Zapisy Terroru

Droga przez piekło – podróż do Armii Andersa

Tockoje
Wizyta Naczelnego Wodza gen. Władysława Sikorskiego w Armii Polskiej w ZSRR. Źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe.

17 września 1939 r. nad ranem Armia Czerwona przekroczyła wschodnią granicę Polski, realizując tym samym postanowienia układu Ribbentrop-Mołotow. Okupanci przystąpili do deportacji – setki tysięcy Polaków zesłano w głąb ZSRR. Wywożono ich tysiące kilometrów od domu na dzikie stepy Kazachstanu, w okolice Archangielska lub do autonomicznych republik radzieckich – Jakucji, Komi, Kraju Ałtajskiego.

Zapisy Terroru

Dramat ziemi kieleckiej

Wieś
Młodzież michniowska w okresie międzywojennym. Fot. Muzeum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie.

Kielecczyzna pod okupacją niemiecką doznała wielu form terroru niemieckiego. Mieszkańcy miast i wsi, elity intelektualne, chłopi i robotnicy, Żydzi i Polacy – wszyscy stali się ofiarami masowych aresztowań, egzekucji i deportacji do obozów pracy. Zbrodni dokonywano z inspiracji i za przyzwoleniem najwyższych władz III Rzeszy. Sam Hitler w wytycznych dla Generalnego Gubernatora Hansa Franka uznawał ziemie polskie za zdobycz, którą należy „eksploatować, czyniąc z nich rumowisko pod względem gospodarczym, społecznym, kulturalnym i politycznym”.

Bezwzględny biznes

Mur warszawskiego getta, fot. Wikimedia Commons/Bundesarchiv

Czy do Generalnego Gubernatorstwa opłacało się przyjechać, by robić interesy? Kto i dlaczego budował mur dawno po zamknięciu getta warszawskiego? I jak oskarżenie o nadużycia finansowe może uratować życie?

Profesor winny powstania [zeznanie Ernestyny Bojemskiej]

Profesor Aleksander Bojemski w czasie konkursu na pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, źródło: NAC
Profesor Aleksander Bojemski (piąty z lewej) w trakcie konkursu na pomnik marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie, źródło: NAC

Prof. Aleksander Bojemski był szanowanym inżynierem, architektem i wykładowcą Politechniki. Gdy w Warszawie wybuchło powstanie znalazł się w grupie mężczyzn zabranych z domów przy ul. Rakowieckiej. Tylko on nie wrócił do domu. Przedstawiciela inteligencji należało zatrzymać w areszcie.

Zniszczyć elity [zeznanie Oskara Stuhra]

PIC_1-N-3034
Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego, 1942 rok, źródło NAC

Jednym z aspektów polityki niemieckiej na terytorium okupowanej Polski była eksterminacja elity intelektualnej kraju. Na celowniku władz okupacyjnych znaleźli się pracownicy naukowi, adwokaci, lekarze, wyżsi urzędnicy i działacze społeczni, a także harcerze, księża, oficerowie rezerwy, artyści – „czołowe, przywódcze elementy narodu polskiego”. O represji wobec krakowskiej inteligencji opowiadał przed Główną Komisją dla Badania Zbrodni Niemieckich Oskar Tadeusz Stuhr.

Zapisy Terroru

Wybitny konstruktor II RP [zeznanie Marii Bryły]

Stefan Bryła
Stefan Bryła. Źródło: NAC

Prof. Stefan Bryła był autorem wielkich projektów architektonicznych II RP, uznanym w świecie pionierem spawalnictwa, a także wieloletnim posłem na Sejm. W czasie niemieckiej okupacji opracował instrukcję „Jak niszczyć stalowe mosty” oraz 10-letni plan odbudowy Polski po wojnie.

Zapisy Terroru

Dwa radomskie getta

Radom - Żydzi
Żydzi na targu w Radomiu w 1940 r. Źródło: Wikimedia Commons

Podczas okupacji niemieckiej ludność żydowska w Radomiu została niemal całkowicie wymordowana, a drobne warsztaty, sklepiki, domy modlitwy, związane z jej codziennością – bezpowrotnie zniszczone. Nieliczni, którym udało się przeżyć, pozostawili po sobie świadectwa tych zbrodni. Wkrótce będą one dostępne na naszym portalu Zapisy Terroru.

Zapisy Terroru

Ostatni wykład [zeznanie Stanisławy Oswald]

Tytus_Czaki
Na fotografii: Tytus Czaki, właściciel mieszkania, w którym Niemcy aresztowali Jerzego Oswalda. Źródło zdjęcia: Wikimedia Commons.

Jerzy Oswald urodził się 20 kwietnia 1924 roku. Kiedy uczył się w gimnazjum, wybuchła wojna. Mimo okupacji, zdał maturę i rozpoczął studia prawnicze na tajnych kompletach. W warunkach okupacji to właśnie naturalny pęd do wiedzy stał się paradoksalnie przyczyną jego tragedii.

Zapisy Terroru

Zniszczyć inteligencję [zeznanie Edwarda Warchałowskiego]

Edward Warchałowski

Celem Niemców w okupowanej Polsce była eksterminacja elit. Robili to na różne sposoby – zaczęło się od zamknięcia wszystkich uczelni wyższych. Naukowcom pozwalano prowadzić badania naukowe, tylko jeśli mogły się one okazać przydatne dla przemysłu wojennego.

Zapisy Terroru

Obozowa tułaczka [zeznanie Michała Przerwy-Tetmajera]

Sculpture_-_Dachau
Pomnik upamiętniający zamordowanych w Dachau, źródło: Wikimedia Commons

Michał Przerwa-Tetmajer został wywieziony z więzienia na Pawiaku tuż przed wybuchem Powstania Warszawskiego. Przeszedł przez wiele obozów, wolność odzyskał dopiero w wyzwolonym przez Amerykanów Dachau.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie dla lepszego działania serwisu. Możesz zablokować pliki cookie w ustawieniach
przeglądarki. Więcej informacji w Polityka prywatności strony.

FreshMail.pl
 

FreshMail.pl