Lato 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów – oferta dla grup zorganizowanych - Instytut Pileckiego

Zapraszamy grupy zorganizowane do spędzenia lata 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów w Warszawie!

Przygotowaliśmy bogaty, bezpłatny program edukacyjny obejmujący warsztaty, gry terenowe, oprowadzania po wystawach oraz projekcje filmowe.

• Wszystkie zajęcia są bezpłatne
• Obowiązuje wcześniejsza rejestracja przez formularz zapisów:
  https://docs.google.com/forms/d/1WXVAv0mf_KsG3Vzudho4305M7KqLTdZoVAvZq_ICT7Y/edit
• Oferta dla grup zorganizowanych

---

I. WARSZTATY DLA DZIECI

1. Zakładka do książki – mały przedmiot, wielka historia

• Czas trwania: 45 minut
• Grupa wiekowa: dzieci powyżej 6. roku życia   

Zapraszamy na warsztaty poświęcone historii zakładki do książek. Podczas spotkania uczestnicy poznają ciekawostki związane z dawnymi książkami oraz historią zakładek – dowiedzą się, kiedy zaczęto ich używać, do czego służyły i jak zmieniały się na przestrzeni lat. Dzieci zobaczą różne rodzaje zakładek – od prostych papierowych po ozdobne i artystyczne egzemplarze z dawnych czasów.

Porozmawiamy także o tym, dlaczego warto czytać książki i jak dbać o swoje ulubione lektury. Uczestnicy poznają różne techniki zdobienia oraz materiały wykorzystywane do tworzenia zakładek.

W części plastycznej każde dziecko samodzielnie wykona własną, kolorową zakładkę do książki, która stanie się wyjątkową pamiątką z wakacyjnych warsztatów i zachętą do letniego czytania.

2. Od pocztówki do magnesu – historyczna podróż w czasie

• Czas trwania: 45 minut
• Grupa wiekowa: dzieci powyżej 6. roku życia

Podczas spotkania uczestnicy poznają fascynującą historię pocztówki – dowiedzą się skąd się wzięła, jaką pełniła rolę dawniej i dlaczego do dziś chętnie wysyłamy pozdrowienia. Dzieci zobaczą pocztówki z przeszłości, poznają ich budowę oraz różne rodzaje.

W części kreatywnej każdy uczestnik wykona własny wakacyjny magnes – nowoczesną wersję pocztówki, która stanie się pamiątką z warsztatów.

Do pracy wykorzystane zostaną kolorowe i różnorodne materiały plastyczne, pobudzające

wyobraźnię i kreatywność dzieci. Warsztaty łączą zabawę, edukację historyczną i twórcze działanie, rozwijając ciekawość oraz zdolności manualne uczestników.

3. Witold Pilecki – Żołnierz RP

• Czas trwania: 90 minut
• Grupa wiekowa: dzieci powyżej 10. roku życia

Zapraszamy na warsztaty poświęcone burzliwemu okresowi wojen światowych, podczas którego żył patron Instytutu - Witold Pilecki. Jako żołnierz brał udział w walkach pełniąc służbę w aż 7 jednostkach wojskowych! Jak się nazywały, gdzie walczyły o Polskę oraz jakimi medalami uhonorowały oficera Pileckiego - tego dowiecie się na warsztatach!

Wykorzystując repliki mundurów i broni - z możliwością przymierzenia przez chętnych uczestników - przedstawiamy przebieg służby żołnierza Wojska Polskiego, pułkownika Witolda Pileckiego. Tłem historycznym są dzieje Polski w XX wieku: wojna polsko-rosyjska 1918–1921, kampania obronna 1939 roku, powstanie warszawskie, oraz odyseja II Korpusu Polskiego.

II. OPROWADZANIE PO WYSTAWACH

• Oferta dla młodzieży powyżej 14. roku życia i dorosłych.

1. Wystawa „Zawołani po imieniu” opowiada o osobach wyjętych spod prawa, zagrożonych donosem, mordowanych bez sądu – tylko dlatego, że pomagali tym, których okupanci uznali za „podludzi”.

Kim są „Zawołani po imieniu”? To Polacy, którzy podczas okupacji niemieckiej zostali zamordowani przez Niemców za pomoc niesioną skazanym na Zagładę Żydom. Losy pomagających przez lata były znane tylko ich najbliższym.

