Zapraszamy do obejrzenia wystąpienia dr. Piotra Olechowskiego z Ośrodka Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego oraz Instytutu Strat Wojennych im. J. Karskiego. Seminarium prowadziła dr Agnieszka Konik.

W wyniku zawarcia Traktatu Ryskiego 18 marca 1921 r. określono ostateczny kształt granicy państwowej między II RP a ZSRR. Na jej południowym odcinku symboliczną linię graniczną wyznaczała rzeka Zbrucz, za którą znajdowały się spore skupiska ludności polskiej, takie jak Kamieniec Podolski, Płoskirów, Winnica, Żytomierz, Berdyczów. Początkowo tamtejsi Polacy zyskali prawo do pobierania nauki, wydawania prasy codziennej, a nawet występowania w sądach czy urzędach w języku ojczystym. Później jednak stali się celem licznych represji ze strony aparatu bezpieczeństwa państwowego. Swoiste apogeum tych działań przyniosła „operacja polska” w latach 1937-1938, kiedy to aresztowano ponad 143 tysiące osób, z czego aż 80% zamordowano. Ofiarom zakładano wówczas teczki karno-śledcze, zawierające dokumenty na temat okoliczności rozpoczęcia, przebiegu i zakończenia śledztwa. Jak zatem wyglądało typowe śledztwo: od zatrzymania, poprzez rewizję osobistą, konfiskatę majątku, przesłuchania, konfrontacje zeznań świadków, aż do wydania wyroku?