Zadanie 8: Od Sierpnia do Czerwca, droga do wolności - Instytut Pileckiego

4. czerwca mija 31 lat od wydarzenia, które było początkiem końca reżimu komunistycznego nie tylko w Polsce, ale także w Niemczech (NRD), Czechosłowacji, Rumunii i Bułgarii oraz na Węgrzech.

Tym wydarzeniem, odnotowanym w podręcznikach do historii na całym świecie, były pierwsze częściowo wolne wybory w kraju zamkniętym przez Stalina za żelazną kurtyną. Te wybory, wygrane w Polsce przez „Solidarność”, rozpoczęły tak zwaną „Jesień Narodów”, która doprowadziła w efekcie do obalenia berlińskiego muru i rozpadu całego Związku Sowieckiego. Nie byłoby jednak tego zmieniającego oblicze Europy historycznego zwycięstwa nad planem Stalina bez solidarnego oporu zwykłych ludzi w sierpniu 1980 roku.

Sprzeciw wobec narzuconej siłą komunistycznej władzy trwał od samego początku Polski Ludowej. Był to opór rtm. Witolda Pileckiego i Żołnierzy Wyklętych, ale także strajkujących robotników i studentów w kolejnych dekadach. Jednak to podczas fali strajków latem 1980 roku ten opór udzielił się całemu zniewolonemu społeczeństwu.

Pierwsze lipcowe strajki w Lublinie udało się władzy opanować. Kolejny strajk wybuchł w Stoczni Gdańskiej 14 sierpnia 1980 roku. Do strajku dołączały się kolejne zakłady pracy. Gdy już wydawało się, że strajk w stoczni został opanowany, 16 sierpnia przerodził się w strajk solidarnościowy z 27 innymi zakładami. Dwa dni później strajkowało 40 zakładów pracy, kolejnego dnia 156. Trzeciego dnia było ich 304, a po 12 dniach ponad 600. Według danych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w sierpniu strajkowało łącznie 700 tysięcy osób w 750 zakładach. Ten strajk generalny zmusił komunistyczne władze do podpisania porozumień z Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym, na którego czele stał Lech Wałęsa. Zdjęcia lidera strajku podpisującego porozumienia sierpniowe wielkim długopisem z wizerunkiem Jana Pawła II obiegły cały świat. Dzięki tym solidarnym protestom powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”, do którego po ponad roku należało już 10 mln Polaków.

Komunistyczne władze próbowały stłumić opór „Solidarności” wprowadzeniem Stanu Wojennego w 1981 roku, ale nie udało się im przerwać polskiej drogi do wolności. Podczas rozmów rządu z „Solidarnością” przy Okrągłym Stole uzgodniono przeprowadzenie częściowo wolnych wyborów 4 czerwca 1989, w wyniku których, po raz pierwszy w historii krajów zdominowanych przez Związek Sowiecki, urząd premiera objął działacz opozycji - Tadeusz Mazowiecki. Komuniści zaczęli tracić władzę we wszystkich krajach bloku wschodniego. Wolność zwyciężyła.

Dzisiejsze zadanie będzie dotyczyć tych, którzy odważnie popchnęli pierwszy kamień powodujący lawinę rozwalającą Żelazną Kurtynę; w roku 1980 strajkowały setki tysięcy osób w całej Polsce. Wykorzystując Encyklopedię Solidarności (kliknij tu), znajdźcie i opiszcie tych często nieznanych bohaterów. Poszukajcie kogoś o ile to możliwe z Waszego regionu, kto albo brał udział w strajkach, albo w inny sposób był zaangażowany w walkę „Solidarności”. Postarajcie się unikać bardzo znanych postaci, odkryjcie raczej nieznanych uczestników tej historii. Opiszcie ich historię: niech pozostaną w naszej pamięci!

Zobacz rozwiązanie zadania piątki „Polacy na doczepkę":