Dziś, po latach, przypominamy twarze Polaków zamordowanych za ratowanie Żydów i oddajemy głos ich bliskim. Do przygotowania wystawy posłużyły materiały zebrane podczas badania losów „Zawołanych po imieniu” – archiwalne dokumenty i zdjęcia, przedmioty należące do upamiętnionych, wywiady z rodzinami, a także opracowania dotyczące niemieckiej machiny terroru, jakiej byli poddani mieszkańcy okupowanej Polski.

Dzięki programowi upamiętnień Instytutu Pileckiego „Zawołani po imieniu” stają się dziś częścią naszej wspólnej pamięci.

• Czas oprowadzenia: ok. 30 min.

2. Wystawa „Decyzja: ratować ludzi” to pierwsza tak duża ekspozycja poświęcona wysiłkom polskich dyplomatów, którzy w czasie II wojny światowej podejmowali działania na rzecz ratowania Żydów w okupowanej Polsce i innych krajach Europy.

Ekspozycja opowiada historię tych, którzy – zamiast na frontach – prowadzili walkę przy biurkach. Ich najważniejszym orężem były podpis, pieczęć i gotowość do podejmowania decyzji na granicy prawa, lecz ratujących ludzkie życie.

• Czas oprowadzenia: ok. 45 min.

III. GRY TERENOWE

1. Gra terenowa wokół Domu Bez Kantów

W zabawie stworzycie zespół dziennikarski lokalnej warszawskiej gazety. Redaktor naczelny wyznaczył Wam na dziś pilne zadanie zebrania informacji o Domu Bez Kantów (DBK). Historię DBK i jego bezpośredniej okolicy odkryjecie, zbierając materiały, które czekają na Was w wyznaczonych punktach. Zadania wykonujecie w określonej kolejności – zgodnie z numerami na kopertach. Macie 60 minut. Jeśli nie zdążycie, szef będzie wściekły…

W grę można zagrać indywidualnie lub w kilkuosobowych grupach. Po pakiet startowy oraz odbiór symbolicznej nagrody po zakończeniu gry zapraszamy do Galerii w Domu Bez Kantów (ul. Krakowskie Przedmieście 11, otwarta od wtorku do niedzieli w godz. 10:00-18:00).

Gra przeznaczona jest dla osób powyżej 10. roku życia. Uczestnicy udają się na trasę gry samodzielnie, w kilkuosobowych grupach. Na trasie gry nie zapewniamy uczestnikom opieki. 

• Czas gry: ok. 60 min.

2. Gra terenowa „Powrót na Ochotę”

Fabuła gry przenosi graczy do roku 1943 w realia okupowanej Warszawy, gdzie stają się oni uczestnikami rywalizacji między polskimi konspiratorami, a tropiącymi ich agentami niemieckiego kontrwywiadu. W tej dramatycznej rozgrywce stawką jest nie tylko życie wielu osób, ale i utrata bezcennych dokumentów opisujących zagładę polskich Żydów w czasie niemieckiej okupacji.

Rozgrywka rozpoczyna się w Domu Bez Kantów, a kończy przy Bunkrze Krysia na ul. Grójeckiej. Minimalna liczba uczestników to 4 osoby, a maksymalna to 16 - zostaną podzieleni na 2 rywalizujące grupy. Czas trwania gry wynosi powyżej dwóch godzin - trasa gry liczy 7 km, podczas której należy rozwiązać ok. 7 zadań.

IV. PROJEKCJE FILMÓW POŁĄCZONE ZE ZWIEDZANIEM WYSTAWY „DECYZJA: RATOWAĆ LUDZI”

1. Projekcja filmu: „OPOWIEDZ NAM HISTORIĘ: GRUPA ŁADOSIA czyli zapomniani bohaterowie” oraz krótkie oprowadzanie po wystawie DECYZJA: RATOWAĆ LUDZI Zapraszamy grupy zorganizowane do 25 osób w wieku od 8 do 12 lat.

• Czas trwania filmu: 30 min.
• Czas trwania oprowadzania: 30 min.

2. Projekcja filmu „Paszporty Paragwaju” (52 min., 2018, reż. Robert Kaczmarek, IPN) oraz krótkie oprowadzanie po wystawie DECYZJA: RATOWAĆ LUDZI. Zapraszamy rodziny oraz grupy zorganizowane do 25 osób w wieku od 12 lat.

• Czas trwania filmu: 52 min.
• Czas trwania oprowadzania: 30 min.

V. PROJEKCJA WYBRANEGO FILMU DOKUMENTALNEGO PRODUKCJI INSTYTUTU PILECKIEGO

Zapraszamy grupy zorganizowane dorosłych i młodzieży powyżej 14. roku życia.

„A więc wojna” (2019), 67 min, reż. Wojciech Saramonowicz, Ania Ćwięka, Grzegorz Czerniak

„A więc wojna!" – film zrealizowany w 2019 r. przez zespół Instytutu Pileckiego we współpracy z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym, w którym naoczni świadkowie opowiadają o osobistych przeżyciach z sierpnia i września 1939 roku, czyli przełomu pokoju i wojny w Polsce, a tłem historii są niepokazywane wcześniej szerszej publiczności archiwalne materiały filmowe. Materiały te zestawione zostały z obrazami zarejestrowanymi w 1939 roku przez niemieckie ekipy filmowe – niewykorzystanymi dotychczas fragmentami propagandowego filmu Fritza Hipplera „Feldzug in Polen” – oraz fragmentami radzieckiego filmu "Wyzwolenie" Ołeksandra Dowżenki. Narracja prowadzona jest przez Świadków Epoki – osoby, które po osiemdziesięciu latach od tych wydarzeń dzielą się z widzem zapamiętaną z czasów dzieciństwa historią. W filmie usłyszeć można wspomnienia min. reżysera Jerzego Hoffmana, reżysera Janusza Majewskiego, kompozytora Romualda Twardowskiego, scenarzysty Andrzeja Mularczyka oraz Izabelli Galickiej, Janusza Kenta i wielu innych.
 

„Dokąd sięga wzrok" (2024), 38 min, reż. Aleksandra Kiereta

Czego możemy dowiedzieć się o sobie, odkrywając przeszłość własnej rodziny? Co sprawia, że odczuwamy silną więź z ludźmi, którzy odeszli na długo przed naszym urodzeniem? I jaką cenę bylibyśmy gotowi zapłacić w imię tego, co uważamy za słuszne? Jadwiga Wędrychowicz stara się odtworzyć wydarzenia, które naznaczyły losy kilku pokoleń jej rodziny. W czasie II wojny światowej życie przodków tej mieszkanki Biecza splotło się nierozerwalnie z historią kupieckiej rodziny Blumów. Pradziadek Jadwigi, Józef Pruchniewicz, mimo grożącej za to kary śmierci, podjął decyzję o ukryciu żydowskich znajomych… Z każdym odkrytym fragmentem rodzinnej historii Jadwiga zaczyna dostrzegać to, co przez lata pozostawało niewidoczne: wielowymiarowe dzieje swojego miasteczka i ślady tych, którzy kiedyś je współtworzyli.

„Nie wolno było płakać” (2023), 67 min, reż. Małgorzata Grygiel, Michał Miziołek, Wojciech Saramonowicz

Film dokumentalny "Nie wolno było płakać" to historia byłych więźniarek niemieckich obozów koncentracyjnych. Aresztowane za działalność konspiracyjną, wysiedlone z dnia na dzień z własnych domów, wypędzane z powstańczej Warszawy.

Były kobietami, którym zabrano młodość, były dziewczynkami, którym skradziono dzieciństwo. Bohaterki filmu trafiły do KL Auschwitz-Birkenau, KL Bergen-Belsen, KL Ravensbrück. Patrzyły na egzekucje swoich koleżanek, o ich być albo nie być decydował przypadek. Niektórych wypadków nie przewidziałby najlepszy scenarzysta.

„W obozie nie wolno było płakać, jeśli płaczesz to już po tobie" – mówi w filmie Alicja Kubecka, była więźniarka Ravensbrück. Na łzy mogły sobie pozwolić dopiero, gdy zostały wyzwolone przez aliantów. Zanim to nastąpiło, przeżyły jednak kolejny dramat: marsze śmierci. Koniec wojny nie oznaczał końca cierpienia. Powrót do domu, zagubione rodziny, traumy byłych więźniów i nieuchwytny ból przekazywany z pokolenia na pokolenie niczym rodzinne dziedzictwo. Jedna z bohaterek filmu mówi „zaczęło się prawie normalne życie”. Film powstał w koprodukcji z Filmoteką Narodową – Instytutem Audiowizualnym.

„Łagier 0331” (2022), 60 min, reż. Grzegorz Czerniak, Jerzy Rohoziński, Wojciech Saramonowicz

Kutaisi, dawna rezydencja królów gruzińskich, gród położony w cieniu wspaniałej katedry monarchy-zjednoczyciela Bagrata III. A jednak miasto ma swoją ciemną stronę, skrywa mroczną tajemnicę. Bo tu, z dala od turystycznych szlaków, leżą niepochowane szczątki ludzkie. Leżą, domagając się godziwego pochówku. Niegdyś popełniono tu zbrodnię. „Przez pierwsze miesiące umierało dziennie około 10 osób” – wspomina jeden z więźniów obozu kontrolno-filtracyjnego NKWD nr 0331 w Kutaisi, zmuszanych do niewolniczej pracy w miejscowej fabryce samochodów „Kolchida”. W większości byli to żołnierze i żołnierki AK z Wileńszczyzny, kwiat miejscowej inteligencji. „Grzebano ich (…) bardzo płytko, w nocy szakale wyciągały zwłoki. Strasznie wyły i ludzie nerwowo nie wytrzymywali”. Miejscowi wiedzą, że kiedyś byli tu jacyś jeńcy, że budowali fabrykę, budowali domy, że ziemia wkoło kryje ich kości. Ale kto to był? Może Niemcy? Film usiłuje przywrócić pamięć o tych właśnie „Niemcach”. Nie tylko o ich tragedii i cierpieniu, ale także o bohaterskim zrywie i gniewnym krzyku „zwróćcie nam godność!”. Ludzie pracowali, głodowali, umierali, a nikt im nie mówił ile jeszcze tak ma być, ile ta gehenna ma jeszcze trwać. Kiedy ich zwolnią, pozwolą wreszcie wrócić do domu. W końcu nadeszła Wielkanoc 1947 roku i nie wytrzymali. „Po szeregu przeszedł szmer ‘strajk’. ‘Polacy nie idą do pracy!’. Coś niespotykanego w obozach sowieckich. Wszyscy inni więźniowie wyszli do pracy, ale nie Polacy”. Strajkujących rozwieziono po innych łagrach, perfidnie zwodząc, że teraz to już wrócą do siebie. W końcu ci, co przeżyli, przyjechali do kraju zimą 1948/49 roku Wycieńczeni i upodleni. Już nie do Wilna, nie na Wileńszczyznę, ale do kraju jakże innego od tego, za który walczyli i za którym tęsknili. Kraju, w którym nie mogli mówić o tym, co przeszli. Dopiero po długich latach milczenia i kłamstw będzie można stawiać pytania dlaczego i za co?

„Trzy ćwierci do śmierci - ostatnia deportacja" (2021), 47 min, reż. Grzegorz Czerniak, Jerzy Rohoziński, Wojciech Saramonowicz

Bohater filmu Walenty Jabłoński (ur. 1930 w Kozłowiczach koło Grodna) pochodził z zamożnej rodziny, jego rodzice mieli 55 hektarów ziemi. Z tego powodu rodzina Jabłońskich była represjonowana przez Sowietów i Niemców. Ojciec Walentego został w 1948 roku aresztowany przez NKWD i trafił na Syberię. Cztery lata później reszta rodziny - w tym sam Walenty Jabłoński, który był wówczas studentem medycyny w Witebsku - została wywieziona do południowego Kazachstanu do niewolniczej pracy na rzecz sowchozu Pachta-arał („Wyspa bawełny").

18 kwietnia 1952 roku to dzień ostatniej deportacji ponad 5 tys. etnicznych Polaków z terenów obecnej Białorusi na tzw. Głodny Step, obszar na pograniczu Kazachstanu z Uzbekistanem, gdzie czekała ich praca ponad siły w warunkach głodu, w upale i bez dostępu do wystarczającej ilości wody. Woda z miejscowych kanałów irygacyjnych była przyczyną chorób, a w konsekwencji śmierci, wielu z nich. Taki los mógł spotkać również niedoszłego lekarza Walentego Jabłońskiego, ale na jego drodze stanął wówczas 16-letni Kazach Tassybaj Abdikarimow...

Film „Trzy ćwierci do śmierci - ostatnia deportacja” (2021), wyreżyserowany przez Grzegorza Czerniaka, Jerzego Rohozińskiego i Wojciecha Saramonowicza z Instytutu Pileckiego, to opowieści samych uczestników oraz świadków tamtych wydarzeń. To przejmujące historie ludzi, których wyrwano z korzeniami i rzucono setki kilometrów od domu: w obcą kulturę, język i krajobraz. Z sześcioosobowej rodziny pana Walentego przeżyły tylko trzy osoby.

„Nazajutrz” (2020), 53 min, reż. Wojciech Saramonowicz, Grzegorz Czerniak

Koniec drugiej wojny światowej dla Polaków był dużo bardziej skomplikowany niż dla większości mieszkańców Europy Zachodniej. Na Zachodzie ludzie po prostu cieszyli się, że niemiecka „nazistowska noc” wreszcie się skończyła. W Polsce, okrojonej ze swoich ziem wschodnich, trzeba było przygotowywać się do nowej okupacji. O tym wszystkim właśnie opowiada film „Nazajutrz” - dokument, w którym poznajemy historie więźniów obozów Mauthausen-Gusen, Auschwitz, Ravensbrück, zesłańców w głąb ZSRR, zdobywców Berlina, lotników Dywizjonu 303, świadków rzezi Woli 1944, ocalonych z Holokaustu, ofiar reżimu komunistycznego.

W filmie oddajemy głos Polakom, którzy doczekali tego przełomowego wydarzenia w różnych częściach świata. Porównujemy perspektywę osób przebywających wówczas na Zachodzie, żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych, którym nie dane było w swoim wojennym marszu dotrzeć do wolnej ojczyzny. Wracać czy nie wracać do Polski? – zadawali sobie to pytanie, obawiając się kolejnej zsyłki na Syberię. W filmie wykorzystano również relacje więźniów obozów koncentracyjnych i robotników przymusowych, wyzwolonych przez aliantów. Ich również dręczyły pytania: Co dalej? Czy istnieje życie po piekle na ziemi, jakim były obozy? Wracać nad Wisłę, a może prosić o azyl na Zachodzie? W dokumencie pojawia się także perspektywa naszych rodaków, którzy okres wojny spędzili w kraju. Wyzwolenie było zadośćuczynieniem za niemal sześć lat okupacji i niemieckich zbrodni, jednak już przecież w tym okresie wielu żołnierzy Armii Krajowej poddano represjom. Film powstał na podstawie notacji historycznych zgromadzonych w projekcie „Świadkowie Epoki” oraz materiałów archiwalnych Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego, koproducenta obrazu. W dokumencie została wykorzystana muzyka Krzysztofa Komedy w wykonaniu Leszka Możdżera.

„Odyseja polska" (2025), 53 min, reż. Michał Miziołek, Wojciech Saramonowicz, Grzegorz Czerniak

„Odyseja polska” (wł. „L'Odissea polacca”) jest poruszającą historią o odwadze, niezłomności oraz poświęceniu żołnierzy 2 Korpusu Polskiego podczas II wojny światowej. To opowieść nie tylko o liczącej kilkanaście tysięcy kilometrów wędrówce, począwszy od mroźnej Syberii, przez Bliski Wschód, aż po Włochy, ale również o drodze w wymiarze metafizycznym – od wycieńczonych więźniów sowieckich łagrów do zwycięzców, którzy zdobyli bramę do Rzymu. O niezwykłych losach „polskich Odyseuszy” opowiada jeden z weteranów bitwy o Monte Cassino i wyzwoliciel Bolonii, a także potomkowie innych żołnierzy, którzy po wojnie osiedlili się we Włoszech. Wspomnienia zaprezentowane w filmie dotyczą budzących wiele emocji wydarzeń: od brutalnych deportacji w głąb ZSRS, przez epicką wyprawę Armii Andersa, aż po pełne szacunku, wzajemnej pomocy – a czasem i miłości! – relacje polskich żołnierzy z włoską ludnością cywilną. Dokument przybliża także perspektywę mieszkańców Włoch, którzy doceniają wkład Polaków w walkę o wolność i utrzymują pamięć o ich bohaterstwie.

„Odyseja polska” to film o ludziach, których doświadczenie niewoli nie złamało, lecz wzmocniło. Ich niezłomność i gotowość do poświęceń stały się symbolem walki z tyranią i pragnienia wolności. Archiwalne, nieznane szerszej publiczności materiały filmowe, połączone z osobistymi historiami, czynią ten obraz nie tylko wzruszającym hołdem, ale także niezapomnianą lekcją historii. To opowieść, która inspiruje, uczy i przypomina, że wolność zawsze ma swoją cenę i nigdy nie jest dana raz na zawsze.

---

Zapraszamy grupy zorganizowane do spędzenia lata 2026 w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów w Warszawie! 

Zapisz się na podstronie z formularzem