Berlin w Warszawie: Świadomość zbrodni w społeczeństwie niemieckim. Co zrobić by podobne zbrodnie nie wróciły? - Instytut Pileckiego

W czwartek 23 lipca odbędzie się 6. spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie”. Instytut Pileckiego zaprasza na pokaz filmu „Strefa interesów” w reżyserii Jonathana Glazera oraz debata z udziałem ekspertek z Polski i Niemiec. Wydarzenie odbędzie się w warszawskiej siedzibie Instytutu przy ul. Siennej 82, wstęp wolny.

Punktem wyjścia do rozmowy będzie nagrodzony dwoma Oscarami film „Strefa interesów”. Obraz ukazuje Zagładę z niepokojącej perspektywy – nie poprzez bezpośrednie kadry przedstawiające przemoc, lecz poprzez codzienność toczącą się tuż obok niej. Śledzimy domowe rytuały, rodzinne rozmowy i zabawy w ogrodzie rodziny komendanta obozu Auschwitz-Birkenau, Rudolfa Hössa. Wszystko to odbywa się w bezpośrednim sąsiedztwie muru obozowego, za którym dochodzi do masowej eksterminacji.

Program wydarzenia (23 lipca 2026 r.)

Godz. 18:00 – Pokaz filmu „Strefa interesów” (reż. Jonathan Glazer)

Godz. 19:45 – Początek dyskusji eksperckiej

Podczas wydarzenia zapewnione zostanie tłumaczenie symultaniczne polsko-niemieckie.

Wstęp na spotkanie jest bezpłatny, wymagana jest jednak wcześniejsza rejestracja za pośrednictwem formularza zgłoszeniowego:

FORMULARZ

Uczestniczki spotkania:

dr hab. Ewa Fiuk — filmoznawczyni, doktor habilitowana, adiunktka w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Zajmuje się kinem niemieckim, transkulturowością, teorią afektu, narracjami mniejszościowymi oraz problemem reprezentacji w filmie. Autorka książek Inicjacje, tożsamość, pamięć. Kino niemieckie na przełomie wieków, Obrazo—światy, dźwięko—przestrzenie. Kino Toma Tykwera oraz Film jako przestrzeń transkulturowa. Współczesny przypadek niemiecki. Redaktorka „Kwartalnika Filmowego”.

dr Andrea Riedle — historyczka, dyrektorka Stiftung Topographie des Terrors w Berlinie. Wcześniej związana m.in. z KZ—Gedenkstätte Dachau, gdzie była kierowniczką działu naukowego i zastępczynią kierownika miejsca pamięci. Jej badania i działalność kuratorska koncentrują się wokół historii narodowego socjalizmu, sprawców nazistowskich zbrodni oraz kultury pamięci. W Topografii Terroru prezentowana jest obecnie wystawa Der Holocaust – Was wussten die Deutschen? / Holokaust – co wiedzieli Niemcy?, poświęcona pytaniu o wiedzę niemieckiego społeczeństwa o Zagładzie.

Spotkanie poprowadzi kuratorka cyklu:

dr Aleksandra Burdziej – germanistka i literaturoznawczyni związana z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu. Bada m.in. pamięć kulturową oraz sposoby reprezentowania doświadczeń XX wieku w literaturze i kulturze współczesnej. Łączy pracę akademicką z działalnością społeczną i ekspercką; jest prezeską Zarządu Krajowego Związku Towarzystw Polsko—Niemieckich i inicjatorką licznych projektów dialogu polsko—niemieckiego.

Cykl „Berlin w Warszawie”

Instytut Pileckiego organizuje w 2026 roku cykl spotkań pod nazwą „Berlin w Warszawie”. Celem przedsięwzięcia jest wprowadzenie do polskiej przestrzeni dyskusyjnej aktualnych debat publicznych z Niemiec związanych z pamięcią, historią i polityką. Spotkania będą odbywać się raz w miesiącu, w warszawskiej siedzibie Instytutu, przy ulicy Siennej 82. Wśród zaproszonych gości m.in. eksperci, publicyści i naukowcy niemieccy. Wstęp na wydarzenia jest bezpłatny.

„Berlin w Warszawie” to platforma dialogu, której zadaniem jest przybliżanie polskiej publiczności najważniejszych niemieckich dyskusji o historii i polityce. Projekt konfrontuje niemieckie narracje z polską wrażliwością, tworząc przestrzeń do szczerej rozmowy nawet w sprawach, w których obie strony głęboko się różnią.

Harmonogram kolejnych spotkań:

• CASE STUDY: Sprawa Reinefartha: Wola 1944 i bezkarność w RFN Data: 6 sierpnia 2026 r.
• Powstanie Warszawskie i niemiecka pamięć o okupacji: dlaczego terror w Polsce bywa w Niemczech „nieobecny”? Data: 24 września 2026 r.
• „Das Versagen”: Niemcy, Rosja i cena złudzeń Data: 9 października 2026 r.
• Czy alianci powinni zbombardować Auschwitz? Spór o (nie) działanie Data: 26 listopada 2026 r.
• Bezpieczeństwo ponad granicami: polska geografia, niemiecka Zeitenwende Data: 10 grudnia 2026 r.
• Finał sezonu: Przyszłość niemieckiej Erinnerungskultur: czy kultura pamięci się kończy, czy tylko zmienia? Data: 21 stycznia 2027 r.

Patronat medialny: „Rzeczpospolita” oraz rp.pl.