), Zwykły dzień w cieniu KL Auschwitz - Birkenau. Refleksje nad funkcjonowaniem Zakładu Salezjańskiego w czasach niemieckiej okupacji w świetle spisanych kronik zakładowych

14.00-14.20 mgr Ryszard Kawęski (Kraków) Nauczyciel czasu pokoju, żołnierz Armii Krajowej czasu wojny-Mieczysław Zieliński 

14.20-14.40 dr Grzegorz Kuba Wojsko, konspiracja, obozy zagłady - losy polskich Olimpijczyków podczas II wojny światowej

14.40-15.00 dr Szymon Pietrzykowski (Żydowski Instytut Historyczny), Wojna i okupacja w Kraju Warty (i nie tylko) we wczesnopowojennych wspomnieniach studentek i studentów poznańskich uczelni wyższych

15.00-15.20 Mateusz Sobczak (Uniwersytet Warszawski, Wydział Historii) Codzienność i opór polskiej inteligencji pod okupacją niemiecką w doświadczeniu Karoliny Lanckorońskiej 

15.20-15.40 Michał Marcinów (Uniwersytet Warszawski) Między nauką a konspiracją. Młodzi przedstawiciele polskiej inteligencji w filmowych obrazach okupacji niemieckiej

Dyskusja i zakończenie konferencji

Sekretarze konferencji:
Dr J. Stępień, tel. 532747862
mgr S. Rowicka tel. 532467454
adres mailowy: konferencjainteligencja@instytutpileckiego.pl

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”.

Celem konferencji jest pokazanie codzienności polskiej inteligencji pod okupacją niemiecką w czasie II wojny światowej. Wojna i okupacja stworzyła całkowicie odmienne warunki życia tej warstwy społecznej, która została szczególnie doświadczona przez nazistowski totalitaryzm. Znany nam obraz polityki eksterminacji, prześladowań przez Trzecią Rzeszę polskiej inteligencji należy uzupełnić o spojrzenie z perspektywy historii społecznej na warunki życia, egzystencji tej części polskiego społeczeństwa. Pozbawienie inteligencji możliwości pracy, rozwoju, wykonywania swojego zawodu, to aspekty wciąż mało znane. Podobnie odnosi się do oporu wobec okupanta, zaangażowania w konspirację. Ukazanie codzienności polskiej inteligencji przez pryzmat wybranych postaci lub w formie ogólnej pozwoli uczestnikom konferencji i innym badaczom na bardziej panoramiczne spojrzenie na ten ważny aspekt codzienności okupacyjnej w warunkach wojny światowej.

Projekt dofinansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”.