Słownik polskiej inteligencji zamordowanej przez Niemców podczas II wojny światowej. Biografie i upamiętnienie - Instytut Pileckiego

Celem projektu jest zbadanie i opracowanie w formie słownika strat osobowych polskiej inteligencji zamordowanej przez Niemców podczas II wojny światowej.

W okresie II wojny światowej znaczna część polskiej inteligencji została zamordowana. Poniesione przez nią straty były skutkiem polityki eksterminacyjnej wobec państwa polskiego. Z początkiem wojny Trzecia Rzesza rozpoczęła pierwsze akcje eksterminacyjne polskiej inteligencji: Akcja Inteligencja/Intelligenzaktion, Nadzwyczajna Akcja Pacyfikacyjna/AB. Różne formacje niemieckie przeprowadzały masowe, zaplanowane zbrodnie na polskiej inteligencji. Wśród jej przedstawicieli byli m.in.: nauczyciele, duchowni, samorządowcy, urzędnicy państwowi, członkowie i działacze organizacji społeczno-politycznych, pracownicy naukowi, osoby ze środowisk twórczych, lekarze, prawnicy, architekci. Działania eksterminacyjne, prześladowcze, represyjne wobec polskiej inteligencji miały miejsce na terytorium całego państwa polskiego, czyli na tzw. ziemiach wcielonych, włączonych do Rzeszy i obszarze Generalnego Gubernatorstwa i trwały przez cały okres okupacji niemieckiej. W szczególności prześladowania odbywały się na obszarze Pomorza Gdańskiego, Kujaw, Wielkopolski, Górnego Śląska, ziemi ciechanowskiej.

Efektem projektu będzie V-tomowy słownik polskiej inteligencji zamordowanej przez Niemców podczas II wojny światowej, który będzie zawierał życiorysy przedstawicieli tej warstwy społecznej wzbogacone o informację nt. form upamiętnienia tej osoby w przestrzeni publicznej. Zbudowany będzie też słownik internetowy, zawierający poza informacjami ze słownika papierowego również materiały źródłowe. 

Skład personalny projektu:

Kierownik projektu: prof. dr hab. Witold Stankowski (Uniwersytet Jagielloński, Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami)

Zespół projektowy: dr hab. Tomasz Chinciński, prof. Instytutu (Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami, WSAiB im. E. Kwiatkowskiego w Gdyni), dr Zbigniew Klima (MUP im. rtm. W. Pileckiego w Oświęcimiu, Stowarzyszenie Auschwitz Memento), dr Grzegorz Kuba (Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku), dr Marcin Panecki (Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami), dr Justyna Stępień (Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami), mgr Monika Maniewska (Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami), mgr Sylwia Rowicka (Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami), mgr Krzysztof Wiśniewski (Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, Ośrodek Badań nad Totalitaryzmami), Marcin Stańczyk (IT, Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego)

Rada Naukowa projektu:

dr hab. Tytus Jaskułowski, prof. UZ (Uniwersytet Zielonogórski)

prof. dr hab. Jacek Knopek (Politechnika Koszalińska, Wydział Humanistyczny)

dr hab. Krzysztof Koźbiał, prof. UJ (Uniwersytet Jagielloński)

ks. prof. dr hab. Lech Król (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu)

dr hab. Leszek Zygner, prof. ucz. (Państwowa Uczelnia Zawodowa im. Ignacego Mościckiego w Ciechanowie)

Nazwa programu: NPRH „Fundamenty”

Wartość finansowania: 1 771 188,00 zł

Data podpisania umowy: 13.05.2024

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”